Portugal

Portugal
Hoofdstad	Lisboa
Oppervlakte	92.345 km²
Inwonertal	10.708.000
Lengte wegennet	68.732 km
Lengte snelwegennet	2.791 km
Eerste snelweg	1944
Lokale naam	Auto-estrada
Rijdt	rechts
Nummerplaatcode	P

Portugal is een land in Zuidwest-Europa. Het land telt 10,7 miljoen inwoners en is ongeveer twee maal zo groot als Nederland. De hoofdstad is Lissabon (Lisboa).

Het land

Portugal ligt aan de westkant van het Iberisch schiereiland, en grenst alleen aan Spanje. Het land is een rechthoek van ongeveer 170 kilometer oost-west en 570 kilometer noord-zuid. De hoofdstad en grootste stad is Lissabon in het midden van het land, andere grote plaatsen zijn Porto (263.000), Vila Nova de Gaia (178.000), Amadora (176.000), Braga (109.000), Almada (102.000), Coimbra (101.000) en Funchal. De meeste grote steden behoren tot de agglomeraties van Lissabon (2.640.000) of Porto (1.647.000). Portugal omvat ook overzeese gebiedsdelen zoals de eilandengroep Azoren (Açores) en Madeira. Het land is grotendeels heuvelachtig tot bergachtig. De hoogste bergketens bevinden zich in het noordoosten van het land en maar weinig gebieden zijn echt vlak. In het zuiden ligt de bekende Algarve, de zuidkust. Behalve de toeristenplaatsen is het zuiden van Portugal vrij dunbevolkt. Grote rivieren zijn de Guadiana, Douro en Tejo.

Het wegennet

Het wegennet van Portugal is redelijk dicht in het noorden en midden, en wat dunner in het zuiden. Sinds de jaren '90 van de 20e eeuw zijn er bijzonder veel snelwegen aangelegd. Tot de jaren 1970 waren er amper goede wegen, wat tot in de jaren '80 duurde. Tot begin jaren 90 was er slechts sprake van één noord-zuidsnelweg en her en der wat korte stukjes snelweg. Tegenwoordig beschikt Portugal over een goed ontwikkeld en modern snelwegennet wat alle steden van het land verbindt. Het snelwegennet is zo'n 2.790 kilometer lang, en bestaat zowel uit tolwegen als tolvrije snelwegen. De meeste snelwegen liggen langs de A1-as die vanaf Lissabon naar Porto en verder naar de Spaanse grens loopt. Hier liggen ook de meeste grote steden aan. In recentere jaren is het aantal kilometers snelweg in het binnenland gestaag gegroeid. In het zuiden is het snelwegennet beperkt tot de noord-zuid A2 en de Algarvesnelweg langs de zuidkust (A22). Ook zijn er in de agglomeraties Lissabon en Porto flink wat stedelijke snelwegen te bespeuren.

Geschiedenis

zie Lijst van wegopeningen in Portugal voor het hoofdartikel.

Wegnummering

Portugal heeft A-nummers voor de Auto-estrada's, de snelwegen. Daarnaast bestaat er een uniek systeem van IC- en IP-nummers. Het is feitelijk vergelijkbaar met het E-nummeringssysteem in Europa, maar dan voor binnen Portugal. De Itinerários Principais zijn hoofdwegen en verbinden belangrijke economische centra en zijn vaak internationale verbindingen. Veelal lopen deze nummers over snelwegen en expresswegen. De IC-wegen zijn de Itinerários Complementares, die het IP-net aanvullen. Tegenwoordig hebben alle snelwegen echter ook een A-nummer. Het hoofdwegennet wat niet uit snelwegen bestaat zijn de Estradas Nacionais de Portugal, de N-wegen. In enkele gevallen hebben ze een extra nummer met een koppelstreepje, bijvoorbeeld de EN16-2. Op kaarten wordt de "E" echter doorgaans niet weergegeven, om geen verwarring te geven met de E-nummers van de Europese wegen. De volgende laag is het Estradas Regionais de Portugal, de R-wegen.

Al met al is de wegnummering in Portugal redelijk complex met vrij veel lagen die in andere landen als overbodig wordt gezien. Zo zijn er dus E-nummers, A-nummers, IP-nummers, IC-nummers, (E)N-nummers en R-nummers. Daarnaast hebben stedelijke wegen vaak ook een afkorting, zo wordt de "Circular Regional Interior do Porto" ook wel de CRIP genoemd, vergelijkbaar met de "Circular Regional Exterior de Lisboa", de CREL. Deze afkortingen staan ook op wegwijzers.

Het onderliggend wegennet bestaat vaak uit grote hoofdwegen met vluchtstroken en regelmatig ongelijkvloerse kruisingen, en is ruim gedimensioneerd. Driestrookswegen komen vrij veel voor, doorgaans met maar in één richting een inhaalmogelijkheid. Deze worden duidelijk aangegeven en er geldt een minimumsnelheid op de linkerstrook bij een dergelijke configuratie. De reflectorpaaltjes zijn naar Duits model, maar vaak zijn wegen met bomenrijen voorzien van reflecterende verf.

Bewegwijzering

De bewegwijzering is redelijk simpel, en niet zover (te ver) doorontwikkeld als in buurland Spanje. Het wegnummer staat doorgaans in platte tekst op blauwe borden op de snelwegen, met daaronder een aantal doelen en pijlen die veel op die van België lijken. Tussen de doelen en de pijlen voor de rijstrookindeling zit een witte horizontale streep. Overige wegen hebben witte borden met zwarte letters. Op afstandsborden heeft het A-nummer wel een kader. De vorkborden zijn vergelijkbaar met die in Groot-Brittannië. Indirecte wegnummers worden tussen haakjes aangegeven, indirecte doelen soms ook. Wegen met een IP-nummer hebben groene borden waarbij het IP-nummer in een rood vak staat. Handwegwijzers zijn vergelijkbaar met die in Spanje. Het snelwegsymbool wordt vanaf het OWN gebruikt. Afritnummers staan met zwarte letters in een geel vak, en vallen niet heel erg op. Voor toeristische bestemmingen worden bruine borden met witte letters gebruikt. Naar doelen buiten Portugal wordt niet verwezen, men ziet alleen de aanduiding ESPANHA. Esthetisch gezien kan de Portugese bewegwijzering tot de lelijkste van Europa gerekend worden, maar het functioneert wel.

Veel snelwegnummers in stedelijke gebieden, met name die niet onder het primaire snelwegennet vallen (zoals de nummers tussen 20 en 44) worden niet altijd aangegeven. Soms hebben deze afkortingen, zoals CRIL, CREL, CREP wat bypasses zijn, andere worden alleen met het oudere IC of IP-nummer aangegeven. Lange-afstandssnelwegen met hogere nummers worden doorgaans wel bewegwijzerd.

Tolwegen

Brisa

De oorspronkelijke tolwegmaatschappij in Portugal was Brisa, die voor 2010 de enige tolwegen van Portugal in het beheer had. Dit waren voornamelijk de lange-afstandswegen langs de kust, de tolwegen in het oosten van Portugal waren tot 2010 traditioneel tolvrij, evenals rond de grote steden. Het bedrijf is in 1972 begonnen en is verdeeld over zes concessiegebieden; Brisa, Brisal, Douro Litoral, Atlântico, Baixo Tejo en Litoral Oeste. In 2009 had het bedrijf zo'n 1.500 kilometer tolweg in beheer, wat neerkomt op bijna de helft van het Portugese snelwegennet. Het bedrijf heeft de volgende snelwegen in beheer;

• A1 - Auto-estrada do Norte
• A2 - Auto-estrada do Sul
• A3 - Auto-estrada Porto/Valença
• A4 - Auto-estrada Matosinhos/Amarante
• A5 - Auto-estrada da Costa do Estoril
• A6 - Auto-estrada Marateca/Caia
• A9 - CREL - Circular Regional Exterior de Lisboa
• A10 - Auto-estrada Bucelas/Carregado/IC3
• A12 - Auto-estrada Setúbal/Montijo
• A13 - Auto-estrada Almeirim/Marateca
• A14 - Auto-estrada Figueira da Foz/Coimbra Norte

Elektronische tol

Sinds 2010 gelden op steeds meer Portugese voormalige tolvrije snelwegen een tol. Deze tolwegen zijn niet in het beheer van Brisa, maar door de Portugese overheid. Oorspronkelijk waren dit snelwegen met een SCUT-regime, een systeem van schaduwtol die betaald werd uit inkomsten van wegenbelasting en brandstofaccijns. Om het overheidstekort terug te dringen wordt hier sinds 15 oktober 2010 en april 2011 met een elektronisch systeem tol geheven. Omdat deze wegen nooit zijn gebouwd om tolwegen te worden ontbreken tolstations. De enige mogelijkheid om tol te betalen is met een elektronische transponder of een elektronisch vignet. De verkrijgbaarheid hiervan, en de informatie naar buitenlanders toe is echter bijzonder slecht. Onduidelijk is wat de gevolgen zijn als men zonder transponder door de tolportalen rijdt.

Overzicht

Dit systeem geldt enkel op de concessiegebieden:

• Norte
• Grande Porto
• Costa de Prata

Allemaal onderdeel van Ascendi. Deze gebieden liggen allemaal in de ruime omgeving van Porto.

		zonder tag	zonder tag	met tag
product		vignet 3 dagen	pre-paid 5 dagen	pre-paid 90 dagen
aantal ritten		geen limiet	op basis van saldo	op basis van saldo
aantal dagen	3 of minder	€ 20,62
aantal dagen	3 - 5		€ 10,62 + saldo
aantal dagen	meer dan 5			€ 27,50* + € 10,62
heroplaadbaar?		nee	ja	ja

* minimum saldo

bron:

Verkeersveiligheid

In 2010 vielen 79 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners in Portugal, een daling van 49 procent ten opzichte van het jaar 2001. Portugal behoort daarmee echter nog steeds tot de minder veilige landen in de Europese Unie.

Referenties

Wegen van Europa

Albanië • Andorra • Armenië • Azerbeidzjan • België • Bosnië-Herzegovina • Bulgarije • Cyprus • Denemarken • Duitsland • Estland • Finland • Frankrijk • Georgië • Griekenland • Hongarije • Ierland • IJsland • Italië • Kazachstan • Kosovo • Kroatië • Letland • Liechtenstein • Litouwen • Luxemburg • Macedonië • Malta • Moldavië • Montenegro • Nederland • Noorwegen • Oekraïne • Oostenrijk • Polen • Portugal • Roemenië • Rusland • San Marino • Servië • Slovenië • Slowakije • Spanje • Tsjechië • Turkije • Vaticaanstad • Verenigd Koninkrijk • Wit-Rusland • Zweden • Zwitserland in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden