Bewegwijzering in Nederland

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken

Dit artikel gaat over de bewegwijzering in Nederland.

NBA-voorwegwijzer bij een knooppunt, in dit geval knooppunt Valburg op de A15.
Een wegwijzer in 1974.
Een portaalbord bij het knooppunt Terbregseplein in 1974.

Systeem

Kleuren

In Nederland worden in principe enkel blauwe borden gebruikt. Wel worden soms andere achtergrondkleuren gebruikt voor bepaalde bestemmingen, met name witte vlakken voor lokale bestemmingen en bruine vlakken voor toeristische bestemmingen. Op autosnelwegen en andere wegen wordt dezelfde kleur gebruikt, er is dus geen kleuronderscheid naar wegtype/functie, zoals men in vrij veel Europese landen wel ziet. Voor omleidingen worden gele borden gebruikt, en incidenteel worden ook reguliere wegwijzers, zelfs portaalwegwijzers, in het geel uitgevoerd als het langdurig tijdelijke situaties zijn. Dit wordt echter niet frequent toegepast.

Doelen

In Nederland bestaan momenteel twee typen bewegwijzering, de oudere reguliere bewegwijzering waar met control cities en remote focal points gewerkt wordt. In de nieuwere NBA wordt vooral vanuit het netwerk gewerkt en niet zozeer vanuit de einddoelen. Dit geldt vooral op de autosnelwegen, voor het onderliggend wegennet worden doelen op de reguliere manier bewegwijzerd; welke op dat moment relevant zijn. Vanuit politiek oogpunt worden sommige bestemmingen ook via voorkeursroutes bewegwijzerd, die vaak niet overeenkomen met de route die het ter plekke bekende verkeer rijdt. Er wordt in tegenstelling tot vrij veel andere Europese landen niet ingezet op het bewegwijzeren van grensplaatsjes, de bewegwijzering is grensoverschrijdend alhoewel het niet altijd even goed gecontinueerd wordt in het buitenland, of beter gezegd; Nederland volgt niet altijd de doelen die direct na de grens worden aangegeven. In recente jaren is er een stortvloed aan lokale bestemmingen bijgekomen op de bewegwijzering.

Wegnummers

Veel wegen hebben een wegnummer. Hiermee kan een weg eenvoudig aangeduid worden, zowel op bewegwijzering als op kaarten en in routebeschrijvingen. Wegnummers kunnen ook alleen administratief zijn, dit komt vooral voor bij rijkswegen. Dergelijke nummers worden niet op de bewegwijzering of op wegenkaarten aangegeven. Nederland kent een uitgebreid systeem van wegnummers, op schaalgrootte aflopend van Europaroutes, autosnelweg-nummers, niet-autosnelweg-nummers, stadsroutes en recreatieve routes. Zij hebben allen een eigen kleur en prefix (letter). Elk wegnummer in Nederland is uniek, met uitzondering van de stadsroutes en recreatieve routes.

Lettertype

In Nederland worden verschillende lettertypen gebruikt. Oorspronkelijk werd enkel het FHWA Highway Gothic gebruikt, ook wel bekend als het lettertype Interstate of ANWB Ee (en later RWS Ee). Dit lettertype is één van de meest voorkomende in de wereld, alhoewel het gebruik ervan in Europa relatief beperkt is. Oorspronkelijk werd dit lettertype op alle bewegwijzering gebruikt, maar sinds de ANWB in 2002 het monopolie op bewegwijzering heeft verloren wordt op het niet-rijkswegennet een ander ontwerp bewegwijzering gebruikt, redesign. Onderdeel van redesign is het lettertype ANWB Uu. De verschillen zijn significant, naast een ander lettertype wordt er ook een afwijkende lettergrootte en spatiëring gebruikt. Ook de pijlen zijn anders, kleiner en geen hartkoppijl. Op papier moet dit leiden tot blauwvakbesparing, maar in de praktijk resulteert het tot enorme blauwe portaalborden met kleine letters. Het verschil tussen Highway Gothic en Redesign is met name op portaalbewegwijzering goed te zien. Vanaf 2014 wordt het lettertype ANWB Uu niet meer toegepast op niet-rijkswegen, en wordt het lettertype RWS Dd gebruikt, familie van het lettertype RWS Ee.

Autosnelwegen

Op autosnelwegen worden afwisselend bermborden en portaalbewegwijzering gebruikt, al naar het gelang van de belangrijkheid van de afrit en het aantal rijstroken, alhoewel zelfs op snelwegen met 5 rijstroken per richting niet altijd portaalbewegwijzering wordt gebruikt. Afritten worden aangegeven op 1200 meter afstand, herhaald op 600 meter afstand met op 300 meter afstand een afstandentableaux. Op 0 meter wordt het 600 en 1200 meterbord opnieuw herhaald. Zodoende heeft men drie mogelijkheden om de afslaande doelen te lezen. Met NBA worden de afstandentableaux ná de afrit geplaatst, wat in Europa ook wat gebruikelijker is. Soms worden afstandentableaux en portaalwegwijzers voor de rechtdoorrichting gecombineerd, dit is vrij uniek binnen Europa. Knooppunten werden oorspronkelijk volledig met naam en toenaam uitgeschreven, maar sinds NBA wordt vooral het knooppuntsymbool gebruikt. Bij knooppunten worden vrijwel altijd portaalborden toegepast. Het noteren van bestemmingen op het wegdek is hoogst ongebruikelijk.

Niet-autosnelwegen

Redesign-wegwijzer in Deventer.

Op niet-autosnelwegen werd tussen 2001 en 2014 door de meeste wegbeheerders redesign gebruikt. Dit was echter afhankelijk van de marktpartij die binnen het beheersgebied de bewegwijzering verzorgt. In bijvoorbeeld de provincie Zuid-Holland werd tot 2014 de bewegwijzering verzorgd door Tebodin, met als gevolg dat hier het "klassieke" ontwerp is geplaatst met lettertype Ee. Ook Rijkswaterstaat beheert een groot aantal niet-autosnelwegen en ook zij pasten geen redesign toe. Sommige steden, zoals Almelo, Zoetermeer en Rotterdam, hanteren een geheel eigen variatie op redesign voor de bewegwijzering. Niet-autosnelwegen zijn bewegwijzerd voor korteafstandsverkeer, op de meeste wegwijzers staan geen doelen op meer dan 30 kilometer afstand. Een uitzondering hierop is als de weg een interregionaal belang heeft, met name in het oosten en noorden van Nederland. Voorwegwijzers zijn zeer gebruikelijk, met handwegwijzers hoog gemonteerd aan een lichtmast of op het midden van een rotonde. Bij turborotondes worden soms portaalwegwijzers gebruikt, maar hoog geplaatste situatieborden zijn gebruikelijker. Met name op de minder belangrijke stadswegen ontbreekt richtinggevende bewegwijzering, men wordt geacht de situatie ter plekke te kennen. Soms wordt enkel naar "doorgaand verkeer" verwezen. Sinds 2006 zijn U-routes op grote schaal aan de bewegwijzering toegevoegd.

Export

De Nederlandse bewegwijzering, met name van het pre-Redesigntijdperk, is ook op de eilanden in het Caribisch gebied toegepast die onder het Koninkrijk der Nederlanden vallen, met name op de grotere eilanden zoals Curaçao, Aruba en Bonaire. Verder is de Nederlandse bewegwijzering niet in andere landen gekopiëerd, de Nederlandse bewegwijzering is juist een aangepaste kopie van de bewegwijzering in de Verenigde Staten. Begin 2013 is de bewegwijzering op Aruba volledig vernieuwd met Redesignachtig ontwerp.

Zie ook

Referenties


Bewegwijzering in Europa

BelgiëBulgarijeDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkItaliëNederlandNoorwegenOostenrijkPolenRoemeniëServiëSloveniëSpanjeVerenigd KoninkrijkZwedenZwitserland