België

België - Belgique
Hoofdstad	Brussel (of Bruxelles)
Oppervlakte	30.528 km²
Inwonertal	10.666.000
Lengte wegennet	152.256 km
Lengte snelwegennet	1.763 km
Eerste snelweg	1940
Lokale naam	Autosnelweg/Autoroute
Rijdt	rechts
Nummerplaatcode	B

België (Frans: Belgique) is een klein land in West-Europa. Het land telt 10.666.000 inwoners en heeft een oppervlakte van 30.528 km². De hoofdstad is Brussel (Frans: Bruxelles).

Inleiding

België is een klein land in het westen van Europa, dat aan de Noordzee ligt. Het land grenst in het noorden aan Nederland, in het oosten aan Duitsland en Luxemburg en in het zuiden aan Frankrijk. Het land bestaat uit drie gewesten; het Vlaamse, Waalse en Brussels Hoofdstedelijk Gewest. In België zijn twee officiële talen met gelijkwaardige status: Nederlands en Frans. Er is een Duitstalige gemeenschap met beperkte taalrechten . De hoofdstad Brussel is administratief en gerechtelijk tweetalig en heet in het Frans "Bruxelles". Hij ligt centraal in het land. Vlaanderen is voornamelijk vlak tot glooiend met wat lage heuvels in het zuiden. Wallonië is heuvelachtiger, met de Ardennen. Op 694 meter is het "Signal de Botrange" het hoogste punt van België. Belangrijke rivieren zijn de Schelde en de Maas. Vlaanderen kent een hoge bevolkingsdichtheid en heeft door grootschalige lintbebouwing een sterk verstedelijkt landschap. Andere grote Belgische steden zijn Antwerpen, Gent, Luik ("Liège"), Charleroi en Bergen ("Mons"). De Franse metropool Lille ("Rijsel") spreidt zich in de praktijk uit tot in België.

België is een welvarend land met een hoog inkomen. Desondanks zijn er wel verschillen te zien tussen Vlaanderen en Wallonië. In dat laatste gebied blijft de economie achter en is de werkloosheid zeer hoog, met name in de steden. Ook in Brussel is de werkloosheid zeer hoog. België is één van de oprichters van de Europese Unie, en Brussel is de facto de hoofdstad van de EU. Met de Antwerpse haven is België een belangrijk doorvoerland voor het Europese achterland. Toerisme is er vooral in een aantal kunststeden, aan de kust en in de Belgische Ardennen.

Het wegennet

België heeft een bijzonder dicht wegennet, bestaande uit N-wegen, A-wegen, E-wegen en incidentele B-wegen ("Bretelle"). Het wegennet van België is sterk geïntegreerd met dat van de omliggende landen met diverse snelweggrensovergangen met de buurlanden. De grensovergang Meer/Hazeldonk (E19) met Nederland geldt als één van de drukste van Europa.

Snelwegen

België heeft een radiaal net van snelwegen, gecentreerd vanuit Brussel. Alle grote steden worden door snelwegen bediend. Het netwerk is relatief dicht, maar gezien de bevolkingsdichtheid van het platteland wonen er relatief veel mensen op grotere afstand van een snelweg. Alle snelwegen hebben een A-nummer, en de meeste ook een E-nummer, wat in de praktijk het meest gebruikt wordt. De man in de straat kent van de meeste E-wegen helemaal niet het A-nummer; die worden dan ook nooit op een verkeersbord vermeld (behalve uiteraard als er uitzonderlijk geen E-nummer bestaat). Daarnaast kunnen ook R- en B-wegen als snelweg zijn uitgebouwd. Ook heeft het land een flink aantal expresswegen.

De Belgische snelwegen zijn met name in Vlaanderen en rond Brussel flink druk. Files komen dan ook dagelijks voor, met name in de Vlaamse ruit, het gebied tussen Brussel, Antwerpen, Gent en Leuven. In Wallonië komen amper files voor, met uitzondering van de regio Brussel.

Een aantal steden hebben een snelwegring die minstens driekwart rond is, zoals Brussel, Antwerpen, Gent, Luik ("Liège") en Charleroi. Deze ringwegen kunnen één nummer hebben, zoals de R0 rond Brussel, maar ook meerdere, zoals de E25, E40 en E42 rond Luik ("Liège").

De E-wegen (en enkele A-wegen) zijn in het beheer van de gewesten. Dat heeft bijvoorbeeld tot gevolg dat de E40 tussen Brussel en Luik onderweg meermaals van wegbeheerder verandert, omdat de snelweg daar een spelletje lijkt te spelen met de Vlaams/Waalse gewestgrens.

Zo is ook het Brussels Hoofdstedelijk Gewest volledig omsloten door grondgebied van het Vlaams Gewest en omdat men de buitenste ring van Brussel (R0) zo groot heeft opgevat, valt deze voor het overgrote deel onder beheer van het Vlaams Gewest (en voor een deel ook onder Waals beheer). Slechts op 3 stroken ligt deze Brusselse Ring in Brussel. Op het Vlaamse deel worden (of werden?) de namen van de steden uitsluitend in het Nederlands aangeduid, zodanig dat er al zéér veel mensen op zoek gegaan zijn naar de richting voor Mons terwijl ze onder een bord rijden waar Bergen op staat.

Gewestwegen

De N-wegen zijn wegen die ook in het beheer van de gewesten zijn. Ze vervullen veelal een regionale functie, alhoewel een aantal N-wegen van Brussel tot aan de rijksgrens loopt, maar ze in de praktijk zelden over grote afstanden bereden worden, omdat de snelwegen een sneller alternatief vormen. De meeste N-wegen hebben ook een straatnaam, die per gemeente kan verschillen. De huidige nummering is in de jaren '80 ingevoerd; ze werden toen ook gewestwegen genoemd, daarvoor heetten ze "nationale wegen", daardoor de prefix N.

De nummers 1 - 9 zijn radiale wegen vanaf Brussel die naar de landsgrenzen voeren. De nummers 10, 20, 30, enz. vullen dit netwerk aan. De andere tweecijferige (N11, N12, enz.) en de driecijferige nummers zijn regionale wegen die het onderliggend netwerk vormen. Deze hebben het nummer verkregen vanuit de NIS-code die per provincie geldt. Bijvoorbeeld N1xx voor Antwerpen en N4x in Oost-Vlaanderen. De lijst is oorspronkelijk opgesteld in het Frans: 1 = provincie Antwerpen 2 = Brabant (in 1995 gesplitst in Vlaams-Brabant en Waals-Brabant - Brussel behoort niet tot een provincie) 3 = West-Vlaanderen 4 = Oost-Vlaanderen (opgelet: Oost-Vlaanderen ligt niet in het oosten van Vlaanderen, maar in het oosten van het oude graafschap Vlaanderen. Het oosten van het gewest Vlaanderen is Limburg) 5 = Henegouwen 6 = Luik 7 = Limburg 8 = Luxemburg 9 = Namen

Aftakkingen hebben soms nog een letter erachter (bvb. N243a). Dergelijke wegen zijn erg kort en vervullen verbindingsfunctie naar een snelweg.

Ringwegen

De letters R0 t/m R73 zijn ringwegen. Deze ringwegen hoeven niet volledig rond te lopen, in sommige gevallen zijn het meer een bypass dan een echte ringweg. De nummers 0 tot en met 5 liggen rond grote steden die destijds als Agglomeraties aangeduid werden, zoals de R0 rond Brussel, de R1 rond Antwerpen, de R3 rond Charleroi, de R4 rond Gent. Deze zijn vaak ook (gedeeltelijk) uitgebouwd als snelweg.

Bretelles

Een Bretelle (lus) is een verbindingsweg tussen een snelweg en een andere belangrijke hoofdweg. Deze hebben de prefix B. Een aantal van deze wegen zijn uitgebouwd als snelweg. Er zijn maar een handvol Bretelles in België.

Snelwegen in België
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Geschiedenis

Zoals meer Europese landen in de regio werden ook in België in de jaren 30 stappen gezet naar de eerste autosnelwegen. In 1935 werd besloten om de snelweg van Brussel naar Oostende aan te leggen, die in 1937 werd opgenomen in het eerste snelwegenbouwprogramma van België. Anders dan in Nederland en Duitsland, maar vergelijkbaar met Frankrijk, werd in eerste instantie ingezet op één enkele snelwegverbinding. In 1940 werd de eerste snelweg van België opengesteld voor het verkeer, namelijk de E40 tussen Jabbeke en Aalter over 28 kilometer. Van de mooie plannen tussen Brussel en Oostende kwam toen niet veel terecht vanwege het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In 1951 volgde de tweede snelwegopening van België, een verlengstuk van de E40 tot aan Drongen over 13 kilometer. Tot 1956 werd enkel de E40 tussen Brussel en Oostende gecompleteerd, alhoewel een klein stukje A201 tussen Brussel en Zaventem werd opengesteld in 1954.

Vanaf 1958 werd begonnen met de bouw van de tweede lange-afstandssnelweg, namelijk de E313 van Antwerpen naar Luik ("Liège"), en verder naar de grens met Duitsland bij Aken. In 1964 was deze verbinding voltooid, en had België twee lange-afstandssnelwegen tot haar beschikking. Verder werden er in die tijd de eerste openingen van de E411 vanuit Brussel richting Namen ("Namur") uitgevoerd. De E40 rond Luik ("Liège") was in 1964 tevens de eerste snelweg in Wallonië. De late bouw van snelwegen in Wallonië is gezien haar industriële geschiedenis enigszins opvallend te noemen. In 1967 opende de eerste snelweg in het westen van Wallonië, namelijk de E19/E42 rond La Louvière. Een belangrijk jaar was 1969, toen een groot deel van de R1 rond Antwerpen werd opengesteld, en werd begonnen met de verdere bouw van de R0 rond Brussel.

Vanaf 1970 werd duidelijk de nadruk gelegd op de E17 tussen Antwerpen en het Franse Rijsel ("Lille"). In dat jaar werden reeds drie segmenten van de E17 opengesteld bij Sint-Niklaas, Gent en Kortrijk. In 1971-1972 werd de E17 voltooid in recordtempo. Absoluut het beste jaar voor de Belgische wegenbouw was 1972, toen 267 kilometer nieuwe snelweg werd opengesteld. Andere jaren kwamen niet meer in de buurt van 1972 qua openstellingen. Toevalligerwijs was 1972 ook voor Nederland het beste jaar van de snelwegenbouw. In 1972 werd de E19 tussen Antwerpen en Breda voltooid, de E40 tussen Brussel en Lui ("Liège") en de E42 tussen de Franse grens en Luik ("Liège"). In één jaar begon het Belgische netwerk van lange-afstandssnelwegen serieus vorm te krijgen. In 1974 werd de E42 in het westen van Wallonië voltooid ten zuidoosten van Doornik ("Tournai"), evenals de E25 tussen de Nederlandse grens en Luik ("Liège"). Tussen 1972 en 1978 werden ook alle snelwegdelen van de R0 rond Brussel geopend. In 1981 was de E19 tussen Antwerpen en Brussel gereed, en reikte de E411 tot voorbij Namur.

Vanaf de jaren 80 kwam de snelwegenbouw op een laag pitje te liggen. De meeste aandacht ging uit naar de voltooiing van de E314 (toen echter zonder E-status, namelijk als de A2) tussen Leuven en Lummen en de snelwegen in de Ardennen. In 1982 was de E314 (A2) voltooid, en in 1988 was de E411/E25 tussen Brussel en Luxemburg gereed. In 1990 openden de laatste schakels van de E25 rond Bastenaken ("Bastogne"). In de jaren 90 werden enkele ontbrekende schakels voltooid, zoals de R2 en A12 in het havengebied van Antwerpen en de laatste schakel van de E42 in het oosten van België in 1995.

Vanaf halverwege de jaren 90 nam het bouwtempo af tot vrijwel stilstand. De belangrijkste wapenfeiten van de afgelopen 15 jaar waren de voltooiing van de E25 door Luik ("Liège") en de E429 tussen Doornik ("Tournai") en Halle, welke beiden in 2000 zijn opengesteld. Sinds 2000 zijn er geen nieuwe autosnelwegen meer opengesteld in België. Vanaf midden jaren 2000 werden veel Belgische snelwegen gerenoveerd, wat ook hard nodig was. Zelfs de relatief nieuwe E25 en E411 in de Ardennen waren in slechte staat, maar zijn sindsdien weer gerenoveerd.

Statistieken

Ontwikkeling van autosnelwegen in België

Snelwegopeningen in België

Bewegwijzering

zie Bewegwijzering in België voor het hoofdonderwerp.

Verkeersveiligheid

In 2010 vielen 76 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners in België, een daling van 44 procent ten opzichte van het jaar 2001. Desondanks is België minder veilig dan gemiddeld in de Europese Unie, en is aanzienlijk minder veilig dan andere landen in de regio.

Zie ook

• Lijst van Belgische autosnelwegen

Referenties

Wegen van Europa

Albanië • Andorra • Armenië • Azerbeidzjan • België • Bosnië-Herzegovina • Bulgarije • Cyprus • Denemarken • Duitsland • Estland • Finland • Frankrijk • Georgië • Griekenland • Hongarije • Ierland • IJsland • Italië • Kazachstan • Kosovo • Kroatië • Letland • Liechtenstein • Litouwen • Luxemburg • Macedonië • Malta • Moldavië • Montenegro • Nederland • Noorwegen • Oekraïne • Oostenrijk • Polen • Portugal • Roemenië • Rusland • San Marino • Servië • Slovenië • Slowakije • Spanje • Tsjechië • Turkije • Vaticaanstad • Verenigd Koninkrijk • Wit-Rusland • Zweden • Zwitserland in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden