A3 (Nederland)

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
NLA003.svg
NL A3 map.png
A3
Begin Amsterdam
Einde Dordrecht
Lengte 50 km
Lijst van Nederlandse autosnelwegen
Route

Knooppuntsymbool.svg NLA010.svg → Ring Amsterdam

Knooppuntsymbool.svg NLA009.svg → Haarlem / Almere

Knooppuntsymbool.svg NLA080.svg → Hoofddorp / Hilversum

Knooppuntsymbool.svg NLA011.svg → Leiden / Utrecht

Knooppuntsymbool.svg NLA012.svg → Den Haag / Utrecht

Knooppuntsymbool.svg NLA024.svg → Vlaardingen / Utrecht

Knooppuntsymbool.svg NLA020.svg → Rotterdam / Gouda

Knooppuntsymbool.svg NLA021.svg → Zuidelijke randweg Rotterdam

Knooppuntsymbool.svg NLA015.svg → Ridderkerk / Gorinchem

De A3 is een nooit aangelegde autosnelweg in Nederland in de provincies Noord- en Zuid-Holland, tussen de Ring A10 bij Amsterdam en de A16 ten zuiden van Dordrecht. Slechts een deel is als N3 gerealiseerd tussen de A15 en de A16 als de randweg van Dordrecht.

Routebeschrijving

Gepland: Amsterdam - Gouda - Rotterdam - Dordrecht

Geopend: Papendrecht (A15) - Dordrecht-Zuid (A16), als autoweg N3 met 2x2 rijstroken en ongelijkvloerse kruisingen

Geschiedenis

Rijkswegenplan 1927

directe verbinding Amsterdam - Rotterdam

De geschiedenis van de A3 is een lang verhaal. Toen in de jaren 1920 het Rijkswegenplan werd ontworpen wilde men de belangrijkste steden van het land verbinden met goede wegen. De vier grootste steden van West-Nederland zouden daarbij direct op een snelle manier verbonden moeten worden. Dat is ook te zien in het rijkswegenplan 1927. Dat leidde tot een ontworpen verbinding Amsterdam-Gouda-Rotterdam, alsmede nieuwe ontworpen verbindingen tussen Den Haag en Gouda en Reeuwijk en Utrecht. Het tracé van rijksweg 3 wordt in 1931 vastgesteld, met uitzondering van het gedeelte Uithoorn - Bodegraven, waarvoor enkele maanden later een besluit zou volgen. Bij de revisie van het rijkswegenplan duikt in 1932 het rijkswegnummer 3 voor het eerst op op de plankaart voor de verbinding Amsterdam-Rotterdam.

Crisisjaren: uitstel

Nadat in 1936 het principe van de autosnelwegen is aanvaard wordt rijksweg 3 vanaf het Rijkswegenplan 1938 als autosnelweg gepland. Sinds het opstellen van het eerste rijkswegenplan ging het slecht met de economie, de crisisjaren '30. Gevolg was dat er niet zoveel geld voor de realisatie van het wegennet beschikbaar was als gedacht. Bovendien had men bij de realisatie van rijksweg 12, Den Haag-Utrecht, te maken met tegenslagen in de aanleg van de weg. De drassige Nederlandse veenbodem vroeg duidelijk om andere funderingstechnieken dan tot dan toe gebruikelijk was. Hoewel de planvorming voor rijksweg 3 gewoon doorging werd de uitvoering om financiële redenen uitgesteld. Het enige dat aan de uitvoering van rijksweg 3 te zien was, was het knooppunt bij de Gouwebrug en de omleiding om Nieuwerkerk, want ook de weg Gouda-Rotterdam was onderdeel van rijksweg 3.

Oorlog: uitstel

En zo werd het 1940, het jaar dat de oosterburen het nodig vonden om ons land binnen te vallen. Met de Duitse bezetting was er wel flinke aandacht voor de plannen - Nederland was samen met Duitsland immers het verst gevorderd binnen Europa op het gebied van snelwegenbouw. De oorlogvoering vergde echter veel geld en er was veel cement nodig voor de Atlantikwall. Bovendien verdwenen veel personeel en materieel in het kader van oorlogsvoering en Arbeitseinsatz. Als er al wat aan snelwegnieuwbouw werd gedaan, dan was dat voornamelijk voor de 'Kriegswichtige' rijksweg 12 Utrecht - Arnhem - Duitsland (beter bekend als het 'Hazepad'). Maar ook daarvan schoten de werken niet op, door de bovengenoemde tekorten en opzettelijk traineren. Daar kwam in 1942 nog eens bij dat een algemene bouwstop werd afgekondigd. De realisatie van Rijksweg 3 leek verder weg dan ooit, in elk geval tijdens de oorlogsjaren.

Wederopbouw: uitstel

prioriteit voor rijkswegen 2 en 4a

Na de oorlog lag de infrastructuur van Nederland volledig in puin. Spoorlijnen, bruggen en wegen waren onderbroken of in erbarmelijke staat. Uiteraard ging de eerste aandacht uit naar de woningnood en herstel van bestaande verbindingen. Het Rijkswegenplan 1948 is dan ook vrijwel identiek aan het plan van 1938, op de toevoeging van rijksweg 12 tussen Utrecht en Duitsland na. Aan nieuwbouw werd amper gedaan - slechts wat klinkerbestrating werd gelegd op delen van rijksweg 12 tussen Bunnik en Veenendaal omdat het tracé in de oorlog in hoge mate gereed was gekomen. Toen rond 1950 na het intensieve herstel ook weer naar de toekomst kon worden gekeken, besloot men om eerst werk te maken van de aanleg van de rijkswegen 2 (Amsterdam-Utrecht) en 4a (Burgerveen-Ypenburg). Rijksweg 4a zou bovendien de bestaande rijkswegen 4 Amsterdam-Sassenheim en 13 Den Haag-Rotterdam met elkaar verbinden en bood zo via een omweg (maar zonder door de stad Den Haag te hoeven rijden) toch een directe verbinding Amsterdam-Rotterdam. Met de beperkte financiële middelen van de jaren '50 werd rijksweg 3 dus opnieuw in de tijd naar achteren geschoven.

Blijvend laag in prioriteit: uitstel

Grondwerken bij Amsterdam, maar de A3 staat niet bovenaan het prioriteitslijstje

Het Rijkswegenplan 1958 had opnieuw weinig nieuws onder de zon - het centrale toverwoord in de jaren '50 was 'bestedingsbeperking' en daar had de bouw van rijkswegen ook onder te lijden. Eind jaren '50 zag men in dat Nederland hard extra asfalt nodig had en werd het 1200 km-plan geboren. Daarin werd rijksweg 3 prominent naar voren geschoven. Bovendien kwam er nu eindelijk extra geld op tafel. Na ruim 30 jaar leek het tij voor rijksweg 3 te keren. In de jaren '60 werd de planvorming voor de weg zelfs doorgetrokken naar het zuiden, richting Dordrecht. Bij Amsterdam en Amstelveen werden zandlichamen voor rijksweg 3 en haar knooppunten met de rijkswegen 6 (A9) en 10 (A10) opgeworpen.

In de fasering van de aanleg van die 1200 km bleek de weg niet bovenaan te eindigen. Dat had mede te maken met het feit dat rijksweg 4a (de huidige A4 tussen knooppunt Burgerveen en knooppunt Ypenburg) in 1961 was opengesteld en het probleem in de verbinding Amsterdam-Rotterdam daardoor veel minder werd gevoeld. Andere verbindingen gingen dus voor. Het programma kwam na 1965 langzaam op stoom en rond 1972 werd er driftig gebouwd. Het 1200 km-plan werd bovendien opgenomen in het Rijkswegenplan 1968, het meest uitgebreide dat er ooit is geweest. Overigens wordt in dat nieuwe rijkswegenplan de bestaande rijksweg 3 tussen Gouda en Rotterdam omgenummerd in rijksweg 20, de huidige A20.

Oliecrises en milieu: van uitstel komt afstel

Toen kwamen vrijwel tegelijkertijd de Club van Rome en de eerste oliecrisis. Besloten werd om de bouw van nieuwe snelwegen flink te matigen. Dat betekende dat de snelwegen die bovenaan de lijst stonden veel langzamer werden gerealiseerd en de plannen die onderaan bungelden (zoals rijksweg 3) naar achteren werden geschoven. In het Ontwerp-Structuurschema Verkeer en Vervoer uit 1979 bungelt de (sinds 1976 door de invoering van de A-nummers) A3 genoemde rijksweg onderin de fasering. De tweede oliecrisis en het toegenomen milieubewustzijn rondom het "Groene Hart" maken dat de A3 uit het zicht verdwijnt. De directe wegverbinding Amsterdam-Rotterdam is niet langer opgenomen in de definitieve versie van het SVV-I in 1981. Er was toch immers al voorzien in rijksweg A4 via Den Haag, was de gedachte.

Randweg Dordrecht: N3

Daarmee bleek het wegnummer 3 allesbehalve dood. De Randweg Dordrecht is rond 1990 als zuidelijkste onderdeel van rijksweg 3 namelijk wel uitgevoerd. En al lijkt die weg op een snelweg, het is slechts een autoweg. Het werd dus ook geen A3, maar een N3.

Resumerend

In de jaren '30 van de 20e eeuw waren het economisch tij en de tegenslag bij de aanleg van rijksweg 12 door het veengebied redenen waarom de uitvoering van rijksweg 3 vertraagde. De oorlog en de nasleep daarvan zorgden ervoor dat de aanleg opnieuw werd uitgesteld en dat in de magere jaren '50 de keuze gemaakt werd om eerst de A2 en A4 aan te leggen. Toen de A4 Amsterdam-Den Haag gereed was en aansloot op de A13 was het probleem minder acuut en raakte de A3 bij de uitvoering van het 1200 km-plan op het laatste plan. De oliecrisis en het toegenomen milieubewustzijn hebben de plannen voor de A3 uiteindelijk definitief de nek omgedraaid. Het enige wat ons nog herinnert aan de A3 zijn wat straatnamen in Amsterdam-Buitenveldert en een randweg bij Dordrecht.

Wetenswaardigheden

Eind jaren '80, toen na de behandeling van het SVV-II bleek dat de A3 ook niet meer zou terugkeren in de planvorming, zijn de zandlichamen in Amsterdam-Buitenveldert afgegraven ten behoeve van de aanleg van de A10-oost en A10-noord, de ringweg Amsterdam. Dat tracé, dat tot dan toe de naam "Rotterdamseweg" had, werd door Amsterdam met huizen bebouwd. De bebouwing is goed herkenbaar tussen de andere, oudere bebouwing van Buitenveldert. De straatnamen van deze nieuwe bebouwing verwijzen ook allemaal naar Rotterdam.

Amstelveen is na 2000 begonnen met het bouwen van huizen en een brandweerkazerne op het A3-tracé. Begin 2010 is bovendien de afrit Ouderkerk a/d Amstel (=het voorziene Amstelplein (A3/A9)) aangepast. Op de plek van een deel van het ooit geplande verkeersknooppunt is een kantoor van KPMG verrezen.

Veel herinnert dus straks niet meer aan de A3-plannen. Enkel de N3 bij Dordrecht zal misschien sommigen doen verwonderen waarom zo'n onbelangrijke weg zo'n belangrijk ééncijferig wegnummer heeft...

Zie ook

N3

Externe link

Referenties


Flag of the Netherlands.svg Autosnelwegen van Nederland Flag of the Netherlands.svg

NLA001.svg NLA002.svg NLA003.svg NLA004.svg NLA005.svg NLA006.svg NLA007.svg NLA008.svg NLA009.svg

NLA010.svg NLA012.svg NLA013.svg NLA015.svg NLA016.svg NLA017.svg NLA018.svg NLA020.svg NLA022.svg NLA024.svg NLA027.svg NLA028.svg NLA029.svg NLA030.svg NLA031.svg NLA032.svg NLA035.svg NLA037.svg NLA038.svg NLA044.svg NLA050.svg NLA058.svg NLA059.svg NLA065.svg NLA067.svg NLA073.svg NLA074.svg NLA076.svg NLA077.svg NLA079.svg NLA080.svg

NLA200.svg NLA205.svg NLA208.svg NLA256.svg NLA261.svg NLA270.svg NLA325.svg NLA326.svg NLA348.svg