Spanje

España
Hoofdstad	Madrid
Oppervlakte	504.030 km²
Inwonertal	46.662.000
Lengte wegennet	346.858 km
Lengte snelwegennet	15.554 km
Eerste snelweg	1956
Lokale naam	Autopista Autovía
Rijdt	rechts
Nummerplaatcode	E

Spanje is een land in Zuidwest-Europa en telt bijna 47 miljoen inwoners. De hoofdstad is Madrid. Het land heeft een oppervlakte van 504.030 km² en is daarmee ruim 12 keer zo groot als Nederland.

Inleiding

Spanje ligt op het Iberisch schiereiland, samen met Portugal, en ligt aan de Atlantische Oceaan en de Middellandse Zee. Aan het westen grenst het aan Portugal, in het noorden aan Andorra en Frankrijk en in het zuiden aan Marokko via twee exclaves. De Canarische Eilanden voor de kust van Noord-Afrika behoren tevens tot Spanje, evenals een aantal eilanden in de Middellandse Zee. De hoofdstad Madrid ligt centraal in het land. Andere grote steden zijn Barcelona, Valenica, Sevilla, Zaragoza, Bilbao en Alicante.

Spanje is een bergachtig land en heeft op Zwitserland na de hoogste gemiddelde hoogte van Europa. Het grootste gedeelte van het land bestaat uit een droge hoogvlakte, met in het noorden de Pyreneeën en het Cantabrisch kustgebergte, in het zuiden de Sierra Nevada. Het hoogste punt ligt echter op de Canarische Eilanden, de berg Teide is daar 3.718 meter hoog. Op het Spaanse vasteland is de Mulhacén met 3.479 meter het hoogste punt. Grote rivieren zijn de Ebro, Duero, Tajo en Guadalquivir. In het zuidoosten van Spanje ligt een woestijn.

Het wegennet

Spaans Autopista- en Autovia-netwerk. Blauw: "Staats"wegen Oranje: Comunidad-wegen

Spanje heeft het grootste snelwegennet van Europa, wat voornamelijk vanaf de jaren 90 is aangelegd. De eerste snelweg dateert van 1969 en sinds begin jaren 90 maakte Spanje een gigantische groei door qua snelwegaanleg. In 2009 waren bijna alle hoofdwegen (Carretera Nacional) omgebouwd tot snelweg en zijn alle grotere plaatsen door middel van minstens één, maar vaak meerdere snelwegen verbonden. Het snelwegennet van Spanje is na die van de Verenigde Staten en China het langste van de wereld, en heeft in 2005 zowel dat van Frankrijk als Duitsland ingehaald. In 2011 bestond het snelwegennet uit 15.554 kilometer. De aanleg ervan zwakte in 2008 en 2009 sterk af.

Snelwegen

Het snelwegennet van Spanje bestaat uit Autopista's en Autovía's. Voorheen was er tussen beide snelwegen een duidelijk klasseverschil, maar sinds eind jaren 90 is dat verschil grotendeels verdwenen, de maximumsnelheid is gelijk en beide types zijn altijd ongelijkvloers met minstens 2x2 rijstroken en vluchtstroken. Wel komen her en der nog wat stukken substandaard Autovía's voor, maar dit neemt snel af. De Autopista's zijn tolwegen, de Autovía's zijn tolvrij. Het grootste verschil zit het hem naast de tol ook in de hoeveelheid servicestations en afslagen. In een aantal gevallen worden ook tolvrije Autovía's direct naast getolde Autopista's aangelegd.

Spaanse autosnelwegen zijn in 3 categorieën onderverdeeld:

• Autosnelwegen van de staat
• Autosnelwegen van de autonome comunidades
• Autosnelwegen van de provincies

Elk van deze categorie snelwegen hebben doorgaans een andere functie, zo gaat het doorgaande verkeer over de nationale snelwegen, het regionale verkeer over de autonome snelwegen van de comunidades, en het lokale en stedelijke verkeer over de provinciale snelwegen.

Geschiedenis

De plannen voor een snelwegennet in Spanje dateren uit de jaren 20, en behoren tot de oudste van Europa. In 1928 werd de term autopista ingevoerd voor ongelijkvloerse wegen met gescheiden rijbanen. Er werden drie snelwegprojecten voorgesteld, de snelweg van Madrid naar Valencia, de snelweg van Madrid naar Irún aan de Franse grens en een snelweg tussen Oviedo en Gijón in de mijnbouwregio Asturias. In 1929 nam het aantal geplande autopistas toe naar 17 stuks. Dit werd gepland door de toenmalige Spaanse dictator Miguel Primo de Rivera. Primo de Rivera legde zijn functie echter in 1930 neer, waardoor de geplande autopistas op de lange baan werden geschoven. Alhoewel Spanje niet direct in de tweede wereldoorlog betrokken was, had het wel economische invloed, en de bouw van autopistas werd keer op keer uitgesteld.

In de jaren 50 nam het belang van de luchthaven Barajas van Madrid toe, mede omdat Spanje een belangrijke hub werd voor intercontinentaal vliegverkeer naar Latijns-Amerika en de toenemende immigratie uit die landen. Daardoor werd in 1956 de eerste autopista opengesteld, de tegenwoordige A-2 ten oosten van Madrid. Tevens werden in die tijd Amerikaanse legerbasis in Spanje ingericht, en één ervan was in Torrejón de Ardoz, net ten oosten van Madrid, waardoor de A-2 werd verlengd tot die stad.

Vanaf eind jaren 60 werden in Spanje diverse tolwegen aangelegd, die allemaal de naam autopista hadden. Dit werd tot in de jaren 70 uitgevoerd. De belangrijkste assen waren de AP-2 van Zaragoza naar Barcelona, de AP-7 in Catalunya, de AP-8 in Baskenland en de AP-68 van Bilbao naar Zaragoza. Elders kwam het slechts tot een sporadisch snelwegennet.

De groei van de Spaanse economie werd ernstig belemmerd door het gebrek aan goede transportroutes, met name omdat Madrid landinwaarts ligt en slecht bereikbaar was vanuit de diverse havensteden van Spanje. Daarom werd door de socialistische regering in de jaren 80 besloten tot de bouw van de zogenaamde Radiales de Madrid, de A-1 t/m A-6. Er was echter geen geld, en de snelwegen werden op de goedkoopst mogelijke manier aangelegd, veelal door simpelweg een tweede rijbaan naast de bestaande carretera nacional te leggen. Omdat dit resulteerde in substandaard snelwegen, vond men dat deze geen autopista kon worden genoemd. Daardoor kregen deze de betiteling autovía. Kenmerkend aan de radiales was de hoge afritdichtheid en het gebrek aan verzorgingsplaatsen, in tegenstelling tot de oudere autopistas waar tol geheven werd.

Vanaf de jaren 90 groeide de Spaanse economie in recordtempo, en tegelijkertijd werd in recordtempo een gigantisch snelwegennet uit de grond gestampt. De ontwerpeisen van autovías werden destijds ook op hetzelfde niveau gebracht als de oudere autopistas, waardoor er feitelijk geen verschil meer zat tussen deze twee typen wegen vanaf midden jaren 90. Tot pakweg 2007 werden in Spanje duizenden kilometers snelwegen aangelegd die alle steden, streken en regio's met elkaar verbonden. Vanaf omstreeks 2005 had Spanje het grootste snelwegennet van Europa, en op twee na grootste van de wereld, na de Verenigde Staten en China. De groei van het snelwegennet zwakte vanaf 2007 sterk af, mede door de financiële crisis die Spanje in het bijzonder hard trof. Een belangrijke oorzaak dat snelwegen zo makkelijk aangelegd konden worden waren de zeer lage aanlegprijs van veelal € 3 - 6 miljoen per kilometer, de grote steun vanuit de bevolking en de lage bevolkingsdichtheid in grote delen van Spanje. Alle grote metropolitane gebieden van Spanje beschikken tegenwoordig over een indrukwekkend netwerk van autosnelwegen, die vaak ook bijzonder goed zijn ingepast met tunnels, overkappingen en verdiepte liggingen. Met name het Calle 30 project, de M-30 in Madrid was een internationale hoogstand. Alhoewel de bouw van nieuwe snelwegen in recentere jaren wat is afgezwakt, wordt wel doorgegaan met de wegenbouw. Met name de radiales de Madrid uit de jaren 80 worden in hoog tempo vernieuwd en verbreed.

Hoofdwegennet

Het hoofdwegennet bestaat uit Carretera nacionales, met wegnummers N-1 t/m N-6 en N-xxx. De N-1 t/m N-6 zijn vrijwel volledig omgebouwd tot snelweg, en de nummers zijn dan ook verdwenen. Voor veel driecijferige N-wegen geldt dat ook in toenemende mate, alhoewel her en der nog wat wegen bestaan.

Wegnummering

Spanje heeft één van de meest complexe nummeringssytemen ter wereld. Er zijn drie landelijke nummeringsystemen; de Carretera Nacionales (N), de Autopista's (AP) en Autovía's (A). Daarnaast hebben de comunidades een nummeringssyteem, zo zijn wegen van Castilla y Leon afgekort met CL. De derde laag zijn de provinciale wegen. Bijvoorbeeld de provincie Barcelona heeft de afkorting B. Dit zorgt voor veel prefixes, zo kan men rond Barcelona AP-, A-, C- en B-wegen vinden. AP van Autopista, A van Autovía, C van Catalunya en B van Barcelona. Vrijwel alle wegen hebben een nummer, locale wegen hebben nog een toevoeging bijvoorbeeld "v" (vecinal). Wegnummers kunnen daardoor tot wel zes tekens hebben. (X-xxxx-x).

Bewegwijzering

Spanje gebruikt blauwe borden op snelwegen met witte letters. Het lettertype is Interstate, één van de meest gebruikte lettertypes voor wegwijzers ter wereld, bijvoorbeeld in Nederland en de Verenigde Staten. Op het onderliggend wegennet staan witte borden met zwarte letters. Wegnummers worden consequent aangegeven, wat ervoor zorgt dat rond grotere steden vaak erg veel nummers op de borden staan. Een voordeel is dat rond steden als Madrid, Sevilla, Barcelona of Zaragoza geen talloze doelen vermeld staan, maar vooral de wegnummers van uitstralende wegen. Op borden worden twee lettergroottes gebruikt, een groter type voor hoofddoelen en een kleiner type voor de wat onbelangrijkere doelen, waardoor het makkelijk navigeren is aan de hand van grote steden. De doelenkeuze is over het algemeen logisch. Wel is het belangrijk om een recente wegenkaart te gebruiken in verband met de grote nummerwijziging in begin 2000.

Maximumsnelheid

De maximumsnelheid in Spanje is 120 km/h op autovías en autopistas. In het eerste halfjaar van 2011 is de maximumsnelheid naar 110 km/h teruggeschroefd, maar dit is per 1 juli 2011 weer ongedaan gemaakt. Vrachtwagens mogen 90 km/h op snelwegen. De maximumsnelheid is 90 km/h buiten de bebouwde kom, soms hoger op goed uitgebouwde wegen. Vrachtwagens mogen 80 km/h buiten de bebouwde kom. Binnen de bebouwde kom geldt 50 km/h.

Verkeersveiligheid

In 2010 vielen in Spanje 54 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners, en heeft daarmee de op twee na grootste reductie in verkeersdoden sinds 2001 gehaald, vergeleken met andere EU-landen, met een daling van 55 procent. Spanje behoort nu tot de veiligere landen van de EU en is ruimschoots het veiligste land in Zuid-Europa.

Autonome regio's

Spanje is opgedeeld in autonome regio's (Comunidades) die hieronder in detail beschreven staan. Voor de ligging van de regio's zie de afbeelding hieronder.

Autonome regio's in Spanje.

Statistieken

Een overzicht van de snelwegen in Spanje

Stand: december 2011

Huidig netwerk

• Estado de España: 11.488 km
• Comunidades: 2.596 km
• Provinciales: 1.470 km

totaal: 15.554 km

Toekomstig netwerk

• Estado de España: 14.209 km
• Comunidades: 4.788 km
• Provinciales: 1.947 km

totaal: 20.944 km

Zie ook

• Lijst van Spaanse autosnelwegen
• Lijst van prefixes in Spanje/Wegnummersysteem in Spanje
• Autovía
• Autopista
• Vía rápida
• Nationale snelwegen in Spanje
• Radiale snelwegen van Madrid

Referenties

Wegen van Europa

Albanië • Andorra • Armenië • Azerbeidzjan • België • Bosnië-Herzegovina • Bulgarije • Cyprus • Denemarken • Duitsland • Estland • Finland • Frankrijk • Georgië • Griekenland • Hongarije • Ierland • IJsland • Italië • Kazachstan • Kosovo • Kroatië • Letland • Liechtenstein • Litouwen • Luxemburg • Macedonië • Malta • Moldavië • Montenegro • Nederland • Noorwegen • Oekraïne • Oostenrijk • Polen • Portugal • Roemenië • Rusland • San Marino • Servië • Slovenië • Slowakije • Spanje • Tsjechië • Turkije • Vaticaanstad • Verenigd Koninkrijk • Wit-Rusland • Zweden • Zwitserland in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden