Duiker

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een duiker is een type kunstwerk, bestaande uit een buis of koker die watergangen verbindt. Duikers hebben een variërende afmeting en functie. Duikers zijn vaak van beton, kleinere duikers zijn soms ook metalen of plastic buizen. Een duiker is doorgaans gelegen in een vernauwing van de watergang, zowel in de breedte als in de diepte.

Typen duikers

Over het algemeen worden drie typen duikers onderscheiden;

  • wegduiker
  • duiker in kavelsloten
  • eindduiker

Een wegduiker vormt de verbinding tussen watergangen aan weerszijden van een weg. Wegduikers variëren in omvang van enkele decimeters tot meerdere meters, grotere duikers worden door sommige wegbeheerders als kunstwerk aangeduid. Duikers groter dan 2 of 3 meter worden meestal als brug aangeduid, hier is geen eenduidige definitie van en afhankelijk van de context, een duiker die niet langer is dan de weg breed is zal eerder als brug worden aangeduid dan een duiker die ook grotere afstand onder de berm van de weg doorgaat.

Een wegduiker in Nederland heeft meestal geen significant stromend water, aangezien tochten en sloten vaak hetzelfde waterpeil hebben, gereguleerd door stuwen. In het buitenland in heuvelachtiger gebied moeten duikers ontworpen zijn op piekafvoer na hevige regenval. Weggeslagen wegen na hevige neerslag zijn vaak het resultaat van een duiker met onvoldoende afvoercapaciteit.

Een duiker in kavelsloten is doorgaans kleiner van karakter, dit zijn vaak duikers die parallel in de lengterichting van de weg zijn gelegen in de kavelsloot, ook wel bermsloot genoemd. Deze duikers gaan onder inritten of soms boerenerven door. Vanwege de beperktere waterbergingsfunctie van kavelsloten zijn duikers hier vaak kleiner dan 1 meter in diameter. Kavelsloten liggen soms droog, dit zijn dan greppels die alleen bij neerslag een waterbergende functie hebben. Een duiker is dan nog steeds noodzakelijk.

Een eindduiker is een duiker van een kavelsloot die uitmondt in een grotere watergang, zoals een vaart of kanaal. Om erosie te voorkomen hebben deze kavelsloten geen directe monding in een vaart of kanaal, maar zijn voorzien van een eindduiker. Eindduikers kunnen soms meer dan 100 meter lang zijn.

Beheer

In het beheer wordt onderscheid gemaakt tussen eigendom, beheer en onderhoud. Duikers zijn vaak in eigendom en onderhoud van de wegbeheerder zoals een gemeente, provincie of het rijk. Ook beheren waterschappen veel duikers. Het dagelijks beheer, zoals het vrijhouden van de doorstroombaarheid, ligt vaak ook bij de grondgebruiker, zoals een boer.

Het is niet ongebruikelijk dat er een kostenverdeling bestaat bij het onderhoud of vervangen van duikers onder wegen, afhankelijk van wat de hoofreden is tot onderhoud of vervanging kan dit geheel bij de wegbeheerder, geheel bij het waterschap of een verdeling van beiden zijn.

Historische waarde

Duikers hebben soms een cultuurhistorische waarde, met name speciaal ontworpen duikers uit een bepaald tijdperk, bijvoorbeeld in de provincie Flevoland toen de polders ontwikkeld werden na de drooglegging. Speciaal ontworpen duikers waren in deze provincie vaak de eerste civiel-technische objecten die aangelegd zijn na de drooglegging. Sommige duikers hebben ook een architectonische waarde. Wegduikers zijn voor de beleving echter weinig waardevol, omdat ze door passanten amper waargenomen worden.

Referenties