Istanbul

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Satellietfoto van Istanbul en de Bosporus.

Istanbul is de grootste stad en het economisch centrum van Turkije. De stad ligt aan de Bosporus, die de grens tussen Europa en Azië vormt. De stad telt 8,8 miljoen inwoners en kent een stedelijk gebied van 13.255.000 inwoners.

Inleiding

De stad Istanbul is gelegen aan de Bosporus, de zeestraat tussen de Zwarte Zee en de Middellandse Zee. Het grootste deel van het stedelijk gebied ligt aan de Bosporus of de Zee van Marmara. Istanbul is de enige metropool die op twee continenten ligt, het westelijke deel behoort tot Europa, het oostelijke deel tot Azië. De metropool is de op één na grootste stad van Europa, mits het Aziatische deel ook tot Europa wordt gerekend. Het stedelijk gebied wordt gemarkeerd door hoogteverschillen, waarbij de zuidelijke kustvlakte overgaat tot lage bergen in het noorden. De bergrug ten noorden van Istanbul heeft nog voorkomen dat het stedelijk gebied de Zwarte Zeekust heeft bereikt. Istanbul is voornamelijk in de oost-westrichting gegroeid en meet ongeveer 100 kilometer van oost naar west. De meeste stedelijke delen zijn dichtbebouwd, met lage appartementen of met hogere flats. In de buitenwijken zijn ook ruimer opgezette gebieden te vinden met vrijstaande villas. In Istanbul is sprake van zeer snelle bevolkingsgroei, het inwonertal van de agglomeratie groeide van 500.000 inwoners in 1924 tot ruim 2 miljoen in 1970, groeiend naar 7,6 miljoen in 1990 en 13,2 miljoen in 2010. De snelle groei komt voornamelijk vanwege migratie vanaf het Turkse platteland, waarbij er een constant proces is om de haastig gebouwde sloppenwijken te vervangen door modernere flats en appartementen. In Istanbul is daardoor op grote schaal bouwactiviteit.

Het oude centrum van Istanbul ligt aan de Europese zijde van de stad, waar de grote toeristische trekpleisters zijn te vinden zoals de Hagia Sophia, het Topkapipaleis, de Sultan Ahmedmoskee en de Süleymanmoskee, samen met talloze andere landmarks. De oudere woonwijken vindt men daar omheen, met tevens dichtbevolkte woonwijken in het centrum van de Aziatische zijde, de gemeente Üsküdar. De buitenwijken van Istanbul worden gedomineerd door grootschalige woningbouwprojecten. Het Atatürk International Airport ligt aan de Europese kant van Istanbul, in het zuidwesten van de stad. Het Sabiha Gökçen International Airport bedient de Aziatische kant. Istanbul ligt op ruim 2 uur rijden vanaf de grens met Bulgarije bij Edirne.

Wegennet

Autosnelwegen

Voor een dermate grote stad heeft Istanbul weinig snelwegen, otoyollar genaamd. Er zijn er feitelijk 4, plus een aantal lange aftakkingen en een groot aantal snelwegachtige expresswegen. De O-1 is de centrumring, waarin de Bosporusbrug ligt, de zuidelijkste oeververbinding. De O-1 is grotendeels met 2x3 rijstroken uitgerust. De O-2 vormt de noordelijke randweg van Istanbul en is het interessantste voor doorgaand verkeer. De Fatih Sultan Mehmetbrug ligt in deze snelweg. De O-2 verloopt grotendeels door de buitenwijken en is met 2x4 rijstroken uitgerust. De O-3 verloopt vanaf de grensstad Edirne naar Istanbul, terwijl de O-4 vanaf Istanbul naar Ankara verloopt.

Onderliggend wegennet

Tussen de snelwegen verlopen diverse verbindingswegen die feitelijk ook als snelweg zijn aangelegd. Deze tellen vaak 2x2 en soms 2x3 rijstroken. De D100 is de voornaamste onderliggende schakel, en verloopt oost-west door de stad. Deze weg is grotendeels snelwegachtig uitgebouwd met 2x3 rijstroken en ongelijkvloerse kruisingen. Zoals in andere steden die langgerekt zijn, zoals Miami, heeft Istanbul een chronisch tekort aan wegcapaciteit, met name op de oost-westverbindingen. Het grootste knelpunt zijn de bruggen over de Bosporus. Deze tellen samen 14 rijstroken, maar er zijn geen alternatieve bruggen of tunnels. Het onderliggend wegennet van Istanbul bestaat voornamelijk uit wegen met 2x2 of 2x3 rijstroken en verkeerslichten of verkeerspleinen. Hier is vaak een rijbaanscheiding. In het oude centrum zijn de wegen tweestrooks, behalve de centrumring langs het water die 2x2 tot 2x3 rijstroken telt.

Tol

De autosnelwegen zijn tolwegen, met soms zeer brede tolstations met soms wel 30 tolpoorten. Delen van de O-1, O-2, O-3 en O-4 zijn tolvrij binnen Istanbul. In het westen van de stad bevindt zich het tolstation van de O-3, in het oosten van de stad met de O-4. Op de bruggen over de Bosporus wordt ook tol geheven, waardoor men zelden grotere afstanden binnen de stad kan afleggen op tolvrije autosnelwegen. Er is geen mogelijkheid om de tol op de bruggen te vermijden, anders dan per veerdienst. De overige wegen, inclusief de vele verbindingssnelwegen in Istanbul zijn tolvrij.

Geschiedenis

Voor de jaren 70 was er geen vaste verbinding tussen Europees en Aziatisch Istanbul. Reeds in 1957 is besloten om een brug aan te leggen, maar de aanleg ervan werd uitgesteld tot 1970. In 1973 opende de Bosporusbrug en de O-1 voor het verkeer. In 1988 opende de tweede brug over de Bosporus, de Fatih Sultan Mehmetbrug. Daarna is de O-3 in het westen van Istanbul geopend, waarna de aanleg van de O-4 in de jaren 90 vorderde. In die tijd zijn ook de vele verbindingssnelwegen aangelegd. In 2016 opende 91 kilometer nieuwe autosnelweg en autoweg rond Istanbul, het centrale deel van de O-6 met zijtakken naar de stad. Als onderdeel daarvan opende ook de Third Bosphorus Bridge. Het was het grootste wegenproject in de regio Istanbul in 20 jaar tijd. Later in 2016 opende ook de Eurasia Tunnel, de eerste wegtunnel onder de Bosporus.

Congestie

In Istanbul is sprake van extreme congestie, ondanks dat de brandstofprijzen lange tijd tot de hoogste ter wereld behoorden. Een groot aantal voertuigen rijdt op LPG om de kosten te drukken. Files kunnen gedurende de gehele dag voorkomen, maar vooral in de spits. De spitsbeweging is richting Europa in de ochtend en richting Azië in de avond. Het doorgaand verkeer is relatief beperkt, de intensiteiten op de O-3 en O-4 buiten de stad zijn vrij laag. Veel verkeer gebruikt de tolvrije D100 als alternatief.

Toekomst

De volgende grote projecten zijn in Istanbul in uitvoering of gepland;

Verkeersintensiteiten

De drukste punten in Istanbul zijn de twee bruggen over de Bosporus. Op de Fatih Sultan Mehmet Bridge (O-2, 2x4) reden in 2014 dagelijks 223.000 voertuigen. Op de Bosphorus Bridge (O-1, 2x3) 214.000 voertuigen.[1] De Bosphorus Bridge is wellicht het meest intensief bereden stuk snelweg met 2x3 rijstroken ter wereld.

Referenties

  1. Trafik ve Ulaşım Bilgileri | kgm.gov.tr