Azerbeidzjan

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Flag of Azerbaijan.svg
Azərbaycan
Azerbeidzjan.png
Hoofdstad Baku
Oppervlakte 86.600 km²
Inwonertal 9.898.000
Lengte wegennet 25.000 km
Lengte snelwegennet 210 km
Eerste snelweg nvt
Benaming snelweg nvt
Verkeer rijdt rechts
Nummerplaatcode AZ

Azerbeidzjan (Azerbeidzjaans: Azərbaycan) is een land op de grens van Europa en Azië. Het ligt aan de Kaspische Zee in de oostelijke Kaukasus en telt 9,9 miljoen inwoners op een oppervlakte van ruim twee maal Nederland. De hoofdstad is Baku.

Inleiding

Geografie

Azerbeidzjan is gelegen in de Kaukasus en aan de Kaspische Zee. Het land grenst in het noorden aan Rusland, in het westen aan Georgië, Armenië en een heel klein stukje aan Turkije en in het zuiden aan Iran. De exclave Naxçıvan behoort ook tot Azerbeidzjan en ligt tussen Armenië, Iran en Turkije ingeklemd. Het westen van Azerbeidzjan wordt deels gevormd door het de-facto onafhankelijke land Artsakh (voorheen: Nagorno-Karabakh). Azerbeidzjan meet maximaal 380 kilometer van noord naar zuid en 420 kilometer van west naar oost.

Het land wordt gedomineerd door de Grote Kaukasus in het noorden en de Kleine Kaukasus in het zuiden, met daar tussen een grote vallei waar de meeste mensen wonen. De Grote Kaukasus heeft meerdere pieken van meer dan 4.000 meter, waarvan de 4.467 meter hoge Bazardüzü het hoogste punt van het land vormt. De grootste rivier van Azerbeidzjan is de Kür, de belangrijkste zijrivier daarvan is de Aras, beide rivieren ontspringen in Turkije.

Het Azerbeidzjaanse landschap is zeer divers, variërend van hooglanden, hooggebergte, steppe, semi-woestijn, gecultiveerde polders en bossen. Alhoewel Azerbeidzjan een lange kustlijn aan de Kaspische Zee heeft, zijn aanzienlijke delen van de kust geïndustrialiseerd voor de olie-industrie, en maar weinig delen zijn geschikt voor het toerisme.

Azerbeidzjan heeft een nogal gevarieerd klimaat, van subtropisch in het zuidoosten tot droog in het oosten en noorden en meer gematigd hooglandklimaat in het westen. Het land heeft hete zomers en vrij koude winters. De gemiddelde maximumtemperatuur in Baku varieert van 7°C in januari tot 31°C in juli. De neerslag varieert enorm, van slechts 200 mm per jaar rond Baku tot circa 1700 mm in het westen.

Demografie

Het inwonertal van Azerbeidzjan groeide van circa 2 miljoen rond 1900 tot bijna 10 miljoen in 2020. De bevolkingsgroei in Azerbeidzjan is aanzienlijk groter dan elders in de Kaukasus. Ongeveer de helft van de Azeri's woont in steden, de rest op het platteland.

Met afstand de grootste stad van Azerbeidzjan is de hoofdstad Baku, gelegen aan de Kaspische Zee en telt 2,2 miljoen inwoners. De tweede stad is het landinwaarts gelegen Ganja (Gəncə). De belangrijkste haven is in Sumqayıt, de derde stad van het land. Er zijn in totaal 10 steden met meer dan 50.000 inwoners.

Het land wordt bevolkt door Azeri's, een Turks volk dat ook in het buurland Iran woont. Zij vormen meer dan 90% van de bevolking. Andere groepen zijn veel kleiner en vormen 1-2% elk, zoals de Lezgienen in het noorden, de Armenen in het westen en Talysh in het zuiden. In de steden wonen ook Russen.

In Azerbeidzjan wordt het Azeri gesproken, een Turkse taal. Het Russisch wordt op zeer kleine schaal gesproken, evenals het Armeens in het westen. Het Russisch en het Engels worden als buitenlandse taal gesproken.

Economie

De economie van Azerbeidzjan is grotendeels gebaseerd op olie en gas, dat in grote hoeveelheden wordt geëxploiteerd. De overheidsinkomsten zijn sterk afhankelijk van de olie- en gasinkomsten. Dit heeft er toe geleid dat Azerbeidzjan meer dan de andere Kaukasuslanden zijn infrastructuur heeft kunnen verbeteren. Het BBP in Azerbeidzjan is sinds de jaren '90 sterk gegroeid, het inkomen per inwoner groeide van 9% van het Amerikaans gemiddelde in 1995 tot 32% in 2010. De inkomensongelijkheid is echter relatief klein voor een land dat zo sterk op olie gericht is. De landbouw speelt in het centrale deel van Azerbeidzjan een belangrijke rol, meer dan de helft van de landoppervlakte is gecultiveerd met landbouw.

Geschiedenis

Vanaf de middeleeuwen stond het gebied veelal onder bestuur van Iraanse dynastieën. Het gebied lag in de frontlinie van conflicten tussen het Russische Rijk en het Perzische Rijk. Vanaf 1813 kwam het gebied onder Russisch bestuur te staan. De rivier de Aras vormde vaak de grens tussen het Russische Rijk en Perzië. Na de ineenstorting van het Russische Rijk in 1918 werd de Democratische Republiek Azerbeidzjan uitgeroepen. Dit was het eerste democratische land in de islamitische wereld. Het onafhankelijke land bestond echter nog geen twee jaar, in 1920 werd het geannexeerd als onderdeel van de Sovjetunie. In 1921 werd de Republiek van de Aras bij Azerbeidzjan gevoegd, dit valt samen met de hedendaagse autonome regio Nakhchivan (Naxçıvan). Er was toen sprake van de Socialistische Sovjetrepubliek Azerbeidzjan.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde Azerbeidzjan een cruciale rol voor het Russische leger, 80% van de olie voor de Sovjetunie aan het oostfront werd bevoorraad vanuit Azerbeidzjan. Eén van de speerpunten van de Duitse invasie was ook het bezetten van de olievelden rond Baku. De stad werd echter nooit bereikt. Eind jaren '80 brak een conflict uit tussen Armenen en Azeri's in de autonome regio Nagorno-Karabakh. Azerbeidzjan verklaarde zich op 18 oktober 1991 onafhankelijk van de Sovjetunie, die kort daarna ophield te bestaan. Het conflict in Nagorno-Karabakh werd hiermee niet beëindigd en mondde uit in een grootschalige oorlog. Aan het einde van de oorlog in 1994 controleerde Armenië zo'n 20% van het Azerbeidzjaanse grondgebied. Gedurende de jaren '90 verlieten de meeste Russen en Armenen het land. Sinds de onafhankelijkheid wordt Azerbeidzjan als een dictatuur betiteld, het land werd tussen 1993 en 2003 bestuurd door Heydar Aliyev, opgevolgd door zijn zoon Ilham Aliyev die president is sinds 2003.

Wegennet

Het hoofdwegennet van Azerbeidzjan.

Het wegennet in Azerbeidzjan is enigszins onderontwikkeld, maar wordt in hoog tempo opgeknapt. Met name in de regio Baku wordt het stedelijke wegennet sterk verbeterd met ongelijkvloerse kruisingen. Met name in plattelandsgebieden zijn de wegen vaak slecht. Twee belangrijke internationale transportroutes lopen door het land; vanaf Georgië naar Iran en vanaf Rusland naar Iran. De grens met Armenië is vanwege het Nagorno-Karabakhconflict gesloten. Nagorno-Karabakh is een regio in Zuidwest-Azerbeidzjan dat de facto onafhankelijk is. Mede door dit conflict kan de exclave Nachitsevan niet direct vanaf Azerbeidzjan over de weg bereikt worden, men moet omrijden via Iran.

In Azerbeidzjan zijn een aantal wegen die voor een snelweg door zouden kunnen gaan, zoals de M2 van Baku naar Sumqayit, de weg is deels met 2x3 rijstroken en ongelijkvloers uitgebouwd. Ook de weg tussen Baku en de luchthaven is 2x3 en ongelijkvloers uitgebouwd. Het ontbreekt Baku aan een goede ringweg, alhoewel er wel een westelijke bypass is van de M2 naar de M3. De M1 is vanaf Baku naar het westen met 2x2 rijstroken uitgebouwd, maar is geen snelweg door het gebrek aan ongelijkvloerse aansluitingen en erfaansluitingen. Rondom de stad Sumqayit ligt een 2x2 bypass. De M2 is tot halverwege de route naar de Russische grens meerstrooks uitgebouwd. Ook de M3 is over 90 kilometer als een autosnelweg uitgebouwd.

Landinwaarts gaat de M1 via een flinke bypass om Ganja heen, de tweede stad van Azerbeidzjan. Dit is een enkelbaans weg. De M1 loopt naar de Georgische grens, de M2 naar de Russische grens en de M3 naar de Iraanse grens.

Baku Bay Sea Bridge

Er zijn plannen om een soort ringweg om Baku aan te leggen, met daarbij een lange brugoverspanning over de baai van Baku. Een dergelijke brug is 12 tot 15 kilometer lang.

Snelwegen en hoofdwegen in Azerbeidzjan

M1M2M3M4M5M6M7M8

R1R2R3R4R5R6R7R8R9R10R11R12R13R14R15R16R17R18R19R20R21R22R23R24R25R26R27R28R29R30R31R32R33R34R35R36R37R38R39R40R41R42R43R44R45R46R47R48R49R50R51R52R53R54R55R56R57R58R59R60R61R62R63R64R65R66

voormalige nummers:

A315A316A317A323A324A325


Europese wegen

Europese wegen in Azerbeidzjan

E60E99E119E002


Asian Highways

Asian Highways in Azerbeidzjan

AH5AH8AH81AH83


Tolwegen

In Azerbeidzjan zijn geen tolwegen. De autosnelweg van Alat naar Astara wordt de eerste tolweg van Azerbeidzjan[1].

Wegnummering

Het Azerbeidzjaanse wegennet bestond voorheen uit M- en A-nummers. Het M-nummersysteem omvat de nummers M1 t/m M8, waarvan de eerste drie radialen zijn vanaf Baku. De A-nummers waren nog een overblijfsel van de Sovjetnummering. De A324 was bijvoorbeeld de hoofdweg van Baku naar het drielandenpunt met Armenië en Iran in het zuidwesten. De A317 was de belangrijkste doorgaande weg vanaf Nagorno-Karabakh. De A315 was de noordelijke route naar Georgië. Tevens zijn er Asian Highways en een aantal E-nummers, zoals de E002, E117 en E119. Circa 2008 is een nieuw nummeringsysteem van M- en R-wegen ingevoerd[2]. Deze R-nummers zijn op weinig kaarten terug te vinden. De A-wegen zijn hiermee komen te vervallen.

Bewegwijzering

Azerbeidzjan gebruikt de oude Sovjetbewegwijzering die zeer simplistisch van aard is. Zowel groene als blauwe borden worden gebruikt, alhoewel hier geen systeem in lijkt te zitten. De bewegwijzering is in het Azerbeidzjaans, een Turkse taal. Het Azerbeidzjaans in Azerbeidzjan is in het Latijnse schrift, met een aantal afwijkende letters, met name de Ə, Ç, Ğ en Ş. Oudere borden zijn vaak in het destijds gebruikelijke Cyrillisch.

Sinds kort wordt er verkeerssignalering toegepast op enkele wegen rond Baku, deze elektronische borden kunnen een snelheid tonen en een groene pijl of rood kruis wanneer de rijstrook gesloten is. Daarnaast zijn er elektronische borden aanwezig die informatie geven over bijvoorbeeld de wegdektemperatuur.

Verkeersborden

Sinds 2002 is Azerbeidzjan lid van de Weense conventie. Het land past de verkeersborden toe die in Europa gebruikelijk zijn.

Markeringen

Gele kantmarkeringen worden veelvuldig gebruikt, maar de markering om rijstroken te onderscheiden is wit. In stedelijke gebieden en sommige oudere wegen is de markering volledig weggesleten. Soms wordt het verkeer op meerstrooks wegen in één richting ook gescheiden door een ononderbroken markering.

Referenties

Wegen van Europa

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgarijeCyprusDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkGeorgiëGriekenlandHongarijeIerlandIJslandItaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtensteinLitouwenLuxemburgNoord-MacedoniëMaltaMoldaviëMonacoMontenegroNederlandNoorwegenOekraïneOostenrijkPolenPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSloveniëSlowakijeSpanjeTsjechiëTurkijeVaticaanstadVerenigd KoninkrijkWit-RuslandZwedenZwitserland

in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden

Wegen van Azië

AfghanistanArmeniëAzerbeidzjanBahrainBangladeshBhutanBruneiCambodjaChinaCyprusFilippijnenGeorgiëIndiaIndonesiëIrakIranIsraëlJapanJemenJordaniëKazachstanKoeweitKyrgyzstanLaosLibanonMaleisiëMaledivenMongoliëMyanmarNepalNoord-KoreaOmanOost-TimorPakistanPalestijnse gebiedenQatarRuslandSaudi-ArabiëSingaporeSri LankaSyriëTaiwanTadzjikistanThailandTurkijeTurkmenistanUzbekistanVerenigde Arabische EmiratenVietnamZuid-Korea