Zweden

Sverige
Hoofdstad	Stockholm
Oppervlakte	449.964 km²
Inwonertal	9.264.000
Lengte wegennet	210.760 km
Lengte snelwegennet	1.428 km
Eerste snelweg	1953
Lokale naam	Motorväg
Rijdt	rechts
Nummerplaatcode	S

Zweden is een land in Noord-Europa en behoort tot de landengroep Scandinavië. Het land telt 9,2 miljoen inwoners en is 11 keer zo groot als Nederland. De hoofdstad is Stockholm.

Het land

Zweden grenst in het westen aan Noorwegen, en in het noordoosten aan Finland. Naar het zuidwesten ligt Denemarken, alhoewel hier geen landsgrenzen mee zijn. Aan de lange oostkust van Zweden ligt de Botnische Golf en de Oostzee/Baltische zee. Aan de westkust liggen het Skagerrak, Kattegat en de Öresundstraat. Het land heeft zeegrenzen met Duitsland, Polen, Rusland, Litouwen, Letland en Estland. Zweden heeft een oppervlakte van 449.964 km2 en is het vijfgrootste land van Europa, en ongeveer even groot als de Amerikaanse staat California.

In 2008 had het land 9,2 miljoen inwoners, die grotendeels in het zuiden wonen, en enkele steden aan de noordoostkust. De grootste stad is Stockholm met 814.000 inwoners en een agglomeratie van 2 miljoen inwoners. Göteborg telt 501.000 inwoners en heeft een agglomeratie van 909.000 inwoners. Malmö is de derde stad van Zweden met 287.000 inwoners. Andere grote steden tellen doorgaans rond 100.000 inwoners en liggen verspreid door het land, met name op de as Malmö - Stockholm.

Zweden meet noord-zuid 1.570 kilometer, en oost-west maximaal 450 kilometer. Grote delen van het land zijn bebost, en er zijn talloze kleine en grote meren. De grootste meren zijn het Vättern en Vänern in het zuiden van het land. Zweden kent ook een groot aantal eilanden, waarvan de meeste vrij klein zijn en vlak voor de kust liggen. Grote eilanden zijn Oland en Gotland, en de eilandengroep Åland. De perceptie is dat Zweden vrij vlak is, wat inderdaad klopt voor het zuiden van het land, maar de brede grensstreek met Noorwegen is bergachtig, met Kebnekaise op 2111 meter als hoogste punt. Ongeveer 15% van het land ligt ten noorden van de poolcirkel. Zweden kent veel rivieren, maar omdat ze doorgaans oost-west lopen zijn ze niet heel erg lang, meestal 400 á 500 kilometer.

Het land is opgedeeld in 25 provincies, variërend in grootte van 1342 vierkante kilometer (Öland) tot 109.702 vierkante kilometer (Lappland). Zweden heeft een gematigd klimaat, in het zuiden een zeeklimaat, in het midden een vochtig landklimaat en in het noorden een subarctisch landklimaat. Zweden is echter veel droger en warmer dan andere landen op dezelfde breedtegraad. Centraal en zuid-Zweden hebben veel warmere winters dan in Rusland of Canada. Het zuiden en midden hebben warme zomers en koude winters, en in het noorden een korte, doch vrij warme zomer, en bitterkoude winters, waar temperaturen geregeld onder de -40 zakken. Zweden is relatief droog, met 500 - 800 mm per jaar aan neerslag.

Het wegennet

zie ook Riksväg en Länsväg.

Zweden heeft in het zuiden een vrij dicht wegennet gezien de omvang van de bevolking, en een dun tot zeer dun wegennet in het noorden. In het zuiden liggen de meeste snelwegen, het aantal snelwegen ten noorden van Stockholm is vrij beperkt. Het land heeft zo'n 1400 kilometer snelweg, waarvan het gros wordt opgemaakt door de E4 en E6 vanaf het zuiden naar respectievelijk Stockholm en Noorwegen. De grootste Zweedse steden hebben een snel- en expresswegennet, met name Stockholm, Göteborg en Malmö. Het wegennet is opgedeeld in Europese wegen (enkv. Europaväg meerv. Europavägar) , Rijkswegen (enkv. Riksväg, meerv. Riksvägar) en Landwegen (enkv. Länsväg meerv. Länsvägar). Ook rijkswegen en landwegen kunnen uitgebouwd zijn als snelweg (enkv. Motorväg, meerv. Motorvägar), maar E-wegen zijn lang niet altijd snelwegen.

Wegnummering

Het hoofdwegennet bestaat uit Europese wegen, de E-wegen. Daarna komen de rijkswegen, die geen prefix hebben, alleen een nummer. Men zou ze wel kunnen afkorten naar "RV". Er is maar één eencijferige rijksweg, de RV 9, aangezien de oude RV 1 - RV 9 nu veelal Europese wegen zijn geworden. Landwegen hebben drie cijfers en zijn gezoneerd per provincie. Deze kan men onderverdelen in primaire landwegen, secundaire landwegen en tertaire landwegen. De primaire landwegen hebben 3 cijfers. De secundaire cijfers krijgen een letter (A-Z) voor het nummer, bijvoorbeeld Ländsväg C 600 bij Uppsala. Primaire landwegen lopen van het nummer 100 - 404, secundaire van 500 - 2999 en tertaire landwegen van 3000 tot 9999. De secundaire en tertaire nummers worden per provincie opnieuw gebruikt. Primaire nummers lopen door heel Zweden.

Prefix

Een prefix wordt op de bewegwijzering alleen gebruikt voor Europese wegen, namelijk een [E]. Andere wegen hebben alleen een nummer op de borden zonder prefix, maar in schrijftaal kan men wel [RV] en [LV] gebruiken.

Snelwegennet

Zie Motorväg voor het hoofdonderwerp.

De Zweedse snelwegen liggen voornamelijk in het zuiden en midden van het land, tot ongeveer de lijn Oslo - Gävle. Ten noorden daarvan zijn alleen incidentele stukken van de E4 uitgebouwd als snelweg. In het zuiden zijn de E4 en E6 doorgaande snelwegen, en delen van de E18, E20, E22 en E65 zijn uitgebouwd als snelweg. Langere overige wegen die als snelweg zijn uitgebouwd zijn bijvoorbeeld de RV 40, RV 73, LV 222 en LV 229. Enkele snelwegen hebben geen nummer.

Opvallend aan het snelwegennet is dat tankstations zelden direct aan de snelweg zitten, maar bij aansluitingen, vergelijkbaar met wat in de Verenigde Staten gebeurt. De wegmarkeringen zijn gewoon wit. Een middenbarrier ontbreekt wel eens op plekken waar de middenberm wat breder is. Sommige wegen hebben een ijzeren kabel als middengeleider, ook wel cable barrier genoemd.

Geschiedenis

zie ook Lijst van wegopeningen in Zweden voor een lijst van openstellingen.

De eerste snelwegen van Zweden werden in de jaren 50 aangelegd. De eerste snelwegen die openden waren de E22 rondom Malmö in 1953 en de E18 bij Stockholm in 1957. In 1957 werd de snelwegklasse ingevoerd, en kregen de eerste delen van de E22 ook snelwegclassificatie. In 1958 en 1959 openden delen van de E8 bij Stockholm. In de jaren 60 versnelde de snelwegenaanleg, wat tot in de jaren 70 aanhield. Tegenwoordig worden vooral kortere stukken gebouwd, die in de steden ondergronds lopen. In 2006-2007 opende 78 kilometer van de E4 tussen Uppsala en Gävle. In 1967 opende de E4 door Stockholm, genaamd de Essingeleden. Dit was de eerste snelweg met 2x3 rijstroken. In de jaren 90 is de weg verbreedt naar 2x4 rijstroken.

In september 1967 ging Zweden over van links rijden naar rechts rijden.

Lijst van snelwegen

Snelwegen en expresswegen in Zweden
• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Files

In Zweden komt vooral verkeersdrukte voor in en rond de drie grootste steden, maar de verkeersintensiteiten daarbuiten zijn erg laag. In het noorden van Zweden is geheel geen verkeersdrukte en bestaan er zeer uitgestorven wegen.

Bewegwijzering

afritsymbool in Zweden.

De bewegwijzering op de snelwegen is in het groen uitgevoerd, met witte letters. Bewegwijzering op andere wegen is met blauwe borden. Afritbewegwijzering is in het blauw, maar bij knooppunten met andere snelwegen zijn alle borden groen. Lokale doelen zijn in witte borden met zwarte letters uitgevoerd. Aansluitingen heten een "trafikplats" en worden van te voren zonder afstandsaanduiding aangekondigd. Afritborden hebben een opvallende vorm, waarbij het bord rechtsboven uitsteekt in de richting van de afrit. Afritnummers worden aangegeven met een geel schildje met een zwart afritsymbool en het afritnummer. Afstandsborden zijn tevens groen, en bevatten een aantal hoofddoelen met het wegnummer erboven. Afstanden die aangegeven worden zijn regelmatig vele honderden kilometers door de omvang van het land.

Aansluitingen en knooppunten worden 1 kilometer vantevoren aangekondigd. Men gebruikt bij belangrijke aansluitingen portaalborden, met vrij iele portaalconstructies en staande pijlen. Knooppunten zijn tevens genummerd. In Zweden worden exonymen gebruikt, Kopenhagen (København) staat als "Köpenhamn" aangegeven. Dubbelnummeringen worden aangegeven, en men kan dan aparte afstandsborden voor beide wegnummers tegenkomen. Gemeentegrenzen staan doorgaans langs de snelwegen aangegeven. De bewegwijzering is in kapitaalschrift, vergelijkbaar met Frankrijk.

Wegnummers die indirect verwezen worden hebben een onderbroken bies. Het divergentiebord is vergelijkbaar met het Nederlandse, maar heeft blauwe pijlen in plaats van groene. Bij afritten worden de services die er zijn, aangegeven, omdat in Zweden zelden tankstations en andere voorzieningen direct aan de snelweg zitten. Het centrum wordt aangegeven door middel van een zwarte "C" in een wit vierkant. Het ziekenhuis heeft geen symbool, er staat gewoon "sjukhus" op de borden in een wit vlak. Windrichtingen worden niet voluit geschreven, maar afgekort, bijvoorbeeld "Landskrona N".

Verkeersborden hebben een gele achtergrond, in tegenstelling tot een witte achtergrond in de meeste andere landen van Europa. Dit is vanwege sneeuw.

Maximumsnelheden

Binnen de bebouwde kom geldt een maximumsnelheid van 50 km/uur, en standaard 70 buiten de kom, alhoewel vaker 90 en zelfs 110 op enkelstrooks wegen aangegeven wordt. Op autosnelwegen geldt 110 km/uur, maar er zijn enkele trajecten waar men met 120 km/uur experimenteert. Voertuigen met een aanhanger mogen maximaal 80 km/uur.

Autobelastingen

Zoals de meeste landen in Europa, wordt het gebruik en bezit van een auto in Zweden op diverse manieren belast.

Registratiebelasting

In Zweden is geen registratiebelasting bij het voor het eerst op kenteken zetten van een voertuig, zoals bijvoorbeeld de Registreringsafgift in Denemarken of de BPM in Nederland. Er wordt enkel 25% BTW over geheven. Zweedse auto's kosten hierdoor ruim de helft van wat ze in Denemarken kosten. Mede hierom zijn er ook veel Denen in Zweden (regio Malmö) gaan wonen vanwege de lagere auto- en huisvestingskosten.

Wegenbelasting

In Zweden wordt een wegenbelasting (Zweeds: Fordonsskatt) geheven. De belasting is afhankelijk van het gewicht, brandstofsoort en uitstoot. Nieuwere voertuigen die na 2006 op kenteken zijn gezet betalen uitsluitend naar mate van de uitstoot.

De belasting bestaat uit twee delen; een vast bedrag van 360 SEK per jaar, plus 15 SEK per gram CO2 (vanaf 100 gram) per kilometer. Een benzineauto die 150 gram per kilometer uitstoot kost hierdoor 1110 SEK of ongeveer € 115 per jaar. Voor dieselauto's geldt een factor 3,3.

Voor oudere auto's geldt een belasting naar gewicht. Bijvoorbeeld een dieselauto van 1.600 kg kost 6.065 SEK per jaar (€ 625). Een benzineauto van 1.600 kg kost 2.001 SEK per jaar (€ 206). Net zoals in Nederland worden dieselauto's dus zwaarder belast dan benzineauto's. Voor nieuwe eco-auto's geldt een vrijstelling van wegenbelasting gedurende de eerste 5 jaar. Dit ging op 1 juli 2009 in. Dieselauto's van voor 2007 met een roetfilter krijgen een eenmalige korting van 6000 SEK (ongeveer één tot anderhalf jaar aan wegenbelasting).

Brandstofaccijns

Tussen 1924 en 1995 werd de belasting geheven via een brandstofaccijns, Bensinskatt genaamd. Dit is in 1995 vervangen door een Energiebelasting (Zweeds: Energiskatt) en Kooldioxidebelasting (Zweeds: Koldioxidskatt), maar wordt in de volksmond nog gewoon Bensinskatt genoemd. Daarnaast is er de Dieselskatt voor dieselvoertuigen. Voor 1990 werd er geen BTW geheven op brandstof, sindsdien wel. Beide belastingen vormen samen de algemene brandstofaccijns.

In 2010 geldt een accijns van 5,5 SEK per liter benzine (€ 0,57 per liter).

Tol

Vrachtwagens moeten een Eurovignette aanschaffen voor het gebruik van alle Motorvägar en E-wegen. Personenauto's hoeven geen algemene tol te betalen, wel geldt er tol op de bruggen in de E6 naar Noorwegen en de E20 naar Denemarken. Tevens geldt er een congestieheffing in Stockholm.

Vergelijking met Nederland

In vergelijking met Nederland liggen zowel de wegenbelasting als benzineaccijnzen wat lager in Zweden.

Verkeersveiligheid

In 2010 vielen in Zweden 28 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners. Procentueel heeft Zweden de op drie na grootste reductie in de Europese Unie behaald in vergelijking met het jaar 2001, een daling van 54 procent. Zweden is daarmee het meest verkeersveilige land in de EU.

Verder lezen

• Congestieheffing in Stockholm
• Motortrafikled
• Motorväg

Referenties

Wegen van Europa

Albanië • Andorra • Armenië • Azerbeidzjan • België • Bosnië-Herzegovina • Bulgarije • Cyprus • Denemarken • Duitsland • Estland • Finland • Frankrijk • Georgië • Griekenland • Hongarije • Ierland • IJsland • Italië • Kazachstan • Kosovo • Kroatië • Letland • Liechtenstein • Litouwen • Luxemburg • Macedonië • Malta • Moldavië • Montenegro • Nederland • Noorwegen • Oekraïne • Oostenrijk • Polen • Portugal • Roemenië • Rusland • San Marino • Servië • Slovenië • Slowakije • Spanje • Tsjechië • Turkije • Vaticaanstad • Verenigd Koninkrijk • Wit-Rusland • Zweden • Zwitserland in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden