Eerste snelweg

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken

De eerste snelweg is vaak een onderwerp van discussie, met name over wat een snelweg is, en wat niet. Een eenduidig antwoord is daarom niet makkelijk te geven. Dit artikel behandelt de eerste snelweg van een selectie landen.

Tabel

Deze tabel is sorteerbaar op openingsjaar. Voor meer informatie zie de lijst hieronder.

Land Snelweg Openstelling Route
Albanië A1 2009 Rreshen - Kalimash
Algerije Rocade Nord 1985 Algiers
Argentinië Autopista Acceso Norte 1955 Buenos Aires
Australië Cahill Expressway 1958 Sydney
België E40 1940 Jabbeke - Aalter
Bosnië-Herzegovina A1 2002 Jošanica - Podlugovi
Brazilië SP-060 1951 São Paulo
Bulgarije A1 1978 Sofia - Ihtiman
Canada Highway 420 1941 Niagara Falls
Chili Ruta 5 1999 Santiago - Talca
China Jingshi Expressway 1988 Beijing
Denemarken E47 1956 Kongens Lyngby - Hørsholm-Syd
Duitsland A5 1935 Frankfurt - Darmstadt
Ethiopië Addis Ababa - Nazret Expressway 2014 Addis Ababa - Nazret
Finland Valtatie 1 1962 Helsinki - Espoo
Frankrijk A13 1941 Vaucresson - Orgeval
Ghana Accra - Tema Motorway 1964 Accra - Tema
Griekenland A1 1962 Athina - Lamia
Guatemala Anillo Periférico 1973 Guatemala City
Honduras Anillo Periférico 1994 Tegucigalpa
Hongarije M7 1964 Budapest - M1
Ierland M1 1983 Dublin
India Mumbai - Pune Expressway 2000 Mumbai - Pune
Indonesië Jagorawi Toll Road 1978 Jakarta - Ciawi
Israël Route 2 1969 Hadera - Haifa
Italië A1 1958 Milano - Parma
Jamaica Tollway 2003 Kingston - Sandy Bay
Japan C1 1962 Tokyo
Kazachstan A1 2010 Astana - Petropavlovsk
Kenia A2 2012 Nairobi - Thika
Kosovo R7 2011 Morinë - Suharekë
Kroatië A1 1972 Zagreb - Karlovac
Libanon Beirut - Tripoli Motorway 1957 Beirut - Maameltein
Litouwen A1 1970 Vilnius - Kaunas
Luxemburg A1 1969 Kirchberg - Senningerberg
Maleisië E37 1977 Kuala Lumpur
Marokko A3 1978 Casablanca
Mexico CF 57 1958 México - Querétaro
Myanmar Yangon - Mandalay Expressway 2009 Yangon - Naypyidaw
Nederland A12 1937 Voorburg - Zoetermeer
Nieuw-Zeeland SH1 1950 Wellington
Noorwegen E6 1964 Berger - Hvam
Noord-Korea Pyongyang - Wonsan Expressway 1978 Pyongyang - Wonsan
Oekraïne M03 1972 Kiev
Oostenrijk A1 1941 Salzburg
Pakistan M2 1997 Lahore - Islamabad
Paraguay Autopista Ñu Guasu 2016 Asunción - Luque
Polen A4 1936 Krzywa - Wrocław (destijds: Kreibau-Breslau, Duitsland)
Portugal A5 1944 Lisboa - Cascais
Roemenië A1 1972 Bucureşti - Piteşti
Rusland MKAD 1960 Moskva
Senegal A1 2009 Dakar
Servië A1 1970 Beograd
Singapore Pan Island Expressway 1966 Singapore
Slovenië A1 1972 Vrhnika - Postojna
Slowakije D1 1975 Bratislava-Mieróva - Senec
Spanje A-2 1952 Madrid
Sri Lanka Southern Expressway 2011 Colombo - Galla
Taiwan Freeway 1 1974 Taipei
Tsjechië D1 1971 Praha - Mirošovice
Tunesië A1 1981 Tunis - Turki
Turkije O-1 1973 Istanbul
Venezuela Ap. Caracas - La Guaira 1953 Caracas
Verenigd Koninkrijk M6 1958 Preston
Verenigde Arabische Emiraten E10 1980 Dubai - Abu Dhabi
Verenigde Staten Merritt Parkway 1938 Connecticut
Vietnam Hanoi - Ninh Binh Expressway 2002 Hanoi - Phu Ly
Wit-Rusland M9 1963 Minsk
Zuid-Afrika N1 1968 Johannesburg - Pretoria
Zuid-Korea Expressway 1 1968 Seoul - Suwon
Zweden E22 1953 Lund - Malmö
Zwitserland A2 1955 Luzern

Detail

Albanië

Albanië behoorde altijd tot de armste landen van Europa, maar maakte vanaf midden jaren 2000 een snelle economische groei door. In juni 2009 werd de eerste rijbaan van de A1 opengesteld, een bergachtig tracé door het midden van het land, ten noorden van Tiranë. In 2010 was deze snelweg volledig opengesteld. De SH 2 tussen Tiranë en Durrës wordt soms ook als snelweg beschouwd, en is al in de jaren 90 geopend als 2x2-weg, echter met een groot aantal erfaansluitingen. Een rijbaanscheiding was wel aanwezig.

Australië

In 1932 werd de Sydney Harbour Bridge opengesteld, die later onderdeel van de eerste snelweg van Australië zou worden, de Cahill Expressway. Het eerste deel hiervan werd op 24 maart 1958 in het centrum van Sydney opengesteld.

België

In 1935 werd besloten om een autosnelweg van Brussel naar Oostende aan te leggen, het eerste deel hiervan opende in 1940 voor het verkeer, de E40 tussen Jabbeke en Aalter over 28 kilometer. Tot de jaren 50 bleef het hier ook bij.

Bulgarije

De eerste snelweg van Bulgarije opende in 1978 voor het verkeer, de A1 tussen Sofia en Ihtiman over 34 kilometer.

China

De eerste snelweg van China was de Jingshi Expressway die in 1988 werd opengesteld. Eind jaren 80 werden in een aantal grote steden van China de eerste korte snelwegtrajecten opengesteld. Pas in 1994 had China meer dan 1.000 kilometer snelweg, wat in 2010 gegroeid was naar 65.000 kilometer.

Denemarken

Toen Denemarken in de Tweede Wereldoorlog bezet was door Duitsland werd begonnen met de bouw van de eerste snelweg, wat nu de E47 is tussen Rødbyhavn en Sakskøbing op het eiland Lolland op 14 september 1941. De bouw van de snelweg werd echter vrij snel gestaakt en de snelweg is uiteindelijk hier pas in 1963 geopend. De eerste Deense motorvej was de E47 tussen Kongens Lyngby en Hørsholm-Syd die op 23 januari 1956 werd opengesteld over 11 kilometer.

Duitsland

De voorloper van de huidige A115 in Berlin was de AVUS, die op 24 september 1921 opengesteld werd. Dit was feitelijk een racebaan die tegen betaling ook voor particulieren toegankelijk was. In 1932 werd een ongelijkvloerse autobahn tussen Köln en Bonn opengesteld, de huidige A555. Dit was veel meer een autobahn dan de AVUS, maar de snelweg had destijds nog geen middenberm, en was destijds een Kraftfahrstraße. In 1933 werd de weg door de nazi's afgewaardeerd tot Landesstraße, zodat zij de eerste autobahn van Duitsland konden claimen. Pas in 1958 kreeg de A555 weer de status van Autobahn en pas tussen 1963 en 1966 werd de A555 gemoderniseerd tot een 2x3 autosnelweg mét middenberm. Op 19 mei 1935 werd de A5 als Reichsautobahn tussen Frankfurt en Darmstadt opengesteld. Qua ontwerpeisen en gebruik wordt dit meestal als de eerste echte autobahn van Duitsland gezien.

Finland

De bouw van het Finse snelwegennet begon relatief vroeg voor Finse begrippen, omdat het land tot in de jaren 50 nog een agrarisch land was, en één van de laatste Europese landen was die ging industrialiseren. Vanaf 1956 werd de Valtatie 1 als moottoritie aangelegd tussen Helsinki en Espoo, die op 16 december 1962 werd opengesteld.

Frankrijk

In 1935 werd begonnen met de Autoroute de l'Ouest, die vanaf Paris naar Rouen moest lopen. Op 4 oktober 1941 werd het eerste deel tussen Vaucresson en Orgeval, ten westen van Paris, opengesteld voor het verkeer. Dit was de eerste autoroute in Frankrijk, pas vanaf eind jaren 50 werden ook elders snelwegen gebouwd.

Griekenland

In 1962 werd de eerste autosnelweg van Griekenland geopend, namelijk het stuk vanaf Athina naar Lamia.

Hongarije

De eerste snelweg van Hongarije was de M7, waarvan in 1964 het eerste deel in Budapest werd opengesteld.

Ierland

Ierland begon relatief laat met de snelwegenbouw, in 1983 werden twee snelwegen opengesteld, de M7 rond Naas en de M1 in het noorden van Dublin. De meeste snelwegen zijn echter pas vanaf eind jaren 90 opengesteld.

Italië

Italië was het eerste land van Europa dat begon met de aanleg van een ongelijkvloers tolwegennet voor doorgaand verkeer. Het is echter algemeen geaccepteerd dat geen enkele autostrada voor de Tweede Wereldoorlog over twee rijbanen beschikte, de meeste routes waren enkelbaans met tegenverkeer, of hadden 1x3 rijstroken met een suicide lane in het midden. Op 21 september 1924 werd de Autostrada dei Laghi opengesteld in de regio Milano. In 1933 had Italië reeds 458 kilometer autostrade. Op 8 december 1958 opende de eerste autostrada met 2x2 rijstroken, de A1 tussen Milano en Parma.

Japan

Alhoewel Japan al voor de Tweede Wereldoorlog een modern en geïndustrialiseerd land was, werd er weinig aandacht aan het wegennet gegeven. In de jaren 50 was een groot deel van het hoofdwegennet nog onverhard. De eerste expressway die werd opengesteld was een deel van de Inner Circular in Tokyo, dat op 20 december 1962 werd opengesteld over 3 kilometer in het centrum. Op 28 juni 1964 werd de Hanshin Expressway in Osaka opengesteld. Japan begon in de jaren 60 ook met de bouw van de interstedelijke snelwegen, in 1968 werd het eerste deel van de Tomei Expressway opengesteld, die het jaar erna ook al geheel voltooid was tussen Tokyo en Nagoya.

Kosovo

Kosovo verklaarde zich in 2008 onafhankelijk en begon vrijwel direct met de bouw van een autoudhë naar de grens met Albanië. Op 12 november 2011 werd hiervan de eerste 38 kilometer rond Prizren geopend.

Litouwen

Op 3 november 1970 opende de A1 tussen Vilnius en Kaunas voor het verkeer. Deze heeft formeel geen autosnelwegstatus, maar wordt vaak wel als zodanig beschouwd.

Luxemburg

In 1969 opende de A1 tussen Kirchberg en Sennigerberg, aan de oostkant van de stad Luxembourg. In 1969 opende ook de A4 tussen Pontpierre en Lallange.

Nederland

Reeds in 1933 werd de rijksweg 13 tussen Den Haag en Rotterdam met 4 rijstroken en ongelijkvloerse kruisingen opengesteld. Een volwaardige autosnelweg was het echter niet door het ontbreken van een rijbaanscheiding. Deze situatie was vergelijkbaar met de Duitse A555 tussen Köln en Bonn. Tussen 1955 en 1960 is een rijbaanscheiding in de A13 aangebracht, waardoor deze niet de titel heeft van oudste snelweg van Nederland. De eerste echte snelweg was de A12 tussen Voorburg en Zoetermeer, die op 15 april 1937 werd opengesteld. Dit was tevens de eerste snelweg ter wereld met parkeerstroken, die tegenwoordig de benaming vluchtstrook hebben. In de jaren 30 werden diverse snelwegen aangelegd in Nederland, en rond 1942 had Nederland na Duitsland het grootste snelwegennet van Europa.

Nieuw-Zeeland

De eerste snelweg van Nieuw-Zeeland was de Johnsonville-Porirua Motorway bij Wellington die op 23 december 1950 werd opengesteld voor het verkeer.

Noorwegen

De bouw van de eerste motorvei in Noorwegen begon begin jaren 60, en in 1964 werd het eerste deel van de E6 als snelweg opengesteld tussen Berger en Hvam, ten noordoosten van Oslo.

Oostenrijk

De bouw van de Oostenrijkse Autobahnen werd door Adolf Hitler na de Anschluß persoonlijk gestart in 1938 bij Salzburg. Op 13 september 1941 werd het eerste deel van de A1 tussen Salzburg en de Duitse grens opengesteld voor het verkeer. Tevens werd die dag het eerste deel van de A10 langs Salzburg geopend, de Duitse Reichsautobahn uit München splitste zich dus ter hoogte van Salzburg in twee takken, de A1 ten noorden en de A10 ten zuiden van de stad. Verdere uitbouw van het Autobahnnet begon voornamelijk vanaf 1960.

Polen

Een deel van West-Polen behoorde vroeger tot Duitsland en de Duitsers legden hier in de jaren 30 de eerste reichsautobahnen aan, waarvan de eerste de huidige Poolse A4 was tussen Krzywa en Wrocław (destijds: tussen Kreibau en Breslau) die op 23 september 1936 werd opengesteld over 91 kilometer. De eerste snelweg die door de Poolse overheid zelfs is aangelegd was de S6 langs Gdynia en Gdańsk die in 1977 over 26 kilometer werd opengesteld.

Portugal

Portugal was één van de weinige Europese landen die niet direct door de Tweede Wereldoorlog getroffen werd. Het land kon in de jaren 40 beginnen aan de eerste auto-estrada. In 1944 werd de eerste snelweg opengesteld, tussen Lisboa en de kustplaats Cascais. Deze snelweg heette eerst de estrada nacional 7 (EN7) en heeft pas later een formele autosnelwegstatus gekregen, en is sindsdien genummerd als de A5. 16 jaar lang was dit de enige snelweg van Portugal, pas in 1960 werd de tweede geopend. Vanaf 1980 werden er langere stukken in gebruik genomen.

Roemenië

Reeds in de jaren 60 werd een ambitieus programma opgestart voor een groot aantal lange-afstandssnelwegen in Roemenië. Veel kwam hier niet van terecht. In 1967 werd begonnen met de bouw van de eerste snelweg tussen Bucureşti en Piteşti, die in 1972 over 96 kilometer werd opengesteld, tegenwoordig de A1.

Slowakije

Op 12 december 1975 opende het eerste deel van de D1 voor het verkeer tussen Bratislava en Senec. Dit was de eerste snelweg van Slowakije, dat destijds nog onderdeel van Tsjechoslowakije was.

Spanje

Alhoewel Spanje tegenwoordig het grootste snelwegennet van Europa heeft, begon de bouw hiervan relatief laat. De eerste aanzet waren de tolwegen in het noordoosten van het land, waar destijds de meeste economische activiteit plaatsvond. Op 2 juli 1969 werd de eerste tolweg geopend bij Barcelona, vanaf Molins de Rei tot Montgat, tegenwoordig de C-31. De snelweg was destijds onderbroken door de Avinguda Diagonal. In 1969 werd ook het eerste deel van de AP-7 tussen Barcelona en Granollers geopend.

De eerste autovía van Spanje was de A-2 tussen Madrid en de luchthaven, die op 8 mei 1952 werd geopend. Destijds was een autovía nog van lagere status dan een autopista, maar in de jaren 90 is dit gelijk getrokken.

Tsjechië

Tsjechië behoort tot de landen waar als eerste concreet nagedacht werd over snelwegen. In 1939 werd daadwerkelijk begonnen aan de autosnelweg die vanaf Praha naar Uzhhorod zou lopen, dat destijds nog in Tsjechoslowakije lag. In 1949 was 77 kilometer van de snelweg in ruwbouw gereed, maar de economische malaise in het Oostblok zorgde ervoor dat de snelweg niet verder gebouwd werd en dit specifieke tracé ook nooit in gebruik is genomen. Op 12 juli 1971 werd de eerste dálnice van Tsjechië opengesteld, namelijk de D1 tussen Praha en Mirošovice over 21 kilometer.

Turkije

De eerste snelweg van Turkije was de O-1 in Istanbul, waarvan het eerste deel op 30 oktober 1973 werd opengesteld als de brug over de Bosporus.

Verenigd Koninkrijk

Het Verenigd Koninkrijk was het eerste land dat industrialiseerde, maar begon behoorlijk laat met het bouwen van haar eerste motorways, ruim 20 jaar nadat enkele andere landen van Europa hiermee begonnen. In 1958 werd de eerste snelweg van het land opengesteld, de Preston Bypass, tegenwoordig onderdeel van de M6. In 1959 opende de M1 tussen Watford en Rugby over 99 kilometer, de eerste lange-afstandssnelweg van het land. Daarna zijn de meeste snelwegen in hoog tempo tot midden jaren 80 aangelegd, waarna het land in een permanente stagnatie van de wegenbouw terecht kwam.

Verenigde Staten

De eerste ongelijkvloerse weg uitsluitend bedoeld voor gemotoriseerd verkeer was de in 1908 opengestelde Long Island Motor Parkway in de voorsteden van New York City. Dit was geen autosnelweg, maar wel de eerste ongelijkvloerse autoweg ter wereld. De eerste parkway die opengesteld werd, was de Bronx River Parkway waarvan het eerste gedeelte in 1923 werd opengesteld. De eerste generatie parkways had ook linksafstroken, feitelijk dus gelijkvloerse kruisingen. In de jaren '30 werden de parkways moderner ontworpen, maar hier ontbraken vrijwel altijd vluchtstroken en in het begin ook een rijbaanscheiding, waardoor het moeilijk is om aan te duiden wat de eerste volwaardige autosnelweg van de Verenigde Staten was.

Op 29 juni 1938 werd de eerste 28 kilometer van de Merritt Parkway in Connecticut opengesteld, die vaak wordt beschouwd als de eerste echte snelweg van de Verenigde Staten. De eerste lange-afstandssnelweg was de in 1940 opengestelde Pennsylvania Turnpike tussen Harrisburg en Pittsburgh, die naar Duits voorbeeld was gemodelleerd. Ook werd de Arroyo Seco Parkway tussen Los Angeles en Pasadena in 1940 opengesteld.

Er is onenigheid over wat de eerste Interstate Highway van het land was. Toen het systeem op 29 juni 1956 werd gecreëerd waren er diverse snelwegen al in aanleg, die daarna een Interstate-nummer kregen, maar waarvan de aanleg al voor die betreffende datum was begonnen. De staten Missouri en Kansas claimen allebei dat de Interstate 70 in hun staat de eerste Interstate Highway was, alhoewel Missouri dit ook voor de Interstate 44 claimt.

Zweden

In 1926 werd de E22 tussen Lund en Malmö geasfalteerd en werd destijds beschouwd als de modernste weg van Zweden. Een autosnelweg was het echter niet. In 1952 werd begonnen met de bouw van een motorväg over dat tracé. Op 8 september 1953 werd dit deel opengesteld, de eerste snelweg van Zweden.

Zwitserland

Al in 1955 werd de eerste weg met snelwegkenmerken in Zwitserland geopend, wat tegenwoordig de A2 is tussen Luzern en Horw. De term autobahn en het equivalent daarvan in andere landstalen werd pas in 1960 ingevoerd.

Referenties