Bewegwijzering in Polen

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Dit artikel gaat over de bewegwijzering in Polen. (Pools: Znaki kierunku i miejscowości)

Bord E-1 voorwegwijzer OWN.

Systeem

Kleuren

In Polen worden twee kleuren prominent gebruikt; blauwe borden met witte letters voor Autostrady en groen voor de overige hoofdwegen, inclusief drogi ekspresowe. Dit is het omgekeerde van de meeste andere landen met een groen/blauwe bewegwijzering. Voor lokale doelen, met name in steden, worden ook wel witte borden gebruikt.

Doelen

Bord E-14: afstandenbord niet-snelweg.
Bord E-14a: afstandenbord snelweg.

In Polen gebruikt met control cities en het remote focal point. Mede door dit laatste komen grensplaatsjes prominent op de bewegwijzering naar voren, ook als deze slechts enkele honderden inwoners tellen en ook als ze nog honderden kilometers ver weg zijn. Budzisko aan de grens met Litouwen is het verst aangegeven plaatsje in Polen, over een afstand van meer dan 800 kilometer. Voor het navigeren binnen Polen hoeft men enkel op de grote steden te letten, maar voor grensoverschrijdende verbindingen staan niet altijd de logische vervolgdoelen in het buitenland aangegeven. Vaak moet men tot het grensplaatsje navigeren. Bekende grensplaatsjes zijn aan de westzijde Jędrzychowice, Olszyna en Świecko, en in het oosten Budzisko, Terespol en Korczowa. Sinds circa 2012 worden buitenlandse plaatsnamen op grotere schaal aangegeven op de bewegwijzering, met steden als L'viv, Brno, Bratislava en Žilina. Sommige lange plaatsnamen worden afgekort. Dit gebeurd echter niet zoveel als bijvoorbeeld in Frankrijk. Omdat sommige Poolse namen erg lang zijn, worden sommige bermborden bijzonder breed.

Wegnummering

In Polen zijn vier wegnummerlagen, waarbij de autosnelwegen met het prefix "A" worden aangegeven in een rood vlak met wit kader. Expresswegen, die vaak als autosnelweg zijn uitgebouwd, hebben de prefix "S" en worden op eenzelfde manier aangegeven als de snelwegen. De landelijke hoofdwegen, droga krajowa worden op dezelfde manier als de A/S-wegen aangegeven, maar dan zonder prefix. De droga wojewodzka zijn altijd driecijferig en worden in een geel vlak met zwarte nummers aangegeven, eveneens zonder prefix. Een onderbroken kader wordt gebruikt voor indirecte wegnummers, maar dit gebruik lijkt niet heel wijdverspreid te zijn.

Tol

Tolwegen worden aangeduid met het woord "Płatna", wat Pools voor tol is. Alhoewel dit woord wellicht vreemd overkomt voor West-Europeanen is het vrijwel universeel in de noord-Slavische talen.

Lettertype

In Polen wordt het lettertype Drogowskaz Classic gebruikt.[1] Dit lettertype wordt buiten Polen niet toegepast. Naast het standaard latijnse alfabet worden enkele afwijkende Poolse letters gebruikt, namelijk Ą, Ć, Ę, Ł, Ń, Ó, Ś, Ź en Ż, kortweg ąćęłńóśźż. Het lettertype wordt in normaalschrift geschreven, dus niet in kapitalen. Verschillende lettergroottes worden gebruikt voor de verschillende typen borden, maar dit is in tegenstelling tot sommige andere bewegwijzering (zoals België, Oostenrijk en Italië) wel consistent. Het lettertype is geometrisch van vorm en niet optimaal qua leesbaarheid. Dit wordt gecompenseerd met een in internationaal opzicht grote kapitaalhoogte voor te schrijven. Het gevolg hiervan is dat wegwijzers in Polen soms erg groot zijn.

Autosnelwegen

Bord E-1a: Afritbewegwijzering.
Bord E-2c: Bermbord beslissingswijzer.

Op autosnelwegen worden blauwe borden met witte letters gebruikt. Kenmerkend zijn de vorkborden, waarbij Polen als één van de weinige landen geen dichte vorkpijlen, maar open vorkpijlen gebruikt, dus dus uit twee stammen lijken te bestaan. In de afbuigende pijl van de afrit wordt vaak de maximumsnelheid getoond omdat in Polen, net zoals Duitsland, vrij krappe afritten gebruikt. Afritten worden, waar mogelijk, 3000 meter van te voren aangegeven. Oudere borden gebruiken het woord "wyjazd" met daarachter het afritnummer, maar nieuwere borden gebruiken het knooppuntsymbool voor alle typen aansluitingen. Bij de afrit zelf kunnen twee typen borden gebruikt worden; bermborden met daarop een omhoog wijzende pijl met de bestemming in de rechtdoorrichting in een blauw vlak en daaronder de afritdoelen in een groen vlak met opzij wijzende pijl, of een portaalbord. Opvallend is dat portaalborden niet ver ontwikkeld zijn in layout als de overige vormen van bewegwijzering, waardoor dit soms nogal amateuristisch overkomt. Er zijn zelfs geen ontwerprichtlijnen voor rijbanen met meer dan 2 rijstroken. Na de afrit volgt het afstandenbord met daarop de relevante control cities en het remote focal point (vaak een grensplaatsje aangezien Polen een gridnetwerk heeft).

Nieuwe bewegwijzering

Sinds eind 2013 wordt in Polen een nieuw type bewegwijzering toegepast, waarbij geëxperimenteerd wordt met het afritsymbool, aantal pijlen en vormgeving. Deze zijn het eerst op de A1 tussen Toruń en Włocławek toegepast. Hierbij is ook sequentiële afritnummering weergegeven, iets dat elders op de A1 niet het geval is. Met name vanaf 2017 begon deze bewegwijzering gemeengoed te worden. Ook werden vanaf dat moment afstandsborden geplaatst met de afstand tot de eerstvolgende afrit (met knooppuntsymbool en nummer, maar zonder naam). Ook werden de grensplaatsen (einddoelen) vervangen door grote steden in de buurlanden, zo verdween Budzisko van de S8 ten faveure van Kaunas in Litouwen, verdween Kudowa-Zdrój van de S8 ten faveure van Hradec Králové in Tsjechië en verdween Lubawka van de S3 ten faveure van Praha. Opvallend is dat hierbij de endoniemen worden gebruikt.

Zwakke punten

Bord E-2d: Portaalwegwijzer.

De zwakke punten in de Poolse snelwegbewegwijzering zijn ongetwijfeld de portaalborden. Er zijn geen ontwerprichtlijnen voor rijbanen met 3 of meer rijstroken, waardoor vaak een portaalbord voor één van twee rijstroken wordt gebruikt, en de pijlen dus niet overeenkomen met de daadwerkelijke situatie. Dit is echter niet ongebruikelijk in Europa, maar een duidelijk minpunt. Soms worden nog eenvoudigere portalen gebruikt met een klein pijltje met één doel en een wegnummer voor de rechtdoorrichting. Dit is vooral het geval bij onbelangrijke afritten.

Een tweede zwak punt is het gebruik van zeer kleine dorpjes als remote focal points omdat ze het eindpunt van de weg zijn. In de praktijk zijn dit vaak grensplaatsjes omdat driekwart van de Poolse hoofdwegen vanwege het gridpatroon op een landsgrens eindigt.

Niet-autosnelwegen

Bord E-1b: verwijzing autosnelweg.
Bord E-2e: verwijzing autosnelweg.

De bewegwijzering op het onderliggend wegennet is van goede kwaliteit en bestaat uit groene borden met daarop situatieschetsen als vooraankondiging, met een pijl zoals men die kent in het Verenigd Koninkrijk. Wegnummers worden voor de bestemming aangegeven. Daarnaast worden op de kruisingen zelf handwegwijzers gebruikt, die in twee vormen bestaan; pijlborden voor kleine kruisingen en grotere tableaux met pijlen voor grotere kruisingen. Deze laatste worden vaak vlak voor een kruising geplaatst. Verwijzingen naar autosnelwegen gebeurt in blauwe vlakken die op het groene bord geïntegreerd zijn. Langs het onderliggend wegennet staan regelmatig afstandsborden.

Bord E-2a: handwegwijzer.
Bord E-3: handwegwijzer.

Lokale bewegwijzering is ook wel in het wit, maar deze kleur wordt voornamelijk op handwegwijzers gebruikt, en zelden op portaalborden. Hierbij worden regelmatig symbolen gebruikt zoals voor veerdiensten, luchthavens en stations. Daarnaast zijn er ook witte borden met groene letters voor toeristische bewegwijzering, maar deze worden enkel op lokale wegen gebruikt doorgaans. Op snelwegen vindt men ze niet.

Komgrens

Er bestaat soms verwarring over de komgrens in Polen. Het verkeersbord met de contouren van een stad geeft de komgrens, en dus een maximumsnelheid van 50 km/uur (60 km/h 's nachts) aan, tenzij anders aangegeven. Het groene bord met de naam van de plaats dient louter ter informatie en heeft geen implicaties op de maximumsnelheid, tenzij aangegeven.

Geschiedenis

Voorheen werden in Polen gele wegwijzers met zwarte letters gebruikt. De letters werden uitgevoerd in kapitaalschrift (hoofdletters). In de jaren '70 is overgeschakeld op groene wegwijzers. In 2013-2014 is een aangepaste vorm van bewegwijzering op autosnelwegen ingevoerd, als eerste op de A1 tussen Włocławek en Toruń, en in 2016 voor het eerst op een droga ekspresowa, de S19 bij Lublin. De grootste aanpassingen waren de introductie van het afritsymbool en staande pijlen op portaalwegwijzers.

Export

De Poolse bewegwijzering wordt voor zover bekend niet in andere landen toegepast.

Referenties

Bewegwijzering in Europa

BelgiëBulgarijeDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkItaliëNederlandNoorwegenOostenrijkPolenRoemeniëServiëSloveniëSpanjeVerenigd KoninkrijkZwedenZwitserland