Budapest

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Panorama van Budapest.

Budapest is de hoofdstad en grootste stad van Hongarije. De stad telde in 2011 1.741.000 inwoners en had een stedelijk gebied met in totaal 2.551.000 inwoners. Het is daarmee de grootste stad van Centraal-Europa.

Inleiding

Budapest is gelegen in het noorden van Midden-Hongarije, op beide oevers van de rivier de Donau (Duna). De naam van de stad komt van de oorspronkelijke steden Buda (westoever) en Pest (oostoever). Pest is het historische centrum van de stad, alhoewel de stad redelijk evenwichtig over beide oevers is verspreid. Budapest is één van de belangrijkste toeristische steden van Centraal-Europa. Het is ook één van de belangrijkste knooppunten van het transport in het oosten van de Europese Unie. De stedelijke structuur van Budapest wijkt significant af van andere post-communistische steden. Grote delen van het stedelijk gebied bestaan uit laagbouw en vrijstaande huizen. Flatwijken komen zowel minder grootschalig en minder frequent voor dan in andere post-communistische landen. Daarnaast heeft Budapest een omvangrijk voorstedelijk gebied.

Budapest ligt in het noorden van de Puszta, de vlaktes die een groot deel van Hongarije omvatten. De westoever van de Donau is heuvelachtig en bebost, hier liggen ook de duurste voorsteden. De meeste industrie van Budapest bevindt zich ten oosten van de Donau. Budapest heeft een eigen haven. De luchthaven ligt ten zuidoosten van de stad. In de census van 1930 was Budapest voor het eerst een stad met meer dan 1 miljoen inwoners, wat klom naar een piek van 2.059.000 inwoners in 1980. Door suburbanisatie nam het inwonertal met name tussen 1990 en 2005 enigszins af, maar groeit sindsdien weer licht.

Wegennet

Budapest is het enige echte knooppunt van het Hongaarse snelwegennet, alle snelwegen in Hongarije voeren van en naar Budapest of sluiten aan op radiale wegen vanaf Budapest. Budapest heeft een driekwartsring, de M0, die bruggen over de Donau ten noorden en zuiden van de stad heeft. De M1 verloopt westwaarts naar Wien en Bratislava, de M2 verloopt noordwaarts naar midden-Slowakije, de M3 voert naar het oosten van Hongarije, de M5 voert zuidoostwaarts naar Szeged en Servië, de M6 voert zuidwaarts naar Pécs en de M7 verloopt zuidwestwaarts naar het Balatonmeer en Kroatië. Budapest heeft één van de meest complete snelwegennetten van grote steden in centraal Europa, maar de belangrijkste ontbrekende schakel is de M0 langs de noordwestkant van Budapest. Doorgaand oost-westverkeer vanaf de M1 richting de M3 moet helemaal rond de stad, of dwars door de stad.

Bruggen

In Budapest zijn 8 bruggen over de rivier de Donau, van noord naar zuid;

  • Megyeri híd (M0): 2008
  • Árpád híd: 1950
  • Margit híd: 1876
  • Lánchíd (Kettingbrug): 1849
  • Erzsébet híd: 1964
  • Szabadság híd: 1896
  • Petőfi híd: 1937
  • Lágymányosi híd: 1995
  • Duna-híd (M0): 1988

Autosnelwegen

Vanaf Budapest kan men per autosnelweg in 6 richtingen. Deze worden allen verbonden via de ringweg M0. Het grootste deel van de snelwegen tellen 2x2 rijstroken, alleen de M0-zuid en de M7 tellen deels 2x3 rijstroken. De M1 en M7 beginnen gezamenlijk in het westen van Budapest. De M31 vormt een schakel tussen de M0 en M3 zodat oost-westverkeer minder om hoeft te rijden. Rondom Budapest komen diverse typen knooppunten voor, alhoewel klaverturbines het meest gangbaar zijn. De meeste klaverblad-knooppunten zijn modern, met rangeerbanen van en naar de afritten.

Hoofdwegennet

Een dicht netwerk met een spinnenwebstructuur bedient de stad Budapest. Er lopen geen autosnelwegen in de buurt van het centrum. Vanaf het centrum gezien zijn er drie ringwegen in het stadswegennet, daarbuiten zijn de rondwegen niet meer doorgaand te berijden. Ongelijkvloerse kruisingen komen bij drukke kruispunten voor evenals bij aansluitingen met bruggen. Daar wordt van het aanwezige hoogteverschil gebruik gemaakt. Bijzonder is de M4 in het zuidoosten van Budapest, die een enkelbaans ongelijkvloerse autoweg is, de eerste van dit type in Hongarije. Grote obstakels voor het onderliggend wegennet zijn de brede spoorcorridors in de middenring van woonwijken, tussen het centrum en de buitenwijken. Hier is ook de meeste industrie, wat vrachtverkeer dwingt het onderliggend wegennet te gebruiken. Een goede ringstructuur ontbreekt, met name langs de buitenwijken in het westen van Budapest. Alleen rond het historische deel van de wijk Buda is een stadsweg als rondweg uitgebouwd.

Geschiedenis

Budapest was al vroeg een grote stad en vereiste dus de nodige infrastructuur. In de 19e eeuw werden de eerste permanente bruggen over de Donau gebouwd zodat de stad al voor 1900 over diverse oeververbindingen beschikte. In de jaren 1930 nam het autoverkeer toe en werden brede boulevards aangelegd en werd de ringstructuur rondom het centrum gerealiseerd. Bijzonder was dat in Budapest één van de eerste ongelijkvloerse autowegen van oost-Europa werd aangelegd: nadat ten zuidoosten van Budapest een nieuwe luchthaven werd gerealiseerd is tussen 1940 en 1943 een 16 kilometer lange ongelijkvloerse enkelbaans autoweg aangelegd. De weg maakt onderdeel uit van de Route 4 en is ter plaatse als Gyömrői út bekend. Hongarije werd pas in 1944 door Duitsland bezet en in 1945 volgde een twee maanden lange belegering van Budapest door het Rode Leger. Het terugtrekkende Duitse leger verwoestte alle bruggen over de Donau om de opmars van het Rode Leger te vertragen.

Na de Tweede Wereldoorlog werd Hongarije herbouwd en kreeg één van de strengste communistische regimes in Centraal-Europa. Het communistische beleid richtte zich vooral op de ontwikkeling van de zware industrie, die volgens 5-jarenplannen moest produceren ongeacht of er daadwerkelijk vraag was naar deze producten. De ontwikkeling van een snelwegennet zoals in West-Europa had nog weinig prioriteit. Dat veranderde geleidelijk in de jaren '60. In 1964 opende Hongarije zijn eerste snelweg, de M1/M7 in het westen van Budapest over 7 kilometer. Dit was de eerste autosnelweg in communistisch Europa. In 1966 volgde een verlenging van de M7 naar Martonvásár en in 1971 werd die weg verder verlengd naar Siófok aan het Balatonmeer.

In 1971 beschikte Hongarije over 100 kilometer autosnelweg, terwijl buurland Tsjecho-Slowakije destijds net was begonnen met de bouw van de eerste autosnelweg. Gedurende de jaren '70 raakte het Tsjechoslowaakse wegenbouwprogramma meer op stoom dan het Hongaarse. In de jaren '70 werd in Hongarije de M1 tussen Budapest en Győr deels geopend, evenals een stuk van de M3 tussen Budapest en Gödöllö. Al vanaf het begin was de stad Budapest dus het centrum van de Hongaarse snelwegenbouw.

Gedurende de jaren '80 werden in Hongarije relatief veel snelwegen aangelegd, zeker in vergelijking met de andere communistische landen in de regio. De M5 vanaf Budapest naar Örkény werd in 1985 over 42 kilometer opengesteld, waarmee Budapest over 4 invalssnelwegen beschikte. Ook werd in 1988 het eerste deel van de ring M0 geopend, inclusief de zuidelijke brug over de Donau. Geschikt voor doorgaand verkeer was het nog niet echt, maar het was een begin. Vanaf 1994 was de M0 geschikt voor doorgaand verkeer, omdat de M1 en M5 met elkaar verbonden waren, zodat vrachtverkeer naar Zuidoost-Europa niet meer dwars door Budapest hoefde te rijden.

In de jaren '90 werd voornamelijk buiten de regio Budapest gebouwd aan het Hongaarse snelwegennet. In 1998 opende nog een klein stukje van de M0 ten noordoosten van de stad, als schakel tussen de M2 en M3. In 2005 opende het zuidelijk deel van de oostring van Budapest en in 2008 volgde dan de langverwachte ontbrekende schakel langs de oostkant van Budapest, waarmee men over snelwegen van de M1 naar de M3 kon rijden. Ook opende in dat jaar de noordelijke brug over de Donau in de M0. In 2010 volgde de openstelling van de M31 ten oosten van Budapest, zodat verkeer vanaf de M0 naar de M3 richting Oost-Hongarije niet zover om hoeft te rijden.

De zuidkant van Budapest is ernstig overbelast met vrachtverkeer, dat over de smalle M0 moet rijden. Vanaf 2010 is de M0 tussen de M1 en M5 naar 2x3 rijstroken verbreed. Tevens wordt een stukje van de M0 afgesneden ten zuiden van Budapest, zodat verkeer dat de M0 volgt niet meer twee maal hoeft af te slaan van en naar de M5. Het verbredingsproject is in 2012-2013 afgerond.

Toekomst

Veruit het belangrijkste grote wegenproject in Budapest is de aanleg van de het noordwestelijk deel van de M0. Dit traject verloopt echter door de heuvels van West-Budapest, een belangrijk natuurgebied. Bovendien staan hier de duurste huizen van Hongarije. Een tijdsschema voor de aanleg van dit stuk M0 is nog niet bekendgemaakt, maar de kans lijkt klein dat dit stuk voor 2020 wordt opengesteld. Doorgaand verkeer zal daarom voorlopig nog langs de zuidkant van Budapest moeten rijden. De oude transitroute door de stad is populair omdat de route van de M1 naar de M3 via de M0 vrij ver om is.

Een project dat ook geopperd wordt is de aanleg van een tweede zuidelijke bypass van Budapest, die verder buiten de stad moet komen te liggen en vooral voor doorgaand (vracht)verkeer vanaf Oostenrijk richting Servië en Roemenië bedoeld is. De kans dat deze weg op korte termijn wordt gerealiseerd is buitengewoon klein. Verder zijn er geen grote projecten in de regio Budapest gepland. Wel moet de M4 uiteindelijk worden aangelegd als tweede oost-westverbinding naar Debrecen.

Referenties


Snelwegen in Hongarije

M0M1M2M3M4M5M6M7M8M9

M10M11M15M19M25M30M31M34M35M43M44M49M51M60M70M85M86M87