A8 (Duitsland)
| |||
|---|---|---|---|
| |||
| A8 | |||
| Begin | Perl (D/L) | ||
| Einde | Walserberg (D/A) | ||
| Lengte | 497 km | ||
| | |||
| |||
De Bundesautobahn 8, BAB8 of kortweg A8 is een Autobahn in Duitsland. De snelweg loopt vanaf de grens met Luxemburg bij Perl naar de grens met Oostenrijk bij Bad Reichenhall en bestaat uit drie delen. De snelweg verbindt grote centra als Karlsruhe, Stuttgart, Ulm, Augsburg en München. De snelweg is 497 kilometer lang.
Inhoud |
Routebeschrijving
Saarland & Rheinland-Pfalz
Bij het dorp Perl steekt de Luxemburgse A13 uit Esch-sur-Alzette en Luxembourg de rivier de Mosel over via een hoog viaduct, waarna deze overgaat in de Duitse A8. De snelweg telt 2x2 rijstroken en loopt door een heuvelachtig gebied oostwaarts. De A8 loopt hier direct naast de grens met Frankrijk, alhoewel er geen aansluitingen direct Frankrijk in zijn. Vanaf Merzig draait de A8 naar het zuidoosten en loopt door het dal van de rivier de Saar. Bij Saarlouis slaat de A8 naar het oosten af. Op dit punt gaat de A620 rechtdoor naar Saarbrücken. De A8 volgt een route door een redelijk dichtbevolkt gebied ten noorden van Saarbrücken. Hier bevinden zich knooppunten met twee aansluitende snelwegen, de A1 van Trier richting Saarbrücken en de A623 die exclusief naar Saarbrücken loopt. De grootste plaats op het tracé ten noorden van Saarbrücken is Neunkirchen.
Bij Homburg kruist men de A6, de snelweg vanaf Saarbrücken richting Kaiserslautern en Mannheim. De A8 loopt dan met 2x2 rijstroken dwars door het stadje Zweibrücken. Bij de grotere plaats Pirmasens volgt een knooppunt met de A62, maar feitelijk gaat de A8 hier gewoon over in de A62, die naar het noordwesten terugbuigt richting Trier. De A8 is dan tussen Pirmasens en Karlsruhe onderbroken. Het doorgaande verkeer kan de B10, A65 en B10 door Karlsruhe gebruiken.
Baden-Württemberg
Bij het Dreieck Karlsruhe begint de A8 weer aan de A5, de noord-zuidroute van Frankfurt richting Basel. De A8 stijgt hier de heuvels van het Schwarzwald in en telt afwisselend 4 en 6 rijstroken. De belangrijkste stad voor Stuttgart is Pforzheim, een vrij grote plaats. Vanaf hier kan men dieper het Schwarzwald in, zoals naar Bad Wildbad en Calw. Bij Leonberg voegt de A81 uit Heilbronn en Würzburg in, waarna de dubbelnummering 4 rijstroken richting oosten en 3 richting westen telt. De A8 loopt hier ten zuiden van de grote stad Stuttgart langs. Bij het Kreuz Stuttgart slaat de A81 af richting Singen in het zuiden.
De snelweg telt langs Stuttgart ook 2x3 rijstroken en bedient onder andere de luchthaven van de stad en een aantal grotere voorsteden zoals Esslingen. De snelweg telt 2x3 rijstroken tot even voor Mühlhausen, waarna de zogenaamde Albaufstieg volgt. Men stijgt hier over korte afstand van 300 naar 800 meter hoogte. De rijbanen van de A8 liggen hier ver uit elkaar en dit gedeelte geldt als één van de gevaarlijkste stukken snelweg in Duitsland. Daarna is het gebied vlak en loopt de snelweg over een hoogvlakte. De A8 loopt daarna vrij ruim ten noorden van de stad Ulm langs. De B10-B28 loopt als expressweg door Ulm, als shortcut naar de A7 richting Memmingen. De A8 kruist de A7 ten noordoosten van Ulm.
Bayern
Bij Leipheim kruist de snelweg de rivier de Donau, waarna een stuk begint wat een afwisseling is van 2x3 en 2x2 rijstroken. De 2x2-delen hebben veelal geen vluchtstrook en zijn daarmee vrij substandaard. De snelweg loopt recht naar het oosten, richting Augsburg. Dit gebied is vrij open, met af en toe lange beboste hellingen. Men kruist hier een aantal kleine zijrivieren van de Donau, zoals de rivier de Lech bij Augsburg. De A8 loopt ten noorden van Augsburg langs en kruist hier de B2, een langere Autobahnähnliche Straße richting Donauwörth. Na Augsburg buigt de A8 naar het zuidoosten af en loopt deze door een vrij eentonig gebied richting München. Aan de westzijde van München kruist men de A99, de ring van München, en vervolgens een tweede tak van de A99. Het doorgaande verkeer verlaat hier de A8 en volgt de A99 om München heen. Aan de westzijde van de stad eindigt de A8, waarna men over het lokale wegennet van München verder gaat naar het centrum.
Ten zuidoosten van het centrum begint de A8 weer en loopt dan een kilometer of 10 door de stad en de voorsteden voordat men de A99 weer bereikt. Tevens eindigt hier de A995, een korte parallelle snelweg. De A8 loopt dan met 2x3 rijstroken door een bebost gebied naar het zuidoosten, met lange rechte stukken, typerend voor een vroegere Reichsautobahn. Op het gedeelte direct na München zijn spitsstroken aangelegd, zodat bij grote drukte het verkeer de beschikking heeft over 2x4 rijstroken. Na Holzkirchen buigt de A8 naar het oosten af en bij Rosenheim volgt het Dreieck Inntal, waar de A93 naar Innsbruck in Oostenrijk afslaat. Hierna versmalt de ruime 2x3 snelweg naar een krappe 2x2 snelweg zonder vluchtstroken. Naar het zuiden toe worden de bergen ook een stuk meer zichtbaar, alhoewel de A8 voornamelijk langs de voet ervan loopt. De snelweg loopt over de oever van de Chiemsee, waarna bij Bad Reichenhall de grens met Oostenrijk volgt. De A8 gaat hier over in de Oostenrijkse A1, de snelweg naar Salzburg en Wien. Vlak na de grens heeft men ook de mogelijkheid om de A10 richting Villach en Ljubljana te volgen.
Geschiedenis
Reeds in 1933 begonnen voorbereidende werkzaamheden aan de A8 tussen München en Salzburg. Het officiële begin van de werkzaamheden was op 21 maart 1934, door Adolf Hitler bij Unterhaching, tegelijk met 22 andere projecten in het Derde Rijk. De A8 tussen Karlsruhe en München en van München tot Salzburg werd ten tijde van het Derde Rijk aangelegd. De A8 moest de laatste 50 kilometer voor Salzburg de pracht van de Duitse Alpen goed zichtbaar maken vanaf de snelweg waardoor deze snelweg her en der een enigszins suboptimaal tracé volgt. Veel projecten werden in 1942 stilgelegd, maar de A8 was destijds al voltooid tussen Karlsruhe en Salzburg. In de nadagen van de Tweede Wereldoorlog werd een aantal viaducten in de A8 opgeblazen, met name tussen Salzburg en München. De helling naar de Schwäbisch Alb, de zogenaamde "Albaufstieg", werd al voor de Tweede Wereldoorlog met één rijbaan opgeleverd, maar de tweede rijbaan volgde pas na de Tweede Wereldoorlog. In 1958 werd bij Adelsried de eerste Autobahnkirche (Autosnelwegkerk) van Duitsland geopend.
Na de tweede wereldoorlog bestond het huidige Baden-Württemberg uit drie verschillende staten tussen 1945 en 1952. De noordgrens van de toenmalige staat Württemberg-Hohenzollern was strategisch getrokken, zodat de gehele A8 tussen Karlsruhe en Ulm in de staat Württemberg-Baden viel, dat toen onder het beheer van de Amerikanen viel. Württemberg-Hohenzollern was immers onder het beheer van de Fransen. Zodoende hadden de Amerikanen toegang tot het gehele bezette gebied via Autobahnen. Destijds kon het traject van Frankfurt naar München geheel via Autobahnen afgelegd worden, maar alleen via Karlsruhe. De A8 was dus in die jaren van strategisch belang voor de Amerikanen.
Het deel in de staten Rheinland-Pfalz en Saarland is pas veel later aangelegd. In de jaren '70 werd de A8 rond Saarbrücken en Pirmasens aangelegd en in de jaren '80 het gedeelte tussen Merzig en Saarlouis, deels enkelbaans. De grensovergang met Luxemburg opende in 2003, waarna de A8 in zijn huidige vorm was voltooid.
Tot 1975 was het deel tussen Karlsruhe en Salzburg als A21 genummerd.[1]
Openstellingsgeschiedenis
| Van | Naar | Lengte | Opening[2] |
|---|---|---|---|
| München-Ramersdorf | Holzkirchen | 26 km | 11-01-1935 |
| Stuttgart-Degerloch | Unterboihingen | 16 km | 1936 |
| Ulm-West | Ulm-Ost | 5 km | 1936 |
| Holzkirchen | Traunstein/Siegsdorf | 74 km | 1936 |
| Kreuz Stuttgart | Stuttgart-Degerloch | 7 km | 1937 |
| Unterboihingen | Ulm-West | 58 km | 1937 |
| Ulm-Ost | Limbach | 25 km | 1937 |
| Traunstein/Siegsdorf | Bad Reichenhall | 22 km | 1937 |
| Dreieck Karlsruhe | Pforzheim-West | 22 km | 1938 |
| Pforzheim-Ost | Kreuz Stuttgart | 34 km | 1938 |
| Limbach | Kreuz München-West | 93 km | 1938 |
| Bad Reichenhall | Oostenrijkse grens | 2 km | 1938 |
| Pforzheim-West | Pforzheim-Ost | 9 km | 1939 |
| Spiesen | Einöd | 20 km | 1971 |
| Dreieck Friedrichsthal | Elversberg | 4 km | 1972 |
| Elversberg | Spiesen | 2 km | 1973 |
| Einöd | Zweibrücken | 5 km | 1975 |
| Merzig | Mechern | 2 km | 1978 |
| Zweibrücken | Walshausen | 13 km | 1979 |
| Mechern | Niedmündung | 4 km | 1980 |
| Merzig-Schwemlingen | Merzig | 2 km | 1981 |
| Saarwellingen | Schwarzenholz | 7 km | 1981 |
| Walshausen | Pirmasens | 5 km | 1981 |
| Schwarzenholz | Kreuz Saarbrücken | 11 km | 1982 |
| Merzig-Wellingen | Merzig-Schwemlingen | 6 km | 1984 |
| Niedmündung | Rehlingen | 4 km | 1985 |
| Rehlingen | Dillingen-Mitte | 2 km | 1986 |
| Perl/Borg | Merzig-Wellingen | 11 km | 00-12-1997 |
| Perl/Besch | Perl/Borg | 4 km | 19-12-2002 |
| Luxemburgse grens | Perl | 1 km | 24-07-2003 |
Verbredingen
Sinds de jaren '80 worden delen van de A8 naar 2x3 rijstroken verbreed. De eerste delen hiervan werden rond Stuttgart naar 2x3 rijstroken verbreed, evenals tussen München en Rosenheim. Op 15 mei 2007 begonnen de werkzaamheden om het traject van Augsburg naar München te verbreden naar 2x3 rijstroken. Dit project is op 7 december 2010 voltooid.[3]
Op 13 mei 2013 werden spitsstroken opengesteld op de A8 tussen het Kreuz Stuttgart en Stuttgart-Möhringen.[4]
Toekomst
Het is de bedoeling om de gehele A8 van Karlsruhe tot München en van München tot de grens met Oostenrijk over 380 kilometer te verbreden naar 2x3 rijstroken met vluchtstroken.
Merzig
Ter hoogte van het dorp Merzig in de staat Saarland is de A8 deels enkelbaans met 2+1 rijstroken. Het is gepland om dit deel vanaf 2015 te verdubbelen naar 2x2 rijstroken. Dit stuk is circa 4 kilometer lang.
Karlsruhe - Stuttgart
Het deel tussen Karlsruhe en Karlsbad werd reeds in de jaren 90 verbreed naar 2x3 rijstroken. Het eerste bouwwerk met 3 rijstroken is zelfs al eind jaren 80 geopend. Hier bevinden zich stevige hellingen. Het deel tussen Karlsbad en Pforzheim-West wordt sinds 28 augustus 2009 verbreed. Dit project moet in 2013 voltooid zijn. Hier komt een nieuw viaduct dat een deel van de steile hellingen gaat vervangen. In maart 2008 is het groene licht gegeven voor een verbreding tussen Pforzheim-Nord en Pforzheim-Süd. De bouw hiervan begint pas wanneer het deel tussen Karlsbad en Pforzheim verbreed is. Eind 2011 lag hiervoor een tracébesluit ter inzage. Mogelijk begint de bouw in 2013.
Het deel van Pforzheim naar Stuttgart is deels al verbreed. Zo werd een stuk tussen Wurmberg en Wimsheim in 2008 met 2x3 rijstroken opgeleverd. Het deel tussen Heimsheim en Dreieck Leonberg werd op 26 september 2008 met 2x3 rijstroken opgeleverd. Op 28 augustus 2009 begonnen de werkzaamheden om het deel tussen Wimsheim en Heimsheim te verbreden naar 2x3 rijstroken. Dit deel is op 17 oktober 2011 opgeleverd.[5] Wanneer de gehele route 2x3 rijstroken zal tellen is nog niet bekend, maar naar verwachting zal dat tegen 2020 zijn. Men is dan bijna 30 jaar bezig geweest met de verbreding van de A8 tussen Karlsruhe en Stuttgart.
Stuttgart - Ulm
Langs Stuttgart liggen inmiddels al 2x3 rijstroken, tot aan Mühlhausen. Tussen Kreuz Stuttgart en Stuttgart-Möhringen liggen sinds mei 2013 spitsstroken. Het met de A81 dubbelgenummerde deel telt 4+3 rijstroken. Het tot 2x3 rijstroken verbrede deel tussen de parkeerplaats Gruibingen en Mühlhausen is geopend op 4 december 2012.[6]
Albaufstieg
Vanwege een financieringstekort was het oorspronkelijk gepland om de Albaufstieg als een PPS-project van het F-modell uit te voeren, met tolheffing voor alle weggebuikers. Dit plan is inmiddels geschrapt, maar verdere concrete stappen zijn nog niet genomen. Gezien de snelle resultaten van PPS-projecten volgens het A-modell elders in Duitsland is het niet ondenkbaar dat dit project alsnog als zodanig uitgevoerd wordt.
Hohenstadt - Ulm
Het deel van Hohenstadt naar Ulm-West moet over 22 kilometer naar 2x3 rijstroken verbreed worden. De werkzaamheden zijn begin 2012 begonnen en in eind 2018 moet de verbreding klaar zijn. Naast dit deel van de A8 wordt tevens een hogesnelheidslijn aangelegd, de Neubaustrecke van Wendlingen naar Ulm.[7] De staat Bayern wil ook de ontbrekende schakel tussen Ulm-West en het Kreuz Ulm/Elchingen naar 2x3 rijstroken verbreden.
Ulm - München
Het deel van Kreuz Ulm/Elchingen tot Augsburg-West zal over 59 kilometer verbreed worden naar 2x3 rijstroken. Op 27 juli 2010 werd al het deel tussen Kreuz Ulm/Elchingen en Leipheim opengesteld, waarna op 4 november 2010 het eerste project van 17 kilometer tot aan Günzburg werd voltooid. Op 3 augustus 2011 begonnen de werkzaamheden voor de verbreding tussen Ulm en Augsburg.[8] Op 30 september 2015 moet dit voltooid zijn.
Concessie
Het gehele traject Ulm - München wordt als een PPS-project uitgevoerd, echter met twee verschillende uitvoeringen. Het westelijk deel van Ulm tot Augsburg is een concessie waarbij de concessiehouder een vast bedrag per passerende vrachtwagen van de Duitse staat ontvangt. Het oostelijk deel van Augsburg tot München is echter een concessie waarbij de concessiehouder direct de inkomsten van de LKW-maut krijgt. Het verschil is dat de concessiehouder ten westen van Augsburg minder risico loopt, omdat het deze een vast bedrag ontvangt, en de concessiehouder van het oostelijke deel een variërend bedrag ontvangt op basis van de euronorm van het vrachtverkeer. Bij een "verschoning" van het wagenpark dalen dus de inkomsten op het oostelijke deel. Voor het vrachtverkeer zelf wijkt het rijden op dit traject niet af van het rijden op andere tolplichtige Autobahnen in Duitsland. Het personenverkeer hoeft geen tol te betalen.
München - Salzburg
Het deel tussen München en het Dreieck Inntal is al verbreed naar 2x3 rijstroken en bevat deels spitsstroken die als ze zijn geopend 2x4 rijstroken opleveren. Het deel van Dreieck Inntal naar Salzburg is nog niet vastgelegd, omdat men nog discussieert over de te nemen maatregelen zoals omlegging via nieuwe tracés om de A8 een beter alignement te geven. Het deel tussen het Dreieck Inntal en Frasdorf heeft hoge prioriteit maar het deel tussen Frasdorf en de grens met Oostenrijk een lagere prioriteit. Een opleverdatum is nog niet bekend.
Verkeersintensiteiten
Intensiteiten ten oosten van de aansluiting.
| Telpunt | 2010[9] |
|---|---|
| Luxemburgse grens | 18.700 |
| Perl | 20.200 |
| Perl-Borg | 20.400 |
| Merzig-Wellingen | 22.800 |
| Merzig-Schwemlingen | 27.100 |
| Merzig | 26.800 |
| Rehlingen | 41.600 |
| Dillingen-Mitte | 47.900 |
| Dreieck Saarlouis (A620) | 38.700 |
| Dillingen-Süd | 35.800 |
| Saarlouis-Steinrausch | 35.900 |
| Nalbach | 29.300 |
| Saarwellingen | 29.200 |
| Schwalbach | 28.500 |
| Schwalbach/Schwarzenholz | 28.900 |
| Heusweiler | 31.400 |
| Kreuz Saarbrücken (A1) | 48.900 |
| Merchweiler | 47.400 |
| Friedrichsthal-Bildstock | 51.400 |
| Dreieck Friedrichsthal (A623) | 52.600 |
| Elversberg | 49.600 |
| Neunkirchen-Heinitz | 47.300 |
| Neunkirchen/Spiesen | 42.900 |
| Neunkirchen-Oberstadt | 37.900 |
| Neunkirchen-Wellesweiler | 46.800 |
| Neunkirchen-Kohlhof | 50.400 |
| Kreuz Neunkirchen (A6) | 38.900 |
| Limbach | 32.900 |
| Einöd | 33.200 |
| Zweibrücken-Ernstweiler | 31.600 |
| Zweibrücken | 26.600 |
| Zweibrücken-Ixheim | 23.800 |
| Contwig | 20.900 |
| Walshausen | 19.100 |
| Dreieck Karlsruhe (A5) | 84.800 |
| Karlsbad | 87.300 |
| Pforzheim-West | 79.500 |
| Pforzheim-Nord | 81.600 |
| Pforzheim-Ost | 69.400 |
| Pforzheim-Süd | 73.200 |
| Heimsheim | 70.300 |
| Rutesheim | 80.600 |
| Leonberg-West | 84.700 |
| Dreieck Leonberg (A81) | 147.600 |
| Leonberg-Ost | 147.600 |
| Kreuz Stuttgart (A81/A831) | 127.700 |
| Stuttgart-Möhringen | 113.700 |
| Stuttgart-Degerloch | 98.600 |
| Stuttgart-Plieningen | 104.200 |
| Esslingen | 100.200 |
| Wendlingen | 88.100 |
| Kirchheim unter Teck-West | 87.700 |
| Kirchheim unter Teck-Ost | 82.600 |
| Aichelberg | 68.700 |
| Mühlhausen | 65.100 |
| Hohenstadt | 59.600 |
| Merklingen | 67.100 |
| Ulm-West | 57.700 |
| Ulm-Ost | 56.800 |
| Oberelchingen | 59.300 |
| Kreuz Ulm/Elchingen (A7) | 51.900 |
| Leipheim | 55.700 |
| Günzburg | 51.800 |
| Burgau | 52.300 |
| Zusmarshausen | 53.500 |
| Adelsried | 56.800 |
| Neusäß | 61.500 |
| Augsburg-West | 78.500 |
| Augsburg-Ost | 70.000 |
| Friedberg im Bayern | 67.300 |
| Dasing | 61.600 |
| Adelzhausen | 65.700 |
| Odelzhausen | 70.400 |
| Sulzemoos | 73.500 |
| Dachau/Fürstenfeldbrück | 86.800 |
| Dreieck München-Eschenried (A99w) | 33.500 |
| München-Langwied | 40.000 |
| Kreuz München-West (A99) | 31.800 |
| München-Ramersdorf | 49.800 |
| München-Perlach | 49.900 |
| Neubiberg | 49.100 |
| Unterhaching-Ost | 44.900 |
| Taufkirchen-Ost | 42.000 |
| Kreuz München-Süd (A99) | 113.500 |
| Hofoldinger Forst | 104.400 |
| Holzkirchen | 86.300 |
| Weyarn | 78.500 |
| Irschenberg | 80.900 |
| Bad Aibling | 81.000 |
| Dreieck Inntal (A93) | 82.200 |
| Rosenheim | 62.800 |
| Rohrdorf | 60.100 |
| Achenmühle | 58.800 |
| Frasdorf | 56.200 |
| Bernau | 55.100 |
| Felden | 52.800 |
| Übersee | 54.900 |
| Grabenstätt | 50.200 |
| Bergen | 49.400 |
| Schweinbach | 49.400 |
| Traunstein/Siegsdorf | 43.300 |
| Neukirchen | 41.400 |
| Anger | 47.800 |
| Bad Reichenhall | 45.500 |
Congestie
Veel files worden in Duitsland veroorzaakt door ongevallen en met name wegwerkzaamheden. Het aantal punten met structurele congestie is relatief klein vergeleken met Nederland. Op de A8 is filevorming frequent op de trajecten die nog niet naar 2x3 rijstroken verbreed zijn, met name op een aantal deeltrajecten tussen Karlsruhe en Stuttgart. Berucht is ook de Albaufstieg ten oosten van Stuttgart, waar de A8 sterk stijgt. Oostelijker tot München is de A8 over een langer traject verbreed naar 2x3 rijstroken en zijn de files hier afgenomen.
Tijdens de vakantieuittochten is de A8 de meest filegevoelige snelweg van Duitsland. Het gehele traject van Karlsruhe tot Salzburg kent dan filevorming, met het zwaartepunt rond Stuttgart, de Albaufstieg en met name tussen München en Rosenheim. Ook van Rosenheim tot Salzburg komen dan files voor.
In de winterweekenden loopt het vooral vast op de A8 tussen München en Salzburg, zowel op de heen- als terugreis.
Rijstrookconfiguratie
| Van | Naar | Rijstroken | Lengte | Opmerkingen |
|---|---|---|---|---|
| Luxemburgse grens (A13) | Merzig-Wellingen | 2x2 | 13 km | |
| Merzig-Wellingen | Merzig-Schwemlingen | 1x2 | 6 km | enkelbaans |
| Merzig-Schwemlingen | Dreieck Friedrichsthal (A623) | 2x2 | 48 km | |
| Dreieck Friedrichsthal (A623) | Neunkirchen/Spiesen | 2x3 | 6 km | |
| Neunkirchen/Spiesen | Pirmasens | 2x2 | 39 km | |
| Dreieck Karlsruhe (A5) | Karlsbad | 2x3 | 6 km | |
| Karlsbad | Pforzheim-West | 2x2 | 13 km | verbreding naar 2x3 |
| Pforzheim-West | Pforzheim-Nord | 2x3 | 5 km | |
| Pforzheim-Nord | Pforzheim-Süd | 2x2 | 9 km | verbreding naar 2x3 |
| Pforzheim-Süd | Raststätte Gruibingen | 2x3 | 74 km | spitsstroken bij Stuttgart |
| Raststätte Gruibingen | Kreuz Ulm/Elchingen (A7) | 2x2 | 48 km | |
| Kreuz Ulm/Elchingen (A7) | Günzburg | 2x3 | 17 km | |
| Günzburg | Friedberg | 2x2 | 51 km | verbreding naar 2x3 |
| Friedberg | Dreieck München-Eschenried (A99) | 2x3 | 41 km | |
| Dreieck München-Eschenried (A99) | München-Obermenzing | 2x2 | 6 km | |
| München-Ramersdorf | Kreuz München-Süd (A99) | 2x2 | 10km | |
| Kreuz München-Süd (A99) | Dreieck Inntal (A93) | 2x3 | 47 km | deels spitsstroken tot 2x4 |
| Dreieck Inntal (A93) | Oostenrijkse grens (A1) | 2x2 | 69km |
Referenties
- ↑ Nummerierung des deutschen Autobahnnetzes nach West-Modell vor 1974 | autobahn-online.de
- ↑ geschiedenis Duitsland op autobahn-online.de
- ↑ nieuwsbericht openstelling 2x3 Augsburg - München
- ↑ Erste temporäre Seitenstreifenfreigabe im Land geht in Betrieb | mvi-baden-württemberg.de
- ↑ Vor dem Stau ist nach dem Stau | stuttgarter-zeitung.de
- ↑ Feierliche Verkehrsfreigabe A 8, Gruibingen - Mühlhausen | bmvbs.de
- ↑ A 8 - Sechsstreifiger Ausbau zwischen Hohenstadt und Ulm | rp.baden-wuerttemberg.de
- ↑ A8-Ausbau: Spatenstich für die Strecke Ulm-Augsburg | swp.de
- ↑ Manuelle Straßenverkehrszählung | bast.de
| Autobahnen in Duitsland |
|---|
|
A1 • A2 • A3 • A4 • A5 • A6 • A7 • A8 • A9 • A10 • A11 • A12 • A13 • A14 • A15 • A17 • A19 • A20 • A21 • A23 • A24 • A25 • A26 • A27 • A28 • A29 • A30 • A31 • A33 • A37 • A38 • A39 • A40 • A42 • A43 • A44 • A45 • A46 • A48 • A49 • A52 • A57 • A59 • A60 • A61 • A62 • A63 • A64 • A65 • A66 • A67 • A70 • A71 • A72 • A73 • A81 • A92 • A93 • A94 • A95 • A96 • A98 • A99 A100 • A103 • A111 • A113 • A114 • A115 • A117 • A143 • A210 • A215 • A226 • A252 • A253 • A255 • A261 • A270 • A280 • A281 • A293 • A352 • A391 • A392 • A395 • A445 • A448 • A480 • A485 • A516 • A524 • A535 • A540 • A542 • A544 • A553 • A555 • A559 • A560 • A562 • A565 • A571 • A573 • A602 • A620 • A623 • A643 • A648 • A650 • A656 • A659 • A661 • A671 • A672 • A831 • A861 • A864 • A952 • A980 • A995 |
