Finland

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Flag of Finland.svg
Suomi
Finland.png
Hoofdstad Helsinki
Oppervlakte 338.424 km²
Inwonertal 5.457.000
Lengte wegennet 78.168 km
Lengte snelwegennet 943 km[1]
Eerste snelweg 1962
Benaming snelweg Moottoritie
Verkeer rijdt rechts
Nummerplaatcode FIN

Finland (Suomi) is een land in Noord-Europa. Het land telt ruim 5,4 miljoen inwoners en de hoofdstad is Helsinki. Het land wordt meestal als onderdeel van Scandinavië beschouwd.

Inleiding

Geografie

Finland is gelegen in het noorden van Europa, en wordt vaak beschouwd als een onderdeel van Scandinavië. Het land is gelegen aan de Botnische Golf naar het westen en de Finse Golf naar het zuiden, en heeft landsgrenzen met Zweden, Noorwegen en Rusland. Aan de overzijde van de Finse Golf ligt Estland. Finland meet maximaal 1.100 kilometer van noord naar zuid en 525 kilometer van oost naar west.

Finland is grotendeels vrij vlak, hogere heuvels en bergen vindt men uitsluitend in het noorden van het land. Bovendien is Finland zeer dichtbebost, er zijn geen grote open gebieden, alleen het zuidwesten en de westelijke kustregio kent versnipperde open gebieden. Daardoor is er weinig landbouw in Finland mogelijk. Het land staat bekend vanwege de tienduizenden meren, die met kanalen en rivieren met elkaar verbonden zijn. Zowel de kustlijn als de meren zijn zeer grillig, met talloze schiereilanden en eilanden. Tussen Finland en Zweden ligt Åland, dat tot Finland behoort. Het grootste meer van Finland is Saimaa, het hoogste punt is de 1.365 meter hoge Halti. De bergen zijn dus niet erg hoog, maar de boomgrens ligt in Noord-Finland erg laag zodat het gebergte hoger lijkt dan het is.

Het land heeft overwegend een landklimaat, met nog vrij warme zomers en koude winters. Het land ligt dicht genoeg bij de Atlantische Oceaan om beïnvloed te worden door de Golfstroom, maar het temperend effect ervan is veel minder dan in Noorwegen, zodat de winters in een groot deel van Finland koud tot zeer koud zijn. De zuidelijke kustregio heeft sommige winters weinig sneeuw, met name als de zee niet dichtvriest. De gemiddelde maximumtemperatuur in Helsinki varieert van -1°C in januari tot 22°C in juli. In Finland dalen de temperaturen in de winter regelmatig tot -30°C, incidenteel tot -40°C in berggebieden. De zomers zijn daarentegen vrij warm, temperaturen tot 30°C komen zelfs in Lapland voor.

Economie

Finland is één van de meest welvarende landen ter wereld en scoort doorgaans hoog op sociaal-economische indicatoren, zoals inkomen, menselijke ontwikkeling, gezondheidszorg en lage corruptie. Ongeveer tweederde van de economie bestaat uit diensten, maar het land is ook enigszins geïndustrialiseerd. Tot de jaren '50 had Finland een laag ontwikkelde agrarische economie, maar is in korte tijd ontwikkeld tot een modern land. Bosbouw, mijnbouw en scheepsbouw zijn belangrijke industriële sectoren. Vanwege de vele bosbouw is de papierindustrie ook groot. Daarnaast heeft Finland een ontwikkelde high-tech sector, met name in verhouding tot het inwonertal is de productie van high-tech goederen omvangrijk. Bekende Finse bedrijven zijn Nokia, ISS en Neste.

Demografie

De Kehä I bij Espoo, een grote voorstad van Helsinki.

Finland heeft circa 5,5 miljoen inwoners, die grotendeels in de steden wonen. Ongeveer een vijfde van de inwoners woont in Helsinki of de voorsteden. Andere grote steden met meer dan 100.000 inwoners zijn Tampere, Turku, Oulu, Jyväskylä en Lahti. Espoo en Vanta zijn twee voorsteden van Helsinki, die beiden meer dan 200.000 inwoners tellen. Espoo is zelfs de tweede stad van Finland en één van de grootste voorsteden in Europa.

Het inwonertal van Finland is sinds de Tweede Wereldoorlog betrekkelijk weinig gegroeid, van 4 miljoen inwoners in 1950 naar 5,4 miljoen in 2010. De bevolkingsgroei heeft zich ook hoofdzakelijk in de voorsteden van Helsinki voorgedaan, met name vanaf de jaren '60 urbaniseerde de regio rond Espoo en Vantaa in zeer hoog tempo. In Finland zijn relatief weinig niet-westerse immigranten in vergelijking met Zweden.

Finland is formeel tweetalig Fins en Zweeds. Het Fins is min of meer de nationale taal dat door 90% van de inwoners gesproken wordt, terwijl het Zweeds vooral gesproken wordt in de kustgebieden. In Lapland heeft het Sami een officiële status. In Finland kunnen gemeenten eentalig Fins, tweetalig Fins-Zweeds of eentalig Zweeds zijn. Zweedstalige Finnen maken slechts 5% van de bevolking uit en slechts een paar gemeenten in het zuidwesten van het land zijn eentalig Zweeds.

Geschiedenis

Vanaf de 12e eeuw behoorde het gebied tot Zweden. Begin 18e eeuw begon een aparte Finse identiteit te ontstaan tussen Zweden en Rusland in. In 1809 werd het gebied onderdeel van Rusland. Het Grootvorstendom Finland behoorde tot het Russische Rijk, maar kende een grote mate van autonomie. Na de Russische Revolutie van 1917 verklaarde Finland de onafhankelijkheid. In 1918 volgde een korte burgeroorlog tussen de witten, gesteund door Duitsland, Zweden en Polen, en de roden, gesteund door Rusland. De witten wonnen het conflict, waarna Finland een republiek werd.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog poogde de Sovjetunie om Finland weer in te lijven, wat leidde tot de winteroorlog in 1939-1940 waarin de Sovjetunie er in faalde om Finland te bezetten. Het eindigde in een vredesverdrag waarbij Finland het oostelijk deel verloor (met name de regio Karelia) maar onafhankelijkheid behield. Na de Tweede Wereldoorlog nam Finland een neutrale positie in en werd in 1955 lid van de Verenigde Naties. In 1995 werd Finland lid van de Europese Unie en voerde in 2002 de euro in.

Finland industrialiseerde voor Europese begrippen laat, tot de jaren '50 was de economie gericht op de landbouw, met een weinig ontwikkelde economie. In de jaren '60 en '70 moderniseerde het land in hoog tempo en voerde een welvaartsstaat in. Het geldt sindsdien als één van de meest stabiele landen in de wereld.

Wegennet

De valtatie 8 bij Masku, nabij Turku.

Geschiedenis

Het Finse wegennet is relatief laat ontwikkeld. Tot in de jaren '60 waren veel doorgaande valtatiet nog onverhard of een gravelweg. In 1938 werd het Finse wegennet voor het eerst genummerd. Omdat veel wegen nog lang gravelwegen waren, zijn de hoofdwegen vaak over een nieuw tracé aangelegd, waardoor Finse hoofdwegen vaak een optimaler alignement hebben vergeleken met andere Europese landen, waar ze historische routes volgen. In 1952 werden de Olympische Spelen in Helsinki gehouden. Het land had destijds bijna geen doorgaande geasfalteerde wegen. In 1962 opende de eerste snelweg van Finland, de valtatie 1 tussen Helsinki en Espoo. In de jaren '60 zijn slechts enkele korte snelwegtrajecten rond de grote steden aangelegd. Pas in de jaren '90 kwamen langere stukken autosnelweg gereed tussen de Finse steden.

Autosnelwegen

zie ook moottoritie

Finland heeft een beperkt netwerk van snelwegen, die moottoritiet heten, waarbij er 4 langere radiale snelwegen vanuit Helsinki zijn naar Turku, Tampere, Heinola en richting de Russische grens. Daarnaast liggen er rond de grootste steden een aantal kortere snelwegen, zoals bij Oulu, Vaasa, Imatra en Kuopio. Tevens heeft Finland de noordelijkste snelweg ter wereld, de Valtatie 29 tussen Kemi en Tornio. Het snelwegennet wordt op beperkte schaal uitgebreid, met name omdat de verkeersintensiteiten laag zijn. Veelal worden wegen vanaf 15.000 voertuigen per etmaal verbreed naar autosnelweg. De prioriteit ligt bij de aanleg van de Valtatie 7 naar de grens met Rusland. Rondom Helsinki liggen 3 ringwegen, de Kehä I t/m III, alhoewel Kehä II amper een ring is. Deze zijn (nog) niet geclassificeerd als moottoritie.

Knooppunten

Knooppunten in Finland

EspooHervantaKirokonkyläKivokonLentoasemantieLeppävaaranMatinPitkäniemiPohjois-HaagaSepänkyläTampere eteläinenTattariharjunVaaralaVantaankoskiVästersundom


Hoofdwegen

Finland heeft een hoofdwegennet dat bestaat uit primaire hoofdwegen (Valtatie) met de nummers 1 t/m 39 en de Kantatie als secundaire hoofdwegen. Deze verbinden alle grotere steden in het land, maar met name in het oosten en noorden is het hoofdwegennet beperkt.

Flag of Finland.svg Snelwegen & hoofdwegen in Finland Flag of Finland.svg

Moottoritiet (snelwegen): Valtatie 1Valtatie 3Valtatie 4Valtatie 5Valtatie 6Valtatie 7Valtatie 8Valtatie 9Valtatie 12Valtatie 29Kantatie 45Kantatie 51Seututie 135

Ringwegen Helsinki: Kehä IKehä IIKehä III

Valtatiet (hoofdwegen): 1234567891011121314151617181920212223242526272829

Kantatiet: 4041434445465051525354555657586062636566676869717273747576777879808182838687888991929398


De autonome regio Åland heeft een hoofdwegennet dat bestaat uit vier Valtatiet met de nummers 1 t/m 4 en één Kantatie met het nummer 40. Alle vijf de hoofdwegen vormen verbindingen op de hoofdeilanden in de buurt van de hoofdplaats Mariehamn. Åland kent een apart nummeringssysteem.

Hoofdwegen op Åland (Ahvenanmaa)

Valtatiet: DK1.svg DK2.svg DK3.svg DK4.svg

Kantatie: B40.svg


Tolwegen

In Finland zijn momenteel geen tolwegen. Finland is één van de weinige landen in de EU waar in geen enkele vorm tolwegen zijn. Wel zijn er voorstellen gedaan voor een kilometerheffing of congestieheffing.[2]

Veerdiensten

Afgezien van de veerdiensten van en naar Finland zijn er geen veerdiensten in het hoofdwegennet. Op secundaire routes komen wel veerdiensten voor. De veerdiensten in het beheer van de overheid zijn gratis. Op sommige veerdiensten is geen vaste dienstregeling, maar is de afvaart afhankelijk van het verkeersaanbod. Dit komt met name op zeer rustige secundaire wegen voor. De meeste veerdiensten varen ook 's nachts.

Winter roads

De valtatie 21 in de winter.

In Finland is het winterseizoen enkele maanden lang in het zuiden en bijna een half jaar in Lapland. De wegen worden in principe het hele jaar berijdbaar gehouden, waarbij de hoofdwegen sneeuw- en ijsvrij worden gemaakt met sneeuwschuivers en strooizout. Op secundaire wegen moet men rekening houden met het feit dat deze bedekt zijn onder een vastgereden laag sneeuw en ijs. Winterbanden zijn verplicht. In de winter gelden ook lagere maximumsnelheden op hoofdwegen en autosnelwegen. Dit zijn vaste periodes.

In de winter worden ook enkele ice roads ontwikkeld als de winter streng genoeg is. De langste zijn tot 10 kilometer lang. Zie ook winter road.

Wegbeheer

De hoofdwegen zijn in het beheer van Liikennevirasto.[3] Liikennevirasto noemt zichzelf in het Engels de Finnish Transport Agency en in het Zweeds Trafikverket, vergelijkbaar met Zweden zelf. Liikennevirasto beheert naast de wegen ook de spoorlijnen en de waterwegen. Liikennevirasto beheert 78.000 kilometer weg, feitelijk alle Finse wegen behalve boswegen en gemeentelijke wegen. De provincies beheren in Finland geen wegen. Van de 78.000 kilometer weg in het beheer van Liikennevirasto is 50.000 kilometer geasfalteerd. Liikennevirasto beheert ook 5.944 kilometer spoorlijn, 8.300 kilometer kustwaterroutes en 8.000 kilometer kanalen en bevaarbare rivieren, waarvan 32 kanalen met sluizen.

Bewegwijzering

Zie ook Bewegwijzering in Finland.

De bewegwijzering op wegen is met groene borden met witte hoofdletters. De hoofdwegen hebben een nummer zonder prefix in een rood vlak. Op andere wegen worden blauwe borden met witte hoofdletters gebruikt. In het westen van Finland zijn de borden tweetalig; Fins en Zweeds. Dit wil nog wel eens voor rommelige bewegwijzering zorgen.

Wegnummering

Er zijn vier klasses wegnummers, één, twee, drie en viercijferige wegen. De ééncijferige wegen zijn nationale hoofdwegen en hebben een wit nummer in een rood vlak zonder prefix. Tweecijferige wegen vullen het hoofdwegennet aan en hebben zwarte letters in een geel vlak zonder prefix. Secundaire wegen hebben drie cijfers met zwarte letters in een wit vlak zonder prefix. Onbelangrijke wegen hebben een viercijferig wegnummer met witte letters in een blauw vlak zonder prefix. Een nationale hoofdweg heet een Valtatie.

Wegen op Åland hebben een apart nummeringssyteem. De valtatiet hebben de nummers 1 t/m 29. Kantatie zijn de tweede klasse met de nummers 40 t/m 98. Een Seututie is een secundair weg met de nummers 100 t/m 971. Een Yhdystie is een lokale weg met de nummers 1000 t/m 9999. Een Paikallistie zijn vaak semi-verharde boswegen met de nummers 11000 t/m 19999. Er zijn nog meer wegklasses, oplopend tot het nummer 99999.

Geschiedenis

In 1920 werd de bevoegdheid over de wegen overgedragen van de gemeenten naar de Finse nationale overheid. In de jaren 30 was duidelijk dat de toename van het wegverkeer een goede wegnummering noodzakelijk maakte. In 1938 werd voor het eerst wegnummering ingevoerd, die sindsdien relatief weinig aangepast is. In 1938 waren er 21 genummerde valtatiet (1 t/m 21) en 31 kantatiet (51 t/m 82). De nummers 1 t/m 15 verliepen radiaal vanuit de grote steden; 1 t/m 7 vanuit Helsinki, 8 t/m 10 vanuit Turku, 11/12 vanuit Tampere en 13 t/m 15 vanuit Vyborg. Karelië (met de stad Vyborg) werd na de Tweede Wereldoorlog bezet door Rusland en is sindsdien nooit meer terug naar Finland gegaan. Een aantal Finse genummerde wegen kwamen daarmee in Rusland te liggen, met name de nummers 15, 61-64 en 72/73. Een aantal andere routes werd ingekort tot de nieuwe grens.

Finland was relatief weinig geïndustrialiseerd. Voor de jaren 50 waren nog veel wegen onverhard. Tussen de jaren 50 en 70 is het Finse wegennet uitgebreid gemoderniseerd. Veel wegen kregen deels nieuwe tracé's, maar de basisnummering werd feitelijk nauwelijks veranderd. Er zijn slechts een paar totaal nieuwe routes aan het systeem toegevoegd, zoals de Valtatie 22 van Oulu naar Kajaani en de Valtatie 23 van Pori naar Joensuu. Sinds de jaren 70 is het systeem uitgebreid met nummers tot en met de Valtatie 29. De nummers Valtatie 30 t/m Valtatie 39 zijn gereserveerd voor toekomstige routes, maar het is onwaarschijnlijk dat deze nog ooit gebruikt zullen worden.

In de jaren 60 werd weer een nieuwe laag van regionale en lokale wegen toegevoged, met drie, vier en vijf-cijferige wegnummers. De nummers boven de 1000 worden slechts beperkt, en boven 10000 nooit aangegeven. In 1965 werden E-nummers in Finland ingevoerd. Dit waren destijds de E4, E78, E79 en E80. In de jaren 80 is het E-systeem veranderd wat tot een wijziging van de E-nummers in Finland leidde in 1992. In de jaren 70 is een test gedaan met M-nummers, waarbij alleen de M4 en M7 ooit zijn ingevoerd. Dit experiment was echter geen succes en de wegen zijn weer omgenummerd naar hun oude routes 140 en 170.

In de jaren 90 werd een serie seututie opgewaardeerd naar kantatie, waarbij een aantal nieuwe tweecijferige nummers in gebruik werden genomen. Dit waren deels lagere nummers zoals 43 en 44 en deels nummers die na 1945 in Rusland kwamen, zoals 63 en 65.

Maximumsnelheid

wegtype Vmax
Znak d42.svg 50 km.svg
Znak d43.svg 80 km.svg 100 km.svg
Znak D7.svg 100 km.svg
Znak D9.svg 120 km.svg

De maximumsnelheid in Finland is 50 km/h in de bebouwde kom, 80 km/h buiten de bebouwde kom en 120 km/h op autosnelwegen. Er zijn afwijkende snelheidslimieten, op belangrijke hoofdwegen mag 100 km/h gereden worden. Tevens gelden op autosnelwegen soms lagere limieten.

In de winter wordt de maximumsnelheid op autosnelwegen verlaagd naar 100 km/h en op hoofdwegen naar 80 km/h waar dat in de zomer hoger ligt. De winterlimieten zijn in 1987 geïntroduceerd. Sinds 2004 wordt op sommige drukke wegen een maximumsnelheid van 70 km/h ingevoerd op plaatsen waar veel bebouwing, maar geen echte bebouwde kom is. Bij verkeerslichten is de maximumsnelheid nooit hoger dan 70 km/h.

Vrachtwagens mogen nooit sneller dan 80 km/h. Bussen en bestelauto's mogen in Finland niet sneller dan 100 km/h. Op Åland komen nog snelheidslimieten van 90 km/h voor.

Geschiedenis

Finland had geen algemene landelijke snelheidslimieten tot 1962, toen een proef werd gehouden met een maximumsnelheid van 90 km/h in de regio's Helsinki, Turku en Pori. Wel hadden steden hun eigen snelheidslimieten. Vanaf 1973 werden proeven uitgevoerd met snelheidslimieten op de valtatiet en kantatiet (exclusief autosnelwegen). De maximumsnelheden bedroegen destijds 60 tot 120 km/h. Finland is één van de weinige landen in Europa waar ooit 120 km/h op enkelbaans wegen gereden mocht worden. In het experiment kregen gravelwegen een maximumsnelheid van 80 km/h en geasfalteerde wegen 100 of 120 km/h. Tevens werden vrachtwagens en voertuigen met aanhangers gelimiteerd op 80 km/h. In 1978 werden de maximumsnelheden definitief gemaakt, waarbij de maximumsnelheid van 120 km/h alleen nog op autosnelwegen werd toegepast. In recente jaren is de hoeveelheid hoofdwegen waar in de zomer 100 km/h gereden mag worden gereduceerd.

Belastingen

In Finland zijn drie typen belasting op autorijden en autobezit.

Autobelasting

De Finse autobelasting is vergelijkbaar met de MRB (wegenbelasting) in Nederland. Sinds 2011 is de belasting afhankelijk van de CO2-uitstoot. De wegenbelasting ligt beduidend lager dan in Nederland, veelal tussen € 85 en € 260 per jaar, afhankelijk van de uitstoot. Voor dieselauto's gelden andere regels, waarbij de belasting over het algemeen wat hoger ligt dan bij benzineauto's, veelal € 200 - 250 per jaar, afhankelijk van het gewicht.[4]

Aanschafbelasting

In Finland moet bij de aanschaf van een nieuwe auto een belasting worden afgedragen. Dit is vergelijkbaar met de BPM in Nederland. De hoogte ervan is afhankelijk van brandstoftype, gewicht en CO2-uitstoot en ligt tussen 5 en 50% van de aanschafwaarde.[5] Kritiek op het systeem komt van de autobranche, vanwege de hoge belasting op de aanschaf van nieuwe auto's is het Finse wagenpark relatief oud. In 2012 had 13% van de voertuigen in Finland nog geen katalysator. De gemiddelde leeftijd van een personenauto in Finland ligt circa 30% hoger dan het EU-gemiddelde.[6]

Brandstofaccijns

In Finland moet ook een brandstofaccijns betaald worden. Deze bestaat uit een energiebelasting, CO2-belasting en strategische voorraadheffing. Dit samen heet de brandstofaccijns. Daarnaast moet btw afgedragen worden over de marktprijs van de brandstof én de brandstofaccijns. De brandstofaccijns bedroeg in 2014 € 0,673 per liter benzine en € 0,496 per liter diesel.[7]

In Finland wordt geen LPG verkocht als brandstof voor voertuigen, ook niet voor toeristen.[8]

Verkeersveiligheid

jaar verkeersdoden
2010 272
2011 292
2012 255
2013 258
2014 229
2015 270
2016 250

In 2010 vielen 51 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners in Finland, een daling van 36 procent ten opzichte van het jaar 2001. Het land behoort hiermee tot de veiligere landen van de Europese Unie, alhoewel het wel relatief ver achterloopt ten opzichte van andere Scandinavische landen.[9] In 2015 vielen 48 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners in Finland, bijna op het EU-gemiddelde.[10]

Referenties

  1. stand 01-01-2017
  2. EETS Registers of Finland | trafi.fi
  3. www.liikennevirasto.fi
  4. Vehicle tax | trafi.fi
  5. Car tax after first registration | trafi.fi
  6. Car Tax and Other Traffic Taxes | autotuojat.fi
  7. Lag om punktskatt på flytande bränslen | finlex.fi
  8. In Finland, LPG is not used as motor vehicle fuel, and consequently, it is not available even for the tourists' vehicles. | oil.fi
  9. Verkeersveiligheid: aantal verkeersdoden EU met 11% gedaald in 2010 | europa.eu
  10. 10th Annual Road Safety Performance Index (PIN) Report | etsc.eu
Wegen van Europa

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgarijeCyprusDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkGeorgiëGriekenlandHongarijeIerlandIJslandItaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtensteinLitouwenLuxemburgMacedoniëMaltaMoldaviëMonacoMontenegroNederlandNoorwegenOekraïneOostenrijkPolenPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSloveniëSlowakijeSpanjeTsjechiëTurkijeVaticaanstadVerenigd KoninkrijkWit-RuslandZwedenZwitserland

in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden