Noorwegen



Norge

Hoofdstad	Oslo
Oppervlakte	385.252 km²
Inwonertal	5.051.275
Lengte wegennet	92.946 km
Lengte snelwegennet	407 km^[1]
Eerste snelweg	1964
Benaming snelweg	Motorvei
Verkeer rijdt	rechts
Nummerplaatcode	N

Noorwegen is een groot land in Noord-Europa, en ligt op het westelijke deel van het Scandinavisch schiereiland. Het land telt 5.051.275 inwoners^[2] en de hoofdstad is Oslo. Het land heeft een oppervlakte van 385.155 km² en is hiermee bijna 10 keer zo groot als Nederland.

Inleiding

Noorwegen is een groot land in het noorden van Europa en wordt gerekend tot Scandinavië. Het land is geen lid van de Europese Unie. Noorwegen grenst in het oosten aan Zweden en in het noordoosten aan Finland en Rusland. Aan de noordkant van Noorwegen ligt de Barentszzee, aan de westkant ligt de Noorse Zee en aan de zuidkant de Noordzee. Ten zuiden van Noorwegen ligt Denemarken. Het land is vooral bekend van de vele fjorden die tot diep in het land doordringen, en de ruige natuur met vele hooggebergtes. Hierdoor is maar een beperkt gedeelte van het land bewoonbaar voor mensen en bijna driekwart van het grondgebied is niet productief en minder dan 4% is gecultiveerd. Door deze oorzaken woont bijna driekwart van de bevolking in stedelijk gebied, met name langs de kust en in het zuidelijke deel van het land. De hoofdstad Oslo ligt in het zuidoosten van het land, aan de monding van de Oslofjord. Buiten deze gebieden komt men maar weinig bewoning tegen en kan het land als bijna uitgestorven gezien worden in vergelijking met Nederland met een gemiddeld inwoneraantal van 12,1 per vierkante kilometer, tegenover Nederland 395 inwoners per vierkante kilometer. De afstanden zijn groot. Als men van het zuidelijkste puntje van Noorwegen naar het meest noordelijk gelegen punt wil gaan is een afstand van 2600 kilometer benodigd, dit is dezelfde afstand als van Oslo naar Rome.

Over het klimaat van Noorwegen bestaan vele misverstanden. Bij het land denkt men aan regen en kou, maar dat is maar ten dele waar. Noorwegen kent een mild en vochtig klimaat. Aan de westkust bij de plaats Bergen komt de meeste regen voor, zo’n 2,5 maal zoveel als in De Bilt en dat is ook de reden waarom er in het straatbeeld paraplu-automaten zijn te vinden. In de overige gebieden van Noorwegen valt circa net zoveel regen als in Nederland of België. De meeste regen valt in de herfst en de winter. Het zuiden en westen van het land zijn relatief warm door de warme golfstroom en daar is het gemiddeld iets koeler dan in Nederland. Het warmst is het in de regio Oslo, waar in de zomer regelmatig pieken van boven de 30 graden zijn gemeten. Het koudst is het in het noorden, boven de poolcirkel waar een toendraklimaat heerst. Deze gebieden kunnen in de winter en tot ver in de lente besneeuwd zijn. Echter langs de kust dalen de temperaturen in de winter lang niet zo ver als men op deze breedtegraad mag verwachten. De gemiddelde januaritemperatuur in Hammerfest is niet kouder dan -5 °C.

In Noorwegen mag men vrij overnachten in de natuur, in het Noors aangeduid als allemansrett. Dit vrije overnachten mag alleen als men minimaal 150 meter van huizen af zit, en als men de plaats weer opgeruimd achterlaat. Om deze reden is Noorwegen populair bij vakanties in de vrije natuur.

Grote steden

stad	inwonertal (2013)
Oslo	624.000
Bergen	269.000
Trondheim	180.000
Stavanger	126.000

Regio's

Noorwegen is opgedeeld in regio's, in het Noors een fylke genaamd. Ze worden soms vertaald als provincie, maar in het Engels vaker als county. Er zijn 22 fylker, genummerd van 1 t/m 23, maar nummer 13 bestaat niet. Nummer 21 t/m 23 zijn buiten het vasteland van Noorwegen (zoals Svalbard, Jan Mayen en het continentaal plat).

Fylker in Noorwegen
Østfold • Akershus • Oslo • Hedmark • Oppland • Buskerud • Vestfold • Telemark • Aust-Agder • Vest-Agder • Rogaland • Hordaland • Sogn og Fjordane • Møre og Romsdal • Sør-Trøndelag • Nord-Trøndelag • Nordland • Troms • Finnmark • Svalbard

Wegennet

Het Noors wegennet kan als zeer uitgestrekt bestempeld worden, maar is niet goed uitgebouwd door het bergachtige karakter van grote delen van het land. Ondanks de uitgestrektheid verkeert het wegennet meestal in goede staat. Omdat de bevolking voornamelijk langs de kust en in het zuiden van het land geconcentreerd is, liggen hier ook de meeste wegen en zijn deze wegen dan ook voornamelijk op deze locaties het meest uitgebouwd. Snelwegen komen maar nauwelijks voor in Noorwegen. De meeste zijn geconcentreerd rond de regio Oslo. Hier worden intensiteiten gehaald van gemiddeld 50.000 mvt/werkdag of meer, net zoals in de regio Bergen, Stavanger en Trondheim. Buiten deze gebieden en tussen deze gebieden zijn de meeste wegen niet breder dan een rijbaan met 2 rijstroken en komen de meeste intensiteiten op een gemiddelde werkdag niet boven de 5.000 mvt. De kans bestaat dat men in een uur rijden geen tegenliggers tegenkomt.

Kenmerkend aan een rit door het Noorse landschap zijn de vele bruggen, tunnels en overzetveren die gepasseerd moeten worden vanwege de natuurlijke omstandigheden. Een rit die hemelsbreed in circa 10 minuten afgelegd kan worden loopt door deze obstakels flink op. Voor deze objecten moet vaak tol betaald worden, in het Noors aangeduid als bompenger. De tolstations heten bomstasjon. Rond de grotere steden ligt vaak een cordon van tolpoorten. Die inkomsten die uit de tolkosten worden gegenereerd, worden gebruikt om bestaande infrastructuur te verbeteren of nieuwe aan te leggen, zoals het vervangen van veerverbindingen door bruggen, tunnels of nieuwe wegen.

Een aantal wegen, bruggen en/of tunnels zijn in het winterseizoen onbegaanbaar vanwege sneeuwval. Boven de poolcirkel kan er vanaf de herfst tot ver in mei nog sneeuw liggen, vandaar dat in deze periode spijkerbanden verplicht zijn.

Snelwegen

Zie motorvei voor het hoofdartikel.

In Noorwegen zijn er autosnelwegen rond de grootste steden. Het grootste netwerk ligt in en rond de hoofdstad Oslo, waar langere snelwegen te vinden zijn, voornamelijk de E6 en E18. Ook rondom Trondheim, Bergen en Stavanger liggen wat korte snelwegen, en her en der wat korte stukken. Het Noorse snelwegennet is 407 kilometer lang. De meeste snelwegen zijn tolwegen. De maximumsnelheid op Noorse snelwegen was vroeger standaard 90 km/uur, alhoewel tegenwoordig ook 100 km/uur wordt gebruikt. De maximumsnelheden voor Noorse snelwegen behoren hiermee tot de laagste van Europa. Plannen om te experimenteren met een maximumsnelheid van 110 km/uur zijn tot nader order uitgesteld.

Motorveier & riksveier in Noorwegen

Motorvei: E6 • E16 • E18 • E39 • RV159 • RV190 • RV555 • Ring 3

Europavei: E6 • E8 • E10 • E12 • E14 • E16 • E18 • E39 • E69 • E75 • E105 • E134 • E136

Hovedveier: 2 • 3 • 4 • 5 • 7 • 9 • 13 • 15 • 19 • 20 • 22 • 23 • 25 • 35 • 36 • 41 • 52 • 55 • 70 • 73 • 77 • 80 • 85 • 92 • 93 • 94 • 111 • 150 • 159 • 162 • 163 • 190 • 200 • 420 • 555 • 827 • 893

Autowegen

Zie motortrafikkvei voor het hoofdartikel.

Delen van E-wegen en Riksveier, en in sommige gevallen ook fylkesveier, zijn uitgebouwd als een motortrafikkvei, een autoweg. Er is geen echt netwerk, maar delen van de routes zijn uitgebouwd als autoweg. Technisch gezien worden deze beschouwd als een "motorvei klasse B". Soms zijn ze 2x2 rijstroken breed, vaak ook 2+1 of 2x1. De maximumsnelheid hierop is maximaal 90 km/uur. De aansluitingen zijn in de regel ongelijkvloers. De motortrafikkveier zijn samen 440 kilometer lang, langer dan het motorvei-netwerk.

Hoofdwegen

Zie ook riksvei en fylkesvei.,

In Noorwegen zal een gemiddelde automobilist veel kilometers op reguliere hoofdwegen afleggen, de riksveier en fylkesveier. De uitbouwkwaliteit varieert sterk, op sommige E-wegen zijn delen te smal om twee rijstroken te markeren. Vanwege het bergachtige karakter van Noorwegen zijn veel wegen erg bochtig. Er zijn tal van bergpassen in Noorwegen. In de hoofdwegen bevinden zich tal van tunnels en bruggen. Een aantal van de grootste bruggen in Noorwegen zijn in deze wegen gelegen, zoals de Hardangerbrug.

Veerdiensten

Zie ook lijst van veerdiensten in Noorwegen.

In Noorwegen zal men geregeld gebruik moeten maken van veerdiensten als men in het westelijk fjordengebied reist. Alhoewel het aantal veerdiensten op de hoofdroutes sinds de jaren '90 gereduceerd is vanwege de aanleg van grote bruggen en tunnels, komt men voornamelijk op de noord-zuidroutes in west- en midden Noorwegen nog veerdiensten tegen. Zelfs de E6 in Nordland is nog onderbroken door een veerdienst. De E39 telt nog tal van veerdiensten, alhoewel op termijn wel een volledig veerdienstvrije E39 gepland is. Veerdiensten zijn voornamelijk talrijk in de regio's Hordaland, Rogaland, Sogn og Fjordane en Møre og Romsdal.

Wegtypes

De hoogste klasse wegen zijn de Europawegen, Europavei. Op de bewegwijzering verschijnen zij met E-nummer in witte letters op een groen achtergrondschild. De 2e klasse wegen zijn de rijkswegen, riksvei. Deze rijkswegen zijn wegen van hoog nationaal belang en zijn te vergelijken met de Nederlandse N-wegen met cijfers onder de 100, zoals de N9 en N33. Rijkswegen verschijnen met hun rijkswegnummer in het wit op een groen achtergrondschild. De 3e klasse wegen zijn de regionale wegen, fylkesvei. Deze verschijnen in het zwart op een wit achtergrondschild. Deze drie typen wegen zijn allen in beheer en onderhoud van het Rijk, de Statens Vegvesen.^[3]

Maximumsnelheden

De maximumsnelheid binnen de bebouwde kom is 50 km/h, alhoewel men op enkele wegen ook snelheden van 40 km/h tegenkomt. In verblijfsgebieden wordt steeds vaker een maximumsnelheid ingesteld van 30 km/h. Buiten de bebouwde kom geldt standaard een maximumsnelheid van 80 km/h, uitgezonderd op enkele rijkswegen en nationale hoofdwegen waar 90 km/h of zelfs 100 km/h geldt. Autobussen en auto's met aanhangwagen zijn beperkt tot 80 km/h en auto's met een aanhangwagen of caravan die ongeremd zijn en meer dan 300 kg wegen mogen niet harder dan 60 km/h.

Geschiedenis

Een maximumsnelheid werd in 1912 voor het eerst ingevoerd. Tot 2000 mocht nergens sneller gereden worden dan 90 km/h, sinds 2000 mag 100 km/h gereden worden op motorveier. Er is voorgesteld om de maximumsnelheid op autosnelwegen te verhogen naar 110 km/h, maar dit werd in 2008 door het ministerie afgewezen.

Jaar	bubeko	bibeko
1912	35 km/h	15 km/h
1926	35 km/h	25 km/h
1935	60 km/h	35 km/h
1955	70 km/h	40 km/h
1965	80 km/h	50 km/h

Tol

Zie Tolwegen in Noorwegen.

In Noorwegen moet op een groot aantal wegen tol betaald worden, zowel op motorveier als hoofdwegen, maar ook bij bruggen en tunnels en bij tolcordons rond een aantal steden. Bijna al deze tolwegen zijn volledig elektronisch.

Autobelastingen

Brandstofaccijns

In Noorwegen is een brandstofaccijns op benzine (bensinavgiften / veibruksavgiften på bensin) en op diesel (veibruksavgift på autodiesel). Door deze accijnzen is de brandstof in Noorwegen de duurste van Europa. Benzine kost gemiddeld 15 - 20 cent per liter meer dan in Nederland. De benzineaccijns werd in 1933 geïntroduceerd, de dieselaccijns in 1993 en verving een oudere kilometertax. De CO2-tax werd in 1991 geïntroduceerd.

In Noorwegen betaalt men twee typen accijns over benzine; namelijk een brandstofaccijns en CO2-tax. Daarnaast betaald men een BTW van 25%.

De accijnzen in 2013:^[4]^[5]

benzineaccijns: 4,89 NOK/l.
dieselaccijns: 3,75 NOK/l.
benzine CO2-tax: 0,91 NOK/l.
diesel CO2-tax: 0,61 NOK/l.

De benzineaccijns was in 2008 goed voor een opbrengst van 7,9 miljard NOK, de dieselaccijns voor 7,2 miljard NOK. De brandstofprijs in Noorwegen wordt voor circa 65% door belastingen bepaald. In 2008 waren in Noorwegen 1.575.400 benzineauto's en 591.900 dieselauto's.

Registratiebelasting

In Noorwegen moet bij nieuwe personenauto's een registratiebelasting afgedragen worden (engangsavgift). Dit is een complexe berekening op basis van gewicht, vermogen (KW) en CO2-uitstoot. Bijvoorbeeld een personenauto van 1.200 kilogram met een vermogen van 90 KW en een CO2-uitstoot van 130 gram per kilometer kost circa 223.000 NOK (circa € 29.500) aan registratiebelasting. De registratiebelasting is één van de hoogste van Europa en leverde de Noorse overheid in 2011 19,5 miljard NOK op, dat is meer dan de brandstofaccijnzen.

Vanwege de hoge belasting op aanschaf van nieuwe auto's heeft Noorwegen één van de oudste en minst milieuvriendelijke wagenparken van Europa. De gemiddelde leeftijd van een personenauto in Noorwegen is 10,5 jaar tegen 8,3 jaar gemiddeld in de Europese Unie.^[6]

Daarnaast moet er een invoerbelasting op geïmporteerde voertuigen betaald worden (omregistreringsavgift). De hoogte van de belasting is afhankelijk van de leeftijd van de auto.

Wegenbelasting

Autobezitters in Noorwegen moeten ook een jaarlijkse wegenbelasting betalen, de årsavgift for motorvogn. Dit is een vaste belasting en wordt niet verder uitgesplitst naar gewicht, CO2-uitstoot of vermogen. Deze belasting werd voor het eerst in 1917 geïntroduceerd. In 2010 was de opbrengst zo'n 8,7 miljard NOK.

In 2013 golden de volgende tarieven;^[7]

personenauto's; 2940 NOK/jaar
personenauto's op diesel zonder roetfilter; 3425 NOK/jaar
caravans; 1100 NOK/jaar
motoren/traktoren; 1800 NOK/jaar

Tol

Zie ook tolwegen in Noorwegen.

In Noorwegen moet voor veel kunstwerken en autosnelwegen tol betaald worden. Tevens zijn er rond grotere steden tolcordons.

Vergelijking met Nederland

In vergelijking met Nederland liggen de brandstofprijzen beduidend hoger. Ook de aanschafbelasting op personenauto's is beduidend hoger in Noorwegen. De wegenbelasting is echter significant lager, zeker voor dieselvoertuigen, in Noorwegen is de wegenbelasting voor een wat zwaardere dieselauto circa € 1.000 per jaar minder dan in Nederland. Echter in Noorwegen moet men op veel plekken ook tol betalen. Wel moet in acht genomen worden dat de Noorse inkomens beduidend hoger liggen dan in Nederland. In 2012 was het gemiddelde loon in Noorwegen bruto 39.600 NOK per maand (circa € 5.250),^[8] in Nederland is dat € 2.610.^[9]

Verkeersveiligheid

In 2012 vielen in Noorwegen 29 doden per 1 miljoen inwoners.^[10] Noorwegen is daarmee één van de veiligste landen van Europa.

Modal split

Reizigersvervoer

Reizigerskilometers^[11]

Modaliteit	aandeel	reizigerskm
auto	88,7%	66,05 mrd
spoor*	4,9%	3,64 mrd
bus	6,4%	4,75 mrd

*inclusief tram/metro

Vrachtvervoer

Tonkilometers.^[12]

Modaliteit	aandeel	tonkm
vrachtwagen	32,0%	16,97 mrd
schip*	63,5%	33,7 mrd
spoor	4,5%	2,4 mrd

*inclusief binnenlandse zeevaart

Zie ook

Referenties

Wegen van Europa

Albanië • Andorra • Armenië • Azerbeidzjan • België • Bosnië-Herzegovina • Bulgarije • Cyprus • Denemarken • Duitsland • Estland • Finland • Frankrijk • Georgië • Griekenland • Hongarije • Ierland • IJsland • Italië • Kazachstan • Kosovo • Kroatië • Letland • Liechtenstein • Litouwen • Luxemburg • Macedonië • Malta • Moldavië • Montenegro • Nederland • Noorwegen • Oekraïne • Oostenrijk • Polen • Portugal • Roemenië • Rusland • San Marino • Servië • Slovenië • Slowakije • Spanje • Tsjechië • Turkije • Vaticaanstad • Verenigd Koninkrijk • Wit-Rusland • Zweden • Zwitserland

in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden

[0] 01-01-2013

[1] Folkemengd etter alder, kjønn, sivilstand og statsborgarskap, 1. januar 2013 | ssb.no

[2] www.vegvesen.no

[3] Veibruksavgift på drivstoff 2013 | toll.no

[4] CO2 -avgift på mineralske produkter | lovdata.no

[5] Norge har en av Europas eldste personbilparker | klikk.no

[6] Årsavgift for 2013 | toll.no

[7] Lønn | sbb.no

[8] Werkgelegenheid; banen, lonen, arbeidsduur, SBI2008; kerncijfers | cbs.nl

[9] Reviderte tall viser 145 omkomne i 2012 | ssb.no

[10] Innenlandsk persontransport | ssb.no

[11] Innenlandsk godstransport | ssb.no

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

Noorwegen

Inhoud