A13 (Zwitserland)

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
A13 CH.svg
CH A13 map.png
A13
Begin St. Margrethen
Einde Ascona
Lengte 195 km
Route

A1 CH.svg → St. Gallen - Zürich

Afslagsymbool.svg 1 St. Margrethen

Afslagsymbool.svg 2 Au

Afslagsymbool.svg 3 Widnau

Afslagsymbool.svg 4 Kriessern

Afslagsymbool.svg 5 Oberriet

Afslagsymbool.svg 6 Sennwald

Afslagsymbool.svg 7 Haag

Afslagsymbool.svg 8 Buchs

Afslagsymbool.svg 9 Sevelen

Afslagsymbool.svg 10 Trübbach

Knooppuntsymbool.svg 11 Sarganserland A3 CH.svg → Zürich

Afslagsymbool.svg 12 Bad Ragaz

Afslagsymbool.svg 13 Maienfeld

Afslagsymbool.svg 14 Landquart

Afslagsymbool.svg 15 Zizers

Afslagsymbool.svg 16 Chur-Nord

Afslagsymbool.svg 17 Chur-Süd

Afslagsymbool.svg 18 Reichenau

Afslagsymbool.svg 19 Bonaduz

Afslagsymbool.svg 20 Rothenbrunnen

Afslagsymbool.svg 21 Thusis-Nord

Afslagsymbool.svg 22 Thusis-Süd

Afslagsymbool.svg 23 Viamala

Afslagsymbool.svg 24 Zillis

Afslagsymbool.svg 25 Andeer

Afslagsymbool.svg 26 Rofla

Afslagsymbool.svg 27 Sufers

Afslagsymbool.svg 28 Splügen

Afslagsymbool.svg 29 Medels

Afslagsymbool.svg 30 Nufenen

Afslagsymbool.svg 31 Hinterrhein

Afslagsymbool.svg 32 San Bernardino Pass

Afslagsymbool.svg 33 San Bernardino

Afslagsymbool.svg 34 Pian San Giacomo

Afslagsymbool.svg 35 Mesocco-Nord

Afslagsymbool.svg 36 Mesocco-Süd

Afslagsymbool.svg 37 Lostallo

Afslagsymbool.svg 37a Grono

Afslagsymbool.svg 38 Roveredo

Afslagsymbool.svg 39 Bellinzona-Nord

Knooppuntsymbool.svg 39 Bellinzona-Nord A2 CH.svg → Luzern / Lugano


Rotonde.svg Riazzino

Afslagsymbool.svg Valle Verzasca

Afslagsymbool.svg Orselina

Afslagsymbool.svg Locarno

Afslagsymbool.svg Centovalli/Ascona

Hauptstrasse 13.svg → Brissago / Verbania (IT)

De A13 is een Autobahn en Autostrasse in Zwitserland. De A13 vormt een noord-zuidverbinding door het oosten van het land, vanaf Sankt Margrethen via Chur naar Bellinzona, plus een apart deel rond Locarno. De A13 gaat door de San Bernardinotunnel en is in Graubünden nog over langere trajecten een enkelbaans autoweg met tegenverkeer. De A13 is 195 kilometer lang.

Routebeschrijving

De Verzweigung Sarganserland.
De San Bernardinotunnel aan de zuidzijde.

Bij het plaatsje St. Margrethen draait de A1 uit Zürich en St. Gallen naar het zuiden en wordt dan de A13. De snelweg telt hier 2x2 rijstroken en loopt direct langs de rivier de Rhein die hier de grens met Oostenrijk vormt. Dit dal is enigszins verstedelijkt met een aaneenschakeling van grotere dorpen en kleinere stadjes. Het dal is in eerste instantie nog vrij breed maar wordt naar het zuiden toe bergachtiger met toppen tot 2.400 meter in het westen. Na een eindje gaat de grens met Oostenrijk over in de grens met Liechtenstein. De A13 blijft hier direct langs de rivier de Rhein lopen en de meeste aansluitingen geven toegang tot Liechtenstein. Bij Buchs kan men naar Schaan, de grootste plaats in Liechtenstein, bij Sevelen kan men naar Vaduz, de hoofdstad. Naar het zuiden heeft men uitzicht op het zuidelijke gebergte van Liechtenstein, met toppen tot 2500 meter. Bij Sargans eindigt Liechtenstein en loopt de A13 verder van de grens met Oostenrijk. Bij de Verzweigung Sarganserland eindigt de A3 uit Zürich. Vervolgens wordt de Rhein stroomopwaarts gevolgd via Bad Ragaz en Landquart voordat men het stadje Chur bereikt. Hier kan men de bergen in naar Arosa of Lenzerheide. Bij Chur draait de A13 naar het westen, waarna bij Reichenau de snelweg ophoudt en als enkelbaans autoweg verder naar het zuiden gaat.

Bij Reichenau kan men naar het westen richting Disentis en Andermatt, maar de A13 draait naar het zuiden via Thusis en de Viamala. De weg stijgt hier van 1.000 meter naar zo'n 1.600 meter en loopt door een spectaculair berggebied. Bij Splügen kan men de Splügenpass nemen naar het Italiaanse Chiavenna. Voorbij het dorpje Hinterrhein volgt de 6,6 kilometer lange enkelbuizige San Bernardinotunnel uit 1967. De San Bernardinopass is een alternatieve route over de gelijknamige 2.065 m hoge pas.

Aan de zuidkant van de San Bernardinotunnel komt men in een meer mediterrane omgeving. De A13 is hier een ongelijkvloerse autoweg met één rijstrook per richting zonder middenafscheiding. Naar het oosten ligt het 3.000 meter hoge gebergte op de grens met Italië; naar het westen ligt een andere bergketen met eveneens toppen tot ruim boven 3.000 meter. De eerste kilometers in zuidelijke richting zijn tamelijk vlak alvorens men aan een vrij steile afdaling begint. Men daalt hier over korte afstand zo'n 800 meter; de enkele aansluitingen zijn ongelijkvloers. Vanaf Soazza telt de weg weer 2x2 rijstroken en de snelweg loopt de laatste kilometers door een vrij smal dal naar Bellinzona. Bij Bellinzona eindigt de weg op de A2, de snelweg vanuit Basel en Luzern in de richting van Lugano en Milano.

Daarna is de A13 onderbroken, totdat de weg in de buurt van Locarno weer begint. Hier is geen sprake van een echte snelweg. In eerste instantie is er een Autostrasse met 2x2 rijstroken, die versmalt naar 1x2 rijstroken door de Mappo-Morettinatunnel. Aan de westkant van de tunnel is een interessant gevormde aansluiting naar Locarno. De weg gaat iets ten westen van de tunnel, ter hoogte van Ascona, over in de H13 naar Italië.

Geschiedenis

Voordat de A13 werd aangelegd vormde wat nu de H13 is de hoofdweg door Oost-Zwitserland. Delen van de A13 zijn oorspronkelijk ontstaan als Autostrasse die pas later zijn verdubbeld tot Autobahn. In Graubünden is nog steeds een groot deel enkelbaans met tegenverkeer. De weg was oorspronkelijk tijdrovend om te rijden, de H13 ging door elk dorp en had lastige trajecten, zoals de Viamala, de Roflaschlucht en een lang traject over de San Bernardinopass die slecht uitgebouwd was.

Eén van de eerste delen die als Autostrasse werd uitgebouwd was in het vlakkere Rheintal parallel aan de grens met Oostenrijk, en verder richting Chur. In de jaren '60 was al een aanzienlijk deel van de H13 over een nieuw tracé aangelegd tussen Sankt-Margrethen en Oberriet en tussen Sargans en Chur. Alleen een klein stukje bij Sankt Margrethen is direct met 2x2 rijstroken aangelegd. Lange tijd ontbrak de autoweg tussen Haag en Trübbach. dit deel opende pas in 1977 enkelbaans voor het verkeer en is daarna vrij snel verdubbeld naar 2x2 rijstroken in 1980.

Het oudste deel van de A13 is de route in het Hinterrheintal rond Splügen, dat reeds tussen 1958 en 1960 is aangelegd, voornamelijk omdat dit een eenvoudig deel was om aan te leggen. In 1967 opende de San Bernardinotunnel.

De verdubbeling van de weg tussen Sankt Margrethen en Reichenau is grotendeels vanaf de jaren '80 uitgevoerd. Alleen tussen Mesocco en Soazza werd de weg in de jaren '70 direct met 2x2 rijstroken aangelegd. Het eerste deel ten noorden van de San Bernardino dat daadwerkelijk verbreed werd van 1x2 naar 2x2 rijstroken was tussen Trübbach en Sarganserland in 1969. Later is de rest verdubbeld naar een Autobahn met 2x2 rijstroken. Dit is grotendeels tussen 1989 en 1991 uitgevoerd.

Viamala

De Grosse Viamalabrücke van de A13.

De Viamala of Via Mala (slechte weg) is een kloof van de Hinterrhein ten zuiden van Thusis. Op de route door het Rheintal is dit het eerste obstakel van betekenis voor het transport. In de kloof werden vanaf de 18e eeuw modernere wegen aangelegd, door de bouw van bruggen. Tussen 1818 en 1823 is een modernere verharde weg door de Viamala aangelegd. In 1836 is de weg deels herbouwd na een overstroming. Die herbouwde weg is in gebruik als onderdeel van de H13. In 1967 opende de moderne Autostrasse door de Viamala, dat de aanleg van enkele tunnels en een grote boogbrug over de kloof vereiste.

Roflaschlucht

De Roflaschlucht is een tweede kloof van de Hinterrhein, ongeveer 12 kilometer ten zuiden van de Viamala. Deze weg is tussen 1818 en 1823 aangelegd als onderdeel van de San Bernardino-route door Graubünden. Deze weg werd later uitgebouwd tot de hedendaagse H13. De moderne Autostrasse A13 is hier met tunnels en viaducten op een iets hoger gelegen niveau aangelegd en opende op 24 november 1970 tussen Andeer en Sufers. Op dit traject overwint de A13 400 meter hoogteverschil.

San Bernardino

De San Bernardinopass is een historisch eenvoudige pasroute, die zeker in de zomerperiode goed begaanbaar was voor ruiters. Deze werd reeds in de Romeinse tijd benut. Omstreeks 1770 werd de eerste weg over de pasroute aangelegd, die geschikt was voor paard en wagen. Tussen 1818 en 1823 is de wegverbinding over de San Bernardino uitgebouwd tot een verharde weg. De moderne H13 volgt deze historische route vrij getrouw. Kenmerkend aan de route is het grote aantal haarspeldbochten, zowel aan de noord- als zuidzijde. Aan de zuidkant kent de pasroute een nog groter hoogteverschil.

De A13 is als een enkelbaans Autostrasse door het gebergte aangelegd. De pas zelf werd ondertunneld met de 6,6 kilometer lange San Bernardinotunnel. De tunnel is op 1 december 1967 voor het verkeer opengesteld.[1][2] Het was de eerste wegtunnel die door de hoofdkam van de Alpen verloopt en indertijd ook de langste wegtunnel in de Alpen.[3] Vanwege de tunnel is de weg over de San Bernardinopass niet verder verbeterd, deze pasroute ademt nog de sfeer van de jaren '60 in Zwitserland. De pas wordt niet meer open gehouden in de winter.

Met de tunnel werd ook een 38 kilometer lang traject van de A13 als ongelijkvloerse Autostrasse aangelegd van Splügen tot Soazza. Hiermee werd een fikse tijdswinst geboekt, maar met name de zuidhelling blijft problematisch in de winter vanwege de lange steile helling.

Latere aanpassingen

Oorspronkelijk verliep de A13 dwars door het dorp Roveredo in Ticino als een smalle autoweg. De weg is hier omgelegd buiten het dorp, inclusief de San Fedeletunnel van 2.381 meter lengte. Het nieuwe tracé is op 7 november 2016 opengesteld voor het verkeer.[4][5] Op 27 september 2019 is ter hoogte van Grono een halve aansluiting opengesteld.[6]

Openstellingsgeschiedenis

De A13 bij Roveredo.
De A13 bij Hinterrhein.
De A13 bij Thusis.
Van Naar Lengte Opening
Sufers Nufenen (1x2) 11 km 21-10-1959
Trübbach Sarganserland (A3) (1x2) 5 km 31-08-1962
Sarganserland Maienfeld (1x2) 7 km 31-08-1962
Zizers Chur (1x2) 5 km 31-08-1962
Maienfeld Zizers (1x2) 10 km 00-00-1962
Sankt Margrethen (A1) Au 3 km 17-12-1964
Au Oberriet (1x2) 16 km 17-12-1964
Chur-Süd Reichenau (1x2) 7 km 00-00-1962
Chur-Nord Chur-Süd (1x2) 4 km 00-12-1965
Oberriet Haag (1x2) 12 km 25-11-1967
Thusis Zillis (1x2) 7 km 01-12-1967
Hinterrhein Mesocco-Nord (incl. San Bernardinotunnel) (1x2) 21 km 01-12-1967
Mesocco-Sud Soazza (1x2) 4 km 11-11-1969
Trübbach Sarganserland (A3) (2x2) 4 km 03-12-1969
Roveredo Bellinzona-Nord (1x2) 9 km 12-12-1969
Andeer Sufers (1x2) 8 km 24-11-1970
Bellinzona-Nord Bellinzona-Nord (A2) 1 km 17-06-1971
Mesocco-Nord Cresta (1x2) 2 km 31-10-1972
Zillis Andeer (1x2) 6 km 14-12-1972
Sarganserland (A3) Maienfeld (2x2) 6 km 29-11-1974
Cresta Mesocco-Sud (1x2) 1 km 20-11-1975
Mesocco-Sud Soazza (2x2) 4 km 27-11-1975
Haag Trübbach (1x2) 17 km 24-09-1977
Soazza Roveredo (1x2) 14 km 06-12-1978
Haag Trübbach (2x2) 17 km 27-06-1980
Soazza Roveredo (2x2) 14 km 21-10-1983
Reichenau Thusis (1x2) 13 km 11-11-1983
Nufenen Hinterrhein (1x2) 4 km 04-11-1986
Maienfeld Reichenau (2x2) 29 km 15-12-1989
Au Haag (2x2) 28 km 01-07-1991

Toekomst

Het kanton Graubünden wil graag dat de A13 verder verbreed wordt naar 2x2 rijstroken. De hoogste urgentie heeft daarbij de bouw van een tweede buis bij de Isla-Bellatunnel tussen Reichenau en Rothenbrunnen. De federale regering wil alleen een vluchtbuis, maar het kanton wil een volledige verdubbeling naar 2x2 rijstroken.[7]

Op 7 mei 2018 heeft het kanton Ticino plannen gepresenteerd om een 6,5 kilometer lange tunnel tussen Locarno en de A2 bij Bellinzona aan te leggen.[8] De kosten werden op dat moment geschat op 1,45 miljard CHF.

Verkeersintensiteiten

In 2014 reden dagelijks 35.800 voertuigen bij Sankt Margrethen, wat parallel aan de grens met Liechtenstein gelijk blijft. Dit stijgt iets naar 44.000 voertuigen na de Verzweigung Sarganserland en 46.000 voertuigen bij Chur. Zuidelijker dalen de intensiteiten flink, met name na Thusis waar 9.100 voertuigen rijden. 6.800 voertuigen rijden door de San Bernardinotunnel, wat maar iets stijgt naar 12.000 voertuigen bij Bellinzona.[9]

Files

De San Bernardinotunnel kan een alternatief zijn voor de Gotthardtunnel in de A2 die vaak lange wachttijden kent van meer dan 2 uur. De San Bernardinotunnel loopt wat minder snel vast omdat dit een minder drukke route is en kan op sommige dagen een alternatief zijn voor de Gotthardtunnel, zeker sinds in 2009 de westring van Zürich geopend is en men vanaf Basel ongehinderd langs de stad kan. Wel is de route via de San Bernardinotunnel significant langer en is deze alleen een alternatief wanneer de wachttijd voor de Gotthardtunnel meer dan een uur bedraagt. Op echt drukke zomerse dagen loopt het verkeer voor de San Bernardinotunnel ook vast, maar kampt men met minder lange wachttijden dan voor de Gotthardtunnel.

Rijstrookconfiguratie

Van Naar Rijstroken Lengte Opmerkingen
St. Margrethen (A1) Reichenau 2x2 86 km
Reichenau Rothenbrunnen 1x2 7 km
Rothenbrunnen Viamala 2x2 13 km deels 2+1
Viamala Mesocco-Süd 1x2 60 km
Mesocco-Süd Roveredo 2x2 16 km
Roveredo San Vittore 1x2 3 km
San Vittore Knooppuntsymbool.svg Bellinzona-Nord (A2) 2x2 7 km

Kunstwerken

De volgende kunstwerken zijn onderdeel van de Zwitserse A13:

Referenties

Autobahn CH.png Autosnelwegen in Zwitserland Autobahn CH.png

A1 CH.svgA2 CH.svgA3 CH.svgA4 CH.svgA5 CH.svgA6 CH.svgA7 CH.svgA8 CH.svgA9 CH.svgA11 CH.svgA12 CH.svgA13 CH.svgA14 CH.svgA15 CH.svgA16 CH.svgA17 CH.svgA20 CH.svgA21 CH.svgA22 CH.svgA23 CH.svgA24 CH.svgA50 CH.svgA51 CH.svgA52 CH.svg