A9 (Zwitserland)

	A9
Begin	Ballaigues
Einde	Gondo
Lengte	230 km
Route 1 Ballaigues 2 Les Clées 3 Orbe 4 Échangeur Essert-Pittet 5 Chavornay 6 La Sarraz 7 Cossonay 8 Échangeur Villars-Ste-Croix 9 Lausanne-Blécherette 10 Lausanne-Vennes 11 Belmont 12 Verzweigung La Croix 13 Chexbres 14 Échangeur La Veyre / Vevey 15 Montreux Glion 1.345 m 16 Villeneuve 17 Aigle 18 St. Triphon 19 Bex 20 St. Maurice 21 Martigny-Fully 22 Échangeur Grand Bernard 23 Saxon 24 Riddes 25 Conthey 26 Sion-Ouest 27 Sion-Est 28 Sierre-Ouest 29 Sierre-Est Gorwetsch 1.705 m Pfyngut 2.115 m 30 Leuk Susten 2.070 m 31 Susten-Ost Turtmann 1.150 m 32 Steg 33 Gampel-Ost 34 Raron 35 Visp-West Schwarzer Graben 2.900 m 36 Vispertal Staldbach-Grosshus 4.290 m Visp-Ost Gamsen 1.021 m Verzweigung Brig-Glis Brig-Zentrum Ried-Brig

De A9 is een Autobahn en autoweg in Zwitserland. De weg vormt een oost-westroute in het zuidwesten van het land, vanaf de Franse grens bij Ballaigues via Lausanne, Martigny en de Simplonpass naar de grens met Italië bij Gondo. De route is gedeeltelijk uitgebouwd als snelweg, met name tussen Orbe en Sierre. De route is 230 kilometer lang.

Routebeschrijving

De A9 bij Orbe als 2+1 weg.

Bij Ballaigues gaat de Franse N57 vanuit Pontarlier over in de autoweg A9. Vlak na de grens begint een gedeelte met één rijbaan zonder middenafscheiding, maar wel met ongelijkvloerse kruisingen. De weg daalt dan af vanuit de Jura naar het vlakkere gedeelte rond Orbe. Vanaf het dorp Orbe is de weg een volwaardige snelweg met 2x2 rijstroken. De weg voegt dan in op de A1, de snelweg vanaf Bern richting Lausanne en Genève. Deze dubbelnummering duurt ongeveer 20 kilometer tot aan de stad Lausanne. Bij Lausanne gaat de A1 rechtdoor naar Genève, en slaat de A9 af naar het oosten richting Martigny. De snelweg loopt dan langs de noordkant van de 129.000 inwoners tellende stad en telt hier 2x3 rijstroken. De snelweg loopt langs de noordzijde van het Meer van Genève, en versmalt aan de oostkant van Lausanne al naar 2x2 rijstroken. Aangezien de snelweg een paar honderd meter hoger ligt dan het meer, heeft men goed uitzicht over het meer, en bij helder weer op de Savoie-Alpen in Frankrijk in het zuiden.

De A9 bij Montreux.

Bij het stadje Vevey volgt de aansluiting met de A12, de snelweg uit de hoofdstad Bern die hier eindigt. De snelweg loopt dan over viaducten en door tunnels langs de steile hellingen bij Montreux. De snelweg buigt hier naar het zuiden af, en het Meer van Genève gaat over in het vrij brede Rhônedal. De weg loopt langs de rivier de Rhône naar Martigny. In Martigny is een aansluiting met de A21, een korte autoweg rondom Martigny en via de Col du Grand Saint Bernard naar Aosta in Italië. De A9 draait dan naar het noordoosten, en volgt het brede dal. Met enige regelmaat zijn er zijdalen met doodlopende wegen. Zowel naar het noorden als zuiden liggen hoge bergmassieven, met toppen tot boven de 4000 meter. Men komt langs Sion en Sierre, waar de snelweg eindigt.

De A9 loopt dan als autoweg verder door het dal. In Susten is er een kruising met de weg naar Leukerbad, een toeristenplaats, en bij Gampel volgt de kruising met de weg die naar het Lötschtal gaat, naar Fafleralp en de autotrein naar Kandersteg. Daarna loopt de weg door het stadje Visp, waarna een laatste korte snelweggedeelte volgt langs Brig. Hier is de aansluiting met de H19, de weg naar Andermatt. Hierna begint de bergpas over de Simplon, die stijgt van 700 meter in Brig naar 2.005 meter op de pashoogte. Deze pas is relatief goed uitgebouwd voor een Alpenpas, en wordt het gehele jaar opengehouden. Aan de zuidzijde komt men in een smal dal, de pashoogte ligt niet op de grens, maar al eerder. De grens met Italië ligt op zo'n 800 meter hoogte bij Gondo, waar de H9 overgaat in de SS33, de weg naar Domodossola en Milaan.

Geschiedenis

De A9 bij Vevey.

De A9 is gefaseerd aangelegd vanaf eind jaren 60. Het eerste deel dat in aanleg ging was de route rond het Lac Léman (Meer van Genève), met name het spectaculaire deel rond Vevey en Montreux. Dit werd eind 1970 opengesteld, evenals de eerste rijbaan van de A9 rond Lausanne. In 1974 opende tweede rijbaan, evenals de ontbrekende schakel tussen Lausanne en Chexbres.

In 1982 opende de dubbelnummering met de A1 ten noorden van Lausanne voor het verkeer. De A9 werd vervolgens gedurende de jaren 80 opengesteld tussen Aigle en Martigny, dit stuk was in 1988 gereed met de openstelling van twee tunnels bij Saint-Maurice. In 1989 opende ook de 2+1 autoweg tussen Vallorbe en Orbe voor het verkeer. In 1991 opende de A9 door Sion en in 1999 door Sierre. Vervolgens opende in 2002 een kort stuk ten westen van Brig, maar sindsdien verloopt de aanleg bijzonder traag.

Tussen 1995 en 1997 is de A9 langs Lausanne naar 2x3 rijstroken verbreed.

Openstellingsgeschiedenis

Van	Naar	Lengte	Opening
Villars-Sainte-Croix (A1)	Lausanne-Vennes (1x2)	8 km	23-04-1964
Montreux	Villeneuve	10 km	10-11-1970
Chexbres	Montreux	11 km	17-09-1971
Villars-Sainte-Croix (A1)	Lausanne-Vennes (2x2)	8 km	30-10-1974
Lausanne-Vennes	Chexbres	12 km	30-10-1974
Villeneuve	Bex (1x2)	16 km	14-11-1975
Villeneuve	Bex (2x2)	16 km	22-10-1980
Saint-Maurice	Martigny	9 km	15-12-1981
Martigny	Riddes (1x2)	13 km	29-10-1982
Essert-Pittet (A1)	Villars-Sainte-Croix (A1)	19 km	17-12-1982
Bex	Saint-Maurice	5 km	06-06-1988
Martigny	Riddes (2x2)	13 km	13-12-1988
Riddes	Sion (1x2)	12 km	13-12-1988
Vallorbe	Essert-Pittet (A1)	16 km	23-10-1989
Sion	Sion-Est	3 km	16-12-1991
Riddes	Sion (2x2)	12 km	20-12-1993
Sion	Sierre-Est	16 km	18-11-1999
Gamsen	Brig	3 km	25-10-2002

Toekomst

Sierre - Brig

Momenteel wordt de A9 verlengd vanaf Sierre naar Brig. Binnen deze verlenging ligt het accent op de bypass van Visp, die 8,8 kilometer lang is en € 1,35 miljard kost. Deze bypass ligt grotendeels ondergronds en wordt in twee fases in 2016 en 2019 in gebruik genomen. Het deel van Susten naar Visp is 15 kilometer lang en kost € 830 miljoen. Dit deel ligt grotendeels op maaiveld, maar is op twee plekken overdekt. Dit stuk moet in 2017 opengesteld worden. Als laatste moet het 8 kilometer lange deel tussen Sierre en Susten gebouwd worden, waarvan 2 kilometer in een tunnel en 4,2 kilometer overdekt in het Pfynwald. Dit deel kost ongeveer € 830 miljoen en moet in 2019 opengesteld worden.

Verkeersintensiteiten

In 2009 reden dagelijks zo'n 12.400 voertuigen bij Orbe, wat stijgt naar 60.100 voertuigen op de dubbelnummering met de A1. Het deel rond Lausanne is met 81.700 voertuigen het drukste van de A9. Dit daalt naar 55.900 voertuigen voor de échangeur La Veyre en 50.300 voertuigen bij Montreux. Hierna loopt de intensiteit terug naar 34.000 voertuigen bij Martigny en 21.600 voertuigen tussen Sion en Sierre. Het korte stukje bij Brig verwerkt 13.700 voertuigen.