Berlinka

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De route van de Berlinka.

De Berlinka is een informele naam en portmanteau voor de Reichsautobahn Berlin - Königsberg (Kaliningrad) die gepland was als Reichsautobahn. In de periode 1933-1942 zijn delen van deze autosnelweg daadwerkelijk aangelegd bij Berlin en Königsberg, maar het tussenliggende deel ontbrak. Restanten zijn nog zichtbaar in Polen en het Russische oblast Kaliningrad.

Geschiedenis

De ingestorte bruggen in Kaliningrad, dit beeld bestond van 1945 tot 2012.

Na het Verdrag van Versailles van 1919 werd Oost-Pruisen gescheiden van de rest van Duitsland door de Poolse corridor naar de Baltische Zee. Nazi-Duitsland eiste een corridor voor zichzelf door de Poolse corridor om Oost-Pruisen (omgeving Königsberg) met de rest van het land te verbinden. Dit werd gebruikt als één van de aanleidingen voor de start van de Tweede Wereldoorlog in 1939.

De bouw van de autosnelweg van Berlin naar Königsberg begon eind 1933 en het eerste 113 kilometer lange deel opende in twee fases in 1936 tussen Berlin en Stettin (na 1945: Szczecin). Dit is thans de Duitse A11 en de Poolse A6. Het oostelijk deel tussen Elbing (Elbląg) en Königsberg (Kaliningrad) opende in 1937. In 1937 openden ook de bypasses van Stettin en Elbing. De bouw vertraagde echter vanaf 1938 vanwege de Duitse voorbereidingen voor de oorlog.

In september 1939 begon de invasie van Polen door Nazi-Duitsland en het land was snel verslagen. Hiermee verkreeg Duitsland land om de Reichsautobahn verder aan te leggen, zuidelijk van Danzig (Gdańsk) langs. De bouw van de Reichsautobahn is vervolgens hervat, met name tussen Rzęśnica (nabij Stettin) en Łęczyca. De bouw vertraagde echter weer vanwege de oorlog en werd in 1942 gestaakt. Restanten van dit stuk Reichsautobahn, zowel qua kunstwerken als tracé en grondwerken, zijn hier nog steeds zichtbaar in het landschap. In 1945 werd een aantal rivierbruggen opgeblazen door het terugtrekkende Duitse leger, waaronder die over de Pregel en de Passarge.

Vanaf 1945 kwam de Berlinka in drie landen te liggen: Oost-Duitsland, Polen en de Sovjetunie. Het gebruik van de voormalige Berlinka was vooral nog relevant tussen Berlin en Szczecin (het voormalige Stettin). Dit traject werd van oorlogsschade hersteld en bleef een functionele autosnelweg. Het oostelijk deel in de Oblast Kaliningrad (het voormalige noordelijke deel van Ostpreußen) is ten tijde van de Sovjetunie niet meer hersteld. Intact zijnde ongelijkvloerse kruisingen werden zelfs afgebroken. De brug over de Pregel werd provisorisch enkelbaans hersteld, de restanten van de brugdelen van de andere rijbaan bleven tot in de 21e eeuw liggen in Kaliningrad. In Polen zorgden twee opgeblazen bruggen ervoor dat het wegvak noordelijk van de afrit Braniewo (v/h Braunsberg) onberijdbaar was.

Berlin - Szczecin

De desastreuze toestand van de Duitse A11 bij Penkun in 2006.

Jarenlang was er in Duitsland sprake van een catastrofale toestand van het wegdek, de A11 is in de periode 1996-2020 grootschalig gemoderniseerd, de oude betonplaten zijn vervangen door continubeton, het laatste stuk betonplaten uit de jaren '30 was te vinden op een 4 kilometer lang traject bij Schmölln. Dit was het laatste nog resterende stuk originele Reichsautobahn in Duitsland.[1] Dit deel was in 2020 vervangen door asfalt.[2] Tussen Gramzow en Pfingstberg is indertijd op een 23 kilometer lang traject het beton alleen overlaagd met asfalt, dit beton is later compleet vervangen.

In de periode 1997-2001 zijn op de Poolse A6 een aantal bruggen hersteld. Tussen 2004 en 2006 is de weg onder handen genomen en volledig vernieuwd. In de renovatiejaren van 1997 tot 2001 zijn enkele kunstwerken herbouwd, het wegdek was erg slecht. Het noordelijke einde van de weg is geen formele snelweg daar het enkele karakteristieken ontbreekt, zoals een vluchtstrook. Tussen 2008 en 2010 is de weg inclusief een aantal aansluitingen vernieuwd.

Op 17 juni 2014 opende de nieuwe aansluiting Szczecin-Dąbie. Hiermee is de A6 feitelijk 4 kilometer verlengd ten noorden van de DK10. Dit deel was daarvoor als de DK3/6 bewegwijzerd. Met de openstelling is ook 3 kilometer betonwegdek uit 1938 vernieuwd.[3]

Vervolgens is de aansluiting met de DK10 (Szczecn-Kijewo) gereconstrueerd naar een aansluiting als een ruimer klaverblad. Daarnaast is de aansluiting met de DW142, waar de A6/DK6 in een TOTSO loopt, gereconstrueerd tot trompetknooppunt waarbij Szczecin - Goleniów de doorgaande verbinding is geworden en de aansluiting volledig ongelijkvloers werd. De A6 is hiervoor een klein stukje naar het westen verlegd. Tevens is de A6 opnieuw geasfalteerd tot aan de aansluiting Rzęśnica (DW142) en is de status van A6 3,5 kilometer verlengd tot deze aansluiting. Deze werkzaamheden waren in 2020 afgerond. De A6 eindigt sindsdien op het punt waar de voormalige Berlinka afboog van de latere noord-zuidroute (S3).

Szczecin - Elbląg

De Berlinka was in aanbouw in de corridor van de hedendaagse DW142 tussen Rzęśnica en Chociwel, die opvallend ruim is aangelegd voor een droga wojewódzka. Ook waren hier lange tijd ongebruikte viaducten uit de jaren '30-40 aanwezig. Daarna volgde de Berlinka de DK20 tot nabij Drawsko Pomorskie. Hier zijn grondwerken nog zichtbaar op satellietbeelden. Op dit traject zou de Berlinka parallel aan de hedendaagse DK20 zijn aangelegd, niet er recht overheen. Oostelijker verliep de Berlinka een stukje noordelijker dan de DK20, restanten zijn zichtbaar in het landschap tot vlak voor de DW171 ten zuiden van Barwice. Oostelijker is geen aaneengesloten tracé aangelegd, maar zijn her en der restanten zichtbaar tot ter hoogte van Skorzewo, iets ten noorden van het stadje Kościerzyna. Tussen Skorzewo en Elbląg is de snelweg nooit in aanbouw gegaan.

Later is besloten om de oost-west snelweg in deze streek een stuk noordelijker te ontwikkelen in de vorm van de S6 vanaf Goleniów via Kołobrzeg, Koszalin en Słupsk naar Gdańsk. De S6 ligt grotendeels circa 50 kilometer noordelijker dan het tracé van de historische Berlinka. Dit omdat de DK20 corridor geen grotere plaatsen bedient en de voormalige DK6 wel.

Elbląg - Kaliningrad

De Berlinka (hedendaagse S22) voor renovatie in 2006.

Na de ineenstorting van de Sovjetunie werd de Kaliningrad Oblast een Russische exclave. In 1996 werd de exclave uitgeroepen tot bijzondere economische zone. Gevolg hiervan was dat het grensverkeer via Mamonovo flink toenam en daarmee ook de wachtrijen voor de kleine grensovergang. De hoeveelheid verkeer door Braniewo (v/h Braunsberg) en Mamonovo (v/h Heiligenbeil) steeg flink. Het bestaan van de oude Reichsautobahn was reden dat er een verdrag werd gesloten om een nieuwe grensovergang in deze weg te bouwen voor het internationale verkeer. In dezelfde periode werd de weg opnieuw ingedeeld, en kreeg het wegnummer 22, als verlenging van de bestaande DK22.

Voor het herstelplan van de weg, tegenwoordig de S22, kondigde de GDDKiA in 2005 de aanbesteding aan, waarbij de weg in 3 delen werd aanbesteed. In 2006 werden de contracten getekend en op 24 september 2008 was de S22 voltooid als een ongelijkvloerse, enkelbaans expressweg. De weg bleef eindigen op de grens, omdat aan Russische zijde nog altijd niets was gebeurd. Zelfs een grensemplacement ontbrak. Pas op 3 december 2010 werd nadat de werkzaamheden in Rusland waren afgerond de grensovergang opengesteld.[4]

Beroemd waren de restanten van de opgeblazen brugdelen over de Pregel ten oosten van Kaliningrad, die tot 2012 bestonden. Omdat er geen grensovergang in de vroegere Reichsautobahn bestond, werd verkeer tussen Rusland en Polen lange tijd afgewikkeld via de parallel lopende A194 via Mamanovo. In 2010-2011 is de R516 gerenoveerd, voornamelijk door de oude ruimtereservering uit 1938 te benutten voor een nieuwe enkelbaans weg. De oude betonplaten liggen nog naast de weg. Tevens is circa 2009 de zuidoostelijke rondweg van Kaliningrad opengesteld, verkeer vanuit Polen naar de A229 hoeft sindsdien niet meer door de stad.

Referenties

De restanten van de onvoltooide Berlinka in Polen.