Adelaide

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Adelaide.JPG

Adelaide is de hoofdstad en grootste stad van de staat South Australia in Australië. De stad telde 1.324.000 inwoners in 2017 en is de vijfde stad van het land.

Inleiding

Adelaide ligt aan de Golf van St Vincent, in het zuiden van de staat South Australia. De stad is landschappelijk mooi gelegen, met zandstranden aan de westkant en vrij hoge heuvels direct ten oosten van de stad. Deze heuvels hebben er tevens voor gezorgd dat de stad vooral in de noord-zuidrichting is gegroeid. De stad meet maximaal 65 kilometer van noord naar zuid, maar slechts 20 kilometer van oost naar west op het breedste punt. In de regio liggen enkele voorsteden zoals Gawler, Elizabeth, Crafer en Mount Barker. Ten noorden van de stad staan veel kassen, in het westen van de stad bevinden zich grootschalige havenactiviteiten met bijbehorende zware industrie.

Adelaide is de droogste grote stad van Australië, met iets meer dan 500 mm neerslag per jaar. De stad heeft een mediterraans klimaat, met warme zomers en milde winters. De gemiddelde maximumtemperatuur varieert van 15 °C in juli tot 29 °C in februari. Het vriest praktisch nooit in Adelaide, en sneeuwval komt alleen sporadisch voor in de heuvels rond Adelaide.

De staat South Australia ontstond als een Britse provincie in 1836 en in 1852 telde de regio Adelaide 650 inwoners. Vijf jaar later had de stad al 110.000 inwoners. Vanaf de jaren 60 van de 19e eeuw begon de stad zich te ontwikkelen. In 1867 werd gasstraatverlichting aangelegd. De stad heeft een hoge mate van stedelijke planning vanaf het begin, met als gevolg dat het centrum één van de minst organische stratenplannen van Australië heeft. In 1900 werd elektrische straatverlichting aangelegd en in 1909 opende het tramsysteem. Droogtes zijn problematisch geweest voor de ontwikkeling van de stad en speciale waterreservoirs zijn aangelegd voor droge periodes. In 1955 opende de luchthaven en de stad groeide snel in zuidelijke richting, vanwege de locatie dichtbij stranden en heuvels. In 2007 telde de stad circa 1,3 miljoen inwoners.

Wegennet

Het snelwegennet van Adelaide.
Het gridpatroon rond het centrum van Adelaide.

Wat direct opvalt in Adelaide is het gridpatroon van het onderliggend wegennet. Het centrum bestaat uit een grid van 1 bij 2 kilometer, met radiale wegen die op de hoeken ervan uitkomen. Om het centrum ligt een brede ring van stadsparken. Hierbuiten liggen de woonwijken, die eveneens in een grid zijn gebouwd. In de nieuwere wijken verder buiten het centrum is het gridpatroon wat meer losgelaten. Ongebruikelijk voor een Australische stad zijn er geen autosnelwegen die in de buurt van het centrum komen. De regio telt überhaupt weinig snelwegen, die al aan de rand van de stad eindigen, waardoor het verkeer over stadsboulevards met verkeerslichten verder moet. In 1965 is een snelwegenplan ontwikkeld, wat echter amper uitgevoerd werd. In 1971 werd een ban van 10 jaar op snelwegenbouw geplaatst, waarna de meeste vrijgehouden tracés aan ontwikkelaars zijn verkocht.

Een gevolg van het niet bouwen van deze snelwegen zijn de hoge verkeersintensiteiten op het onderliggend wegennet. Ontsluitingswegen vanaf woonwijken tellen al snel 20.000 tot 30.000 voertuigen per etmaal, wat oploopt naar 30.000 tot 50.000 voertuigen op de stadswegen vanuit het centrum. Vaak lopen dit soort wegen gewoon door woonwijken en is filevorming zeer frequent. De drukste wegen in Adelaide zijn niet de snelwegen, maar de onderliggende schakels. Met 64.500 voertuigen is de zesstrooks Port Road bij het centrum de drukste weg van Adelaide. De drukste snelweg is de South Eastern Freeway met 45.000 voertuigen.

De Adelaide-Crafers Highway.

Er zijn een beperkt aantal snelwegen in en rond Adelaide. De Southern Expressway was 's werelds enige snelweg die in één richting ingezet werd. In de ochtendspits richting het centrum en in de avondspits richting de voorsteden. Dit unieke systeem kwam ten einde in 2014 tot de snelweg was verdubbeld naar twee richtingen. De langste snelweg is de South Eastern Freeway, die ruim 60 kilometer lang is en naar Murray Bridge loopt. De Adelaide-Crafers Highway is hier een verlengstuk van. In het noorden van de stad loopt de Northern Expressway, die verkeer vanaf Gawler richting Adelaide verwerkt. De Port River Expressway is een korte snelweg in het havengebied van Adelaide.

Geschiedenis

In 1965 werd een plan gepresenteerd voor autosnelwegen in en rond Adelaide. Dit plan werd al snel controversieel en is grotendeels niet uitgevoerd. In dit tijd is alleen de South Eastern Freeway opengesteld in twee fases in 1967 en 1969. In 1971 volgde er een ban op snelwegbouw in Adelaide voor een periode van 10 jaar. De vrijgehouden tracés zijn in die tijd verkocht aan ontwikkelaars. Er werd decennia niks gebouwd in Adelaide. Het tweede snelwegproject wat opgezet werd, volgde 30 jaar later, toen de Adelaide-Crafers Highway werd aangelegd, als verlengstuk van de in de jaren 60 opengestelde South Eastern Freeway. Tevens werd in 1997 en 2001 in twee fases de Southern Expressway opengesteld, als wisselsnelweg. In 2005 opende de Port River Expressway. Op 13 september 2010 werd de laatste snelweg opengesteld, de Northern Expressway ten noorden van de stad. In 2014 is de Southern Expressway verdubbeld, waarmee de unieke wisselsnelweg ten einde kwam.

Toekomst

Er was jarenlang weinig animo onder politici om het wegennet van Adelaide te verbeteren en de drukke stadswegen te ontlasten. Inmiddels ziet men in dat een grote stad als Adelaide betere verbindingen nodig heeft, en wordt de North-South Corridor ontwikkeld als noord-zuidsnelweg door Adelaide. Dat zal gefaseerd uitgevoerd worden.

Referenties


Hoofdwegen en autosnelwegen in South Australia

Autosnelwegen: Adelaide-Crafers HighwayGawler BypassMax Fatchen ExpresswayNorth-South CorridorNorth-South MotorwayPort River ExpresswaySouth Eastern FreewaySouthern Expressway

Hoofdwegen: Barrier HighwayDukes HighwayEyre HighwayFlinders HighwayLincoln HighwayMain North RoadMallee HighwayPrinces HighwayRiddoch HighwayStuart HighwaySturt Highway