Bulgarije

България - Bălgaria
Hoofdstad	Sofia
Oppervlakte	110.910 km²
Inwonertal	7.607.000
Lengte wegennet	44.033 km
Lengte snelwegennet	572 km
Eerste snelweg	1978
Benaming snelweg	avtomagistrala
Verkeer rijdt	rechts
Nummerplaatcode	BG

Bulgarije is een land in Zuidoost-Europa, gelegen op de zuidelijke Balkan. Het land telt 7,6 miljoen inwoners en de hoofdstad is Sofia. Het land is 2,5 keer zo groot als Nederland.

Inleiding

stad	inwonertal
Sofia	1.205.000
Plovdiv	338.000
Varna	335.000
Burgas	200.000
Ruse	150.000
Stara Zagora	138.000
Pleven	107.000

Bulgarije ligt in het zuidoosten van Europa, en is het meest oostelijke land op het Balkan schiereiland. Het grenst in het westen aan Macedonië en Servië, in het noorden aan Roemenië en in het zuiden aan Griekenland en Turkije. In het oosten ligt de Zwarte Zee. De hoofdstad Sofia ligt centraal in het westen van het land en telt 1,4 miljoen inwoners. De overige grote steden zijn Plovdiv, Varna, Burgas, Ruse, Stara Zagora en Pleven. Het landschap van het land varieert sterk, in het zuiden liggen de hoge bergketens van de Rila, Pirin en Stara Planina (Balkangebergte) met toppen tot bijna 3000 meter. In het midden van het land ligt een wat lager, maar sterk beboste bergketen, en in het noorden liggen de uitgestrekte Donauvlaktes op de grens met Roemenië, die steppe-achtig aandoen. De Zwarte Zeekust is een belangrijke toeristische bestemming en wordt ook bekender in West-Europa als budgetvakantie. Grote rivieren zijn de Donau in het noorden, en de Maritsa en Struma in het zuiden.

Bulgarije is een snel ontwikkelend land, met een inkomen van $ 13.500 per inwoner, het laagste van de Europese Unie. De economie was tijdens het communisme al niet van hoog niveau, alhoewel Bulgarije technologisch één van de voorlopers was in het oostblok, waardoor het de bijnaam "het silicon valley van het oostblok" kreeg. Het communistisch regime was niet zo repressief als bijvoorbeeld Roemenië, alhoewel dit eind jaren 80 veranderde, waarbij de Turken onderdrukt en verdreven werden. Bulgarije goldt als de meest betrouwbare partner van de Sovjetunie. In 1990 viel het communisme, waarna Bulgarije een democratisch land werd met een vrije markteconomie. De economie kromp flink begin jaren 90 door het instorten van de interne Sovjetmarkt. Pas in 2004 bereikte het land weer het niveau van voor 1990, en kreeg een fikse economische groei. De economie kromp flink in de recessie van 2009, maar was desondanks niet zo zwaar als elders in Europa, het BNP kromp weliswaar met 12%, maar viel feitelijk slechts twee jaar terug. Bulgarije heeft alle criteria vervuld om tot het Schengenverdrag toe te treden, maar de toetreding werd in 2011 door enkele EU-lidstaten geblokkeerd, evenals dat van Bulgarije. Desondanks stellen de grensformaliteiten met de EU-buurlanden weinig voor. In Bulgarije betaalt men met de leva (BGN), die op termijn vervangen moet worden door de euro.

Wegennet

Bulgarije heeft een vrij uitgebreid wegennet, en telt ook een aantal snelwegen, welke veelal uit de jaren 80 van de 20e eeuw stammen. Er worden ook steeds meer nieuwe snelwegen aangelegd. De belangrijkste snelwegen zijn de A1 en A2, die vanaf Sofia naar respectievelijk het zuidoosten en noordoosten lopen. De snelwegen hebben ook een naam, en zijn vaak bekender onder de naam dan het nummer. Ze zijn vernoemd naar geografische locaties, zoals rivieren. De A1 heet de Trakiya (Thracië), naar het gebied waar hij doorheen loopt. De A2 heet de Hemus en is vernoemd naar een oude naam voor het Balkangebergte waar de snelweg doorheen loopt. De A4 heet de Cherno More, wat Zwarte Zee betekent, en loopt dan ook langs de kust van die zee. De A3 heet de Maritsa, vernoemd naar de gelijknamige rivier in het zuidoosten van Bulgarije. De A6 heet de Struma, vernoemd naar de gelijknamige rivier in het zuidwesten van het land, en de A5 heet de Lyulin en is vernoemd naar het gebergte waar de snelweg doorheen loopt. Tevens is er een ringweg van Sofia die opgewaardeerd wordt naar snelweg. Ook loopt er een expressweg van Sofia naar de Servische grens richting Belgrado.

In de recente jaren vanaf 2006 zijn delen van de A6 (Struma) opgeleverd, een deel van de A3 (Maritsa), evenals de A5 (Lyulin). Wel is het de bedoeling een groter snelwegennet te bouwen, zoals de A1 vanaf Sofia naar Burgas, de A4 langs de Zwarte Zeekust, de A3 naar Turkije, de A5 naar Thessaloniki in Griekenland en de A2 naar Varna. Op den duur moet er ook een snelweg van Sofia naar Skopje en Nis lopen. Plannen voor noord-zuidsnelwegen door het midden van het land zijn er in de vorm van expressewegen, maar deze plannen zijn nog weinig concreet, waardoor het transitverkeer van Centraal- en West-Europa naar Turkije nog aangewezen is op de route door Servië, welke door hogere toltarieven en strengere grenscontroles soms als onaantrekkelijk wordt gevonden.

Veel wegen in Bulgarije zijn landschappelijk erg mooi, door het bergachtige karakter van het zuiden en midden van het land. Veel wegen lopen dan ook langs nationale parken. De kwaliteit van de wegen wisselt, zo zijn er nog een aantal snelwegen met oud wegdek, met name de A2, maar veel wegen worden sinds 2004 gerehabiliteerd. Wel kan men daardoor veel wegwerkzaamheden tegenkomen die soms slecht afgebakend zijn. Nieuwe wegen hebben een uitstekende kwaliteit.

Het Bulgaarse wegennet wordt beheerd door de API, het Agencya Patna Infrastructura (Cyrillisch: Агенция Пътна инфраструктура, АПИ).

Avtomagistrali

Zie ook avtomagistrala.

Bulgarije heeft een bescheiden netwerk van autosnelwegen, die avtomagistrali heten. De eerste snelweg werd in 1978 opengesteld, waarna het netwerk in de jaren 80 enigszins uitgebreid is, maar nogal stagneerde gedurede de jaren 90. Sinds 2000 neemt het snelwegennet weer in lengte toe, met name vanaf 2009. De A1 en A2 vormen de oost-westroute vanaf Sofia naar respectievelijk Burgas en Varna. De A3 is een aftakking van de A1 naar Turkije. De A4 is een korte snelweg bij Varna en de A5 en A6 vormen een noord-zuidroute vanaf Sofia richting de Griekse grens. Het netwerk wordt in de komende jaren flink uitgebreid.

Snelwegen in Bulgarije
• • • • • •

Geschiedenis

Zie ook Lijst van wegopeningen in Bulgarije.

In de jaren 60 werd besloten om ook in Bulgarije autosnelwegen aan te leggen, naar het voorbeeld van buurland Roemenië. In 1962 werd besloten om de A1 van Sofia naar Plovdiv aan te leggen. De bouw van deze snelweg begon nog niet direct, pas in 1975 begonnen de werkzaamheden hiervoor, waarna de snelweg enige jaren later tot Chirpan werd opengesteld. In 1979 werd begonnen met de aanleg van de A3 naar Turkije, maar de aanleg hiervan lag regelmatig langere tijd stil.In 1980 werd een kort stukje van de A4 opengesteld bij Varna. De vierde snelweg die werd aangelegd in Bulgarije was de A2, die vanaf Sofia naar Varna moest lopen, als oost-westverbinding door het noorden van het land. In 1984 werd begonnen met de aanleg van deze snelweg, die door aanzienlijk moeilijker terrein liep dan de in de jaren 70 opengestelde A1. Er was gebrek aan geld, en eind jaren 80 werd de aanleg stilgelegd. Tussentijds werd in 1991 19 kilometer van de A3 opengesteld in zuidoost-Bulgarije. Halverwege de jaren 90 werd de bouw van de A2 weer opgepakt, en in 1998 en 1999 werd het deel tussen Sofia en Yablanitsa opengesteld voor het verkeer.

Deze twee snelwegen vormden lange tijd de enige van Bulgarije. Na 2000 ging het economisch weer wat beter met Bulgarije, en kon de bouw van nieuwe snelwegen hervat worden. In 2005 opende het oostelijk deel van de A2 tussen Shumen en Varna voor het verkeer. In 2006 werd de A1 tussen Karnobat en Burgas opengesteld, en in 2007 volgde een deel van Chirpan tot Stara Zagora. Ook in 2007 werd het eerste deel van de A6 opengesteld in zuidwest Bulgarije, tussen Daskalovo en Dolna Dikanya. In 2010 werd een deel van de A3 rond Harmanli opengesteld, en in 2011 volgde de A5 tussen Sofia en Pernik, waarmee het lange-afstandssnelwegennet van Bulgarije stuk voor stuk vorm begint te krijgen.

Toekomst

Tussen 2010 en 2013 wordt de A1 tussen Stara Zagora en Karnobat aangelegd. De A1 zal dan de eerste snelweg zijn die voltooid wordt tussen Sofia en Burgas. Tussen 2011 en 2013 is het de bedoeling dat de A3 tussen Chirpan en de grens met Turkije wordt voltooid. Een andere focus ligt op de bouw van de A6, die een noord-zuidas door zuidwestelijk Bulgarije moet gaan vormen, vanaf Pernik via Dupnitsa en Blagoevgrad naar de grens met Griekenland. De aanleg hiervan is lastig vanwege het bergachtige karakter. De openstelling wordt voorlopig in het jaar 2016 verwacht. Aan de Griekse zijde is de snelweg al voltooid.

Iets minder concreet is de voltooiing van de A2 tussen Yablanitsa en Shumen in het noorden van Bulgarije. De verwachting is dat de aanleg in 2013 of 2014 kan starten, met een openstelling in 2016. Voor wat betreft de A1 tussen de grens met Servië en Sofia zijn de plannen minder concreet. Aan de Servische zijde wordt sinds 2010 gebouwd aan de A3 tussen Niš en de Bulgaarse grens, maar aan Bulgaarse zijde zijn er nog geen vergevorderde plannen. Ook zijn de plannen voor de A4 langs de Zwarte Zeekust tussen Burgas, Varna en de Roemeense grens nog niet al te concreet.

De noord-zuidverbindingen door het Balkangebergte in het midden van Bulgarije worden waarschijnlijk aangelegd als expresswegen. Er worden diverse noord-zuidverbindingen verwacht, waaronder een vitale schakel vanaf de Roemeense grens bij Ruse via Veliko Tarnovo naar Stara Zagora, waarmee Roemenië een directere hoogwaardige verbinding krijgt naar Turkije. Tevens wordt een expressweg gepland vanaf de A2 bij Botevgrad die naar Vidin in het uiterste noordwesten van Bulgarije moet lopen, via Vratsa en Montana. Bij Vidin wordt momenteel een nieuwe brug over de Donau gebouwd.

Projecten

nummer	traject	lengte	begin	opening	status
A1	Yambol - Karnobat	49,1 km	06-10-2010	00-06-2013	in aanleg
A1	Noordelijke tangent Sofia	16,5 km	00-00-2013	00-00-2015	in planning
A1	Sofia - Kalotina (SRB)	49,5 km	00-00-2013	00-00-2015	in planning
A2	Ring Sofia - Yana	8,5 km	26-09-2011	00-00-2013	in aanleg
A2	Shumen-East - Shumen-West	7,8 km	00-08-2011	00-00-2013	in aanleg
A3	Dolna Dikanya - Dupnica	16,8 km	01-10-2011	00-11-2013	in aanleg
A3	Dupnica - Blagoevgrad	37,5 km	27-02-2013	00-12-2014	in aanleg
A3	Blagoevgrad - Sandanski	67,5 km	00-00-0000	00-00-2020	in planning
A3	Sandanski - Kulata (GR)	15,0 km	05-04-2012	00-03-2014	in aanleg
A4	Chirpan - Dimitrovgrad	31,4 km	02-08-2011	00-08-2013	in aanleg
A4	Dimitrovgrad - Harmanli	34,2 km	27-07-2011	00-08-2013	in aanleg
A5	Varna - Burgas	100,0 km	00-00-2014	00-00-2020	in planning

Hoofdwegen

Het hoofdwegennet van Bulgarije wordt opgedeeld in drie klassen, de eerste, tweede en derde klasse, in schrijftaal aangegeven met de prefix I, II en III.

Hoofdwegen der eerste klasse

De I/1 t/m I/9 vormen de hoofdwegen der eerste klasse. Het zijn de belangrijkste wegen voor internationaal verkeer op plekken waar nog geen autosnelwegen lopen, en verbinden alle grote steden van Bulgarije. Het netwerk is in een grid opgebouwd, even nummers verlopen van west naar oost, en oneven nummers van noord naar zuid. De wegen zijn allemaal ongeveer even belangrijk, maar de I/7 is het minst belangrijk.

Hoofdwegen der tweede klasse

De hoofdwegen der tweede klasse hebben tweecijferige nummers, en verbinden de regionale steden met de grote steden en de hoofdwegen der eerste klasse. Een flink aantal van deze wegen hebben een doorgaande functie. De lengte ligt meestal tussen 50 en 150 kilometer, maar er zijn kortere en langere wegen, zo is de I/17 maar 7 kilometer lang en vormt een bypass van Botevgrad.

Hoofdwegen der derde klasse

De hoofdwegen der derde klasse hebben driecijferige en viercijferige nummers, en hebben nagenoeg nooit een belangrijke functie. Ze verbinden dorpen en plattelandsgebieden met de andere hoofdwegen. De meeste zijn niet langer dan 40 á 50 kilometer. Hoofdwegen met een viercijferig nummer worden zelden aangegeven.

Expresswegen

Zie ook skorostni putishta.

In 2011 zijn een aantal corridors aangewezen als expresswegen. Dit zijn autowegen met 2x2 rijstroken en ongelijkvloerse kruisingen met snelwegkenmerken, vergelijkbaar met de drum expres in Roemenië of de droga ekspresowa in Polen. Vooralsnog zijn er geen wegen van dit type aangelegd.

Tol

Zie ook vignet (Bulgarije).

In Bulgarije moet tol betaald worden voor alle hoofdwegen en autosnelwegen met een één, twee- of driecijferig wegnummer. Dit zijn de autosnelwegen, de E-wegen en alle wegen der eerste, tweede en derde klasse. Dit vignet is in 2005 ingevoerd, en bestaat uit een fysiek vignet dat op de voorruit moet worden aangebracht. Het is het enige vignetsysteem van de Balkan, Roemenië is in 2009 overgestapt op elektronische (administratieve) vignetten, evenals Hongarije. Voor autosnelwegen hoeft niet apart tol betaald te worden.

Wegnummering

Autosnelwegen

De autosnelwegen zijn niet volgens een systeem genummerd, maar chronologisch. Zo was de A1 de eerste snelweg, en is de A6 de meest recente snelweg. Over de exacte nummering bestond altijd veel onduidelijkheid, maar in recentere jaren is hier meer duidelijker over geworden. Op 6 augustus 2012 is bij wet de volgende nummering vastgesteld.

• A1: Sofia - Plovdiv - Stara Zagora - Burgas
• A2: Sofia - Shumen - Varna
• A3: Pernik - Dupnitsa - Sandanski - Griekse grens
• A4: Chirpan - Svilengrad - Turkse grens
• A5: Varna - Burgas
• A6: Sofia - Pernik

Hoofdwegen

Er zijn drie wegklassen in Bulgarije, de hoofdwegen der 1e, 2e en 3e klasse, die respectievelijk met de prefix I, II en III aangegeven worden in schrijftaal. Op de bewegwijzering komt een prefix niet terug. Eéncijferige nummers hebben de prefix I, tweecijferige II en driecijferige III. Er bestond voorheen nog een 4e klasse met de prefix IV, maar die is per 2005 overgedragen naar de gemeentes, tegelijkertijd met het invoeren van het wegenvignet van Bulgarije.

De hoofdwegen zijn in een grid genummerd, gebaseerd op de hoofdwegen der eerste klasse. Oneven wegnummers verlopen van noord naar zuid, en lopen oostwaarts op. Zo is de I/1 de westelijkste noord-zuidas, en de I/9 de meest oostelijke. Even nummers verlopen van west naar oost, en lopen zuidwaarts op, zo is de I/2 de noordelijkste west-oostas, en de I/8 de meest zuidelijke. Het systeem is redelijk consistent. De tweecijferige nummers zijn op de ééncijferige gebaseerd, en zijn geclusterd. Zo zal de I/21 dichtbij de I/2 verlopen. Driecijferige nummers zijn weer op de tweecijferige gebaseerd. Twee hoofdwegen zijn een ringweg, namelijk de II/18 rond Sofia (Ring Sofia) en de II/97 rond Dobrich. Het wegnummeringssysteem heeft ruimte voor nieuwe routes, lang niet alle wegnummers zijn in gebruik. Er is slechts één hoofdweg waarvan het nummer op een tiental eindigt, namelijk de II/80, de kortste genummerde hoofdweg van Bulgarije.

Bewegwijzering

Zie ook bewegwijzering in Bulgarije.

De bewegwijzering is op de hoofdwegen tweetalig, zowel in het Cyrillische als Latijnse schrift. Op kleinere wegen zijn ze vaak alleen in het Cyrillisch en is enige kennis van dat schrift handig. De bewegwijzering op de snelwegen is vrij simpel en wegnummers ontbreken of geven alleen het E-nummer aan. Snelwegen hebben groene borden, overige wegen blauwe borden. Op hoofdwegen worden de wegnummers wel aangegeven, zonder prefix. E-nummers worden met een blauwe achtergrond aangegeven op niet-snelwegen. Langs de snelwegen staan vaak vorkborden met een afgeronde pijl en met een duidelijke pijlpunt. Verwijzingen naar het onderliggend wegennet zijn in een blauw kader. De afstand tot een afrit wordt tevens aangegeven. Verder zijn de borden vrij simpel. Buitenlandse doelen worden niet altijd even goed aangegeven, op de A6 (E79) wordt vooral verwezen naar de grensplaats Kulata, en niet naar het veel grotere Thessaloniki. Wel is er een onderscheid te zien tussen de erg eenvoudige oude bewegwijzering en de wat verbeterde nieuwe bewegwijzering, qua layout en lettertype.

Maximumsnelheid

In Bulgarije geldt een algemene maximumsnelheid van 140 km/h op de avtomagistrali, alhoewel er ook lagere maximumsnelheden kunnen voorkomen. Op de wegklasse skorostni putishta (expresswegen) geldt 120 km/h. De maximumsnelheid voor vrachtwagens is 90 km/h. De algemene maximumsnelheid buiten de bebouwde kom is 90 km/h voor personenauto's en 80 km/h voor vrachtwagens (categorie C) en 70 km/h voor categorie C+E (vrachtwagen met aanhanger). Binnen de bebouwde kom geldt 50 km/h als maximumsnelheid.

Verkeersintensiteiten

De verkeersintensiteiten liggen in Bulgarije nog niet erg hoog, maar exacte cijfers zijn niet bekend. De meeste drukte is rond de grootste steden, en ertussen rijdt redelijk wat verkeer, maar echte filevorming komt alleen in Sofia voor. In zomerweekenden is het vaak erg druk op de I/8, A1 en A3 van de Servische naar de Turkse grens. Dit is de transitroute voor Turken die in West-Europa wonen en in de zomer op vakantie gaan naar Turkije. Lange wachttijden aan de Turkse grens bij Kapitan Andreevo zijn geen uitzonderingen op die dagen, maar vallen voor de rest van de week wel mee. In de winter is er soms wat drukte op de wegen naar de bergen, wanneer men gaat skiën, maar dit zijn nog geen Zuid-Duitse, Franse of Oostenrijkse taferelen.

Verkeersveiligheid

In 2010 vielen 102 doden per 1 miljoen inwoners in Bulgarije, een daling van 23 procent ten opzichte van het jaar 2001. Het land behoort hiermee tot de minst veilige landen van de Europese Unie. In 2012 vielen 82 doden per 1 miljoen inwoners in Bulgarije, dat daarmee een beduidend hoger aantal verkeersdoden dan gemiddeld in de EU heeft.

Zie ook

• avtomagistrala
• skorostni putishta
• vignet (Bulgarije)
• lijst van wegopeningen in Bulgarije
• bewegwijzering in Bulgarije

Externe links

• road infrastructure agency | api.government.bg
• ministerie van transport | mtitc.government.bg
• kaart wegkwaliteit Bulgarije | map.bg
• lijst van genummerde wegen

Referenties

Wegen van Europa

Albanië • Andorra • Armenië • Azerbeidzjan • België • Bosnië-Herzegovina • Bulgarije • Cyprus • Denemarken • Duitsland • Estland • Finland • Frankrijk • Georgië • Griekenland • Hongarije • Ierland • IJsland • Italië • Kazachstan • Kosovo • Kroatië • Letland • Liechtenstein • Litouwen • Luxemburg • Macedonië • Malta • Moldavië • Montenegro • Nederland • Noorwegen • Oekraïne • Oostenrijk • Polen • Portugal • Roemenië • Rusland • San Marino • Servië • Slovenië • Slowakije • Spanje • Tsjechië • Turkije • Vaticaanstad • Verenigd Koninkrijk • Wit-Rusland • Zweden • Zwitserland in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden