København

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken

København (Nederlands exoniem: Kopenhagen) is de hoofdstad en grootste stad van Denemarken. De stad telde 558.000 inwoners in 2012, met een stedelijk gebied van 1.213.000 inwoners. De regio telt ruim 2,5 miljoen inwoners, bijna de helft van alle Denen woont in en rond de stad.

Inleiding

Kopenhagen is gelegen op het eiland Sjælland en het aangrenzende eiland Amager, gelegen aan de Øresund. Aan de overzijde ligt Malmö, de op 2 na grootste stad van Zweden. Kopenhagen en Malmö worden soms als één metropoolregio gezien, alhoewel dit meer ideologisch dan praktisch is. Naar het zuiden ligt de Køge Bugt, die buiten de zogenaamde Region Hovedstaden (Hoofdstadregio) valt, maar wel verstedelijkt is en verweven met Kopenhagen is. Het stedelijk gebied is gebouwd volgens het Fingerplan, een stedelijk gebied dat zich in de vorm van een gestrekte hand met vingers uitstrekt. De langste "vingers" liggen langs de kust, zowel ten noorden als ten zuiden van de stad. De kustregio is over een lengte van circa 80 kilometer verstedelijkt, met Helsingør in het noorden en Køge in het zuiden als uiterste punten. Deze verstedelijkte kustregio gaat veelal maar enkele kilometers​ landinwaarts, behalve ter hoogte van Kopenhagen zelf, waar steden als Hillerød, Frederikssund en Roskilde bijna aan het stedelijk gebied van Kopenhagen zijn vastgegroeid.

Kopenhagen heeft een vrij groot centrum met daaromheen dichtbebouwde wijken met lage appartementengebouwen. Verder daarbuiten liggen de uitgestrekte buitenwijken met overwegend vrijstaande woningen, soms afgewisseld met planmatige flatwijken, alhoewel niet zo veel als bijvoorbeeld in Malmö. Afgezien van de havens bij het centrum is de meeste industrie in de voorsteden gesitueerd. De luchthaven van Kopenhagen ligt op het aangrenzende eiland Amager. De omgeving van Kopenhagen is glooiend met lange stranden en bossen en meren in de dure voorsteden ten noorden van de stad.

Wegennet

Kobenhavn motorvej.png

Kopenhagen heeft over het algemeen een zeer adequaat wegennet, lange files komen vrijwel niet voor. Het onderliggend wegennet bestaat uit radialen en ringwegen vanuit het centrum. Het centrum van Kopenhagen wordt niet door autosnelwegen aangedaan, maar in de voorsteden ligt een omvangrijk netwerk van snelwegen voor een stedelijk gebied van deze omvang. Er zijn drie snelwegen die tot de rand van de gemeente Kopenhagen reiken. Er zijn twee belangrijke snelwegen voor doorgaand verkeer, namelijk de E20 door het zuiden van de agglomeratie voor oost-westverkeer en de E47/E55 voor noord-zuidverkeer. Tussen Kopenhagen en Køge zijn de E20, E47 en E55 dubbelgenummerd over de Køge Bugt Motorvej, de breedste en drukste snelweg van Denemarken. De eerste snelweg rond Kopenhagen is de Motorring 3, een stadssnelweg met 2x3 rijstroken. Dit is tevens de enige verbinding die het noorden met het zuiden van de agglomeratie verbindt. De Motorring 4 vormt de tweede ringweg, maar is nog incompleet. Een derde ringsnelweg Motorring 5 is nog voornamelijk een concept in planning. De Primærrute 21 verbindt Kopenhagen met Roskilde en de plaatsen in het noordwesten van Sjælland. de Primærrute 17 naar Frederikssund en de Primærrute 19 naar Hillerød zijn voornamelijk voor forenzenverkeer van belang.

Het belangrijkste kunstwerk in de regio is zonder twijfel de Øresundbrug naar Malmö in Zweden. Deze internationale brug-tunnelverbinding is 20 kilometer lang en de enige tolweg in de regio. Rondom Kopenhagen liggen een groot aantal knooppunten, maar opvallend is dat geen hiervan een klaverblad is. Wel zijn er enkele halve sterknooppunten, splitsingen en mixvormen. Complex is het motorvejkryds Kongens Lyngby in het noorden van de stad.

De meeste snelwegen in de regio tellen 2x3 rijstroken, alhoewel de PR-17 en PR-19 deels 2x2 rijstroken tellen. Een echte stadsautosnelweg is de PR-19 in het noorden van Kopenhagen, die deels verdiept loopt. Enkele bredere trajecten zijn de E20/E47/E55 langs Greve en Solrød die 2x3 tot 2x5 rijstroken telt. Tevens telt de PR-21 2x3 tot 2x4 rijstroken tot Roskilde. Veel snelwegen rond Kopenhagen ademen een jaren '60-sfeer uit vanwege de lijnverlichting, luidruchtige grijze wegdek en de verlichtingsmasten in vakwerkvorm. Een schril contrast is de Motorring 3 die veel moderner oogt.

Geschiedenis

Zoals veel Europese steden zijn de meeste snelwegen in en rond Kopenhagen in de jaren '60 en '70 aangelegd. De eerste snelweg van Denemarken ligt tussen Kongens Lyngby en Hørsholm ten noorden van Kopenhagen en opende op 23 januari 1956 voor het verkeer. Die is onderdeel van de huidige E47. Tussen 1966 en 1977 werd de Motorring 3 rond Kopenhagen aangelegd. In de jaren '70 openden ook de meeste andere snelwegtrajecten. Het is niet duidelijk of er een uitgebreid snelwegenplan voor de regio Kopenhagen is geweest. In 1947 is wel het stadsbouwplan Fingerplanen opgesteld, maar toen was het fenomeen snelweg in Denemarken nog niet bekend. In dit plan werd wel de basis gelegd voor de huidige spinnenwebstructuur van het onderliggend wegennet met ringwegen en radialen. In 1980 eindigde de snelwegenbouw in Kopenhagen met de openstelling van het zuidelijkste deel van de Motorring 3 (daarvoor ging het verkeer via de PR-21 en Motorring 4 naar Køge). De enige uitzondering was de realisatie van de E20 over het eiland Amager in het zuiden van Kopenhagen tot 1987. Dit veranderde eind jaren '90 toen de Øresundbrug naar Malmö werd aangelegd. In 1997 werd hiervoor de E20 oostwaarts verlengd en in 2000 opende de brug zelf.

Na 2000 namen de files rond Kopenhagen toe, voornamelijk omdat de regio nog groeide terwijl het snelwegennet al sinds midden jaren '70 niet significant meer gewijzigd was. In zo'n 25 jaar tijd was op een aantal knelpunten de restcapaciteit opgebruikt. Een berucht knelpunt was de Motorring 3, de enige doorgaande snelweg tussen het noorden en zuiden van de agglomeratie. Tussen 2008 en 2011 is deze naar 2x3 rijstroken verbreed, de files waren daarna verleden tijd. Tevens is in 2008-2009 de Køge Bugt Motorvej tot 2x5 rijstroken verbreed en in 2012 werd de PR-21 tussen Kopenhagen en Roskilde verbreed naar 2x3 / 2x4 rijstroken. Ook werd in 2011 het nieuwe motorvejkryds Rødovre met de PR-17 opengesteld, een voorbereiding op de doortrekking van de snelweg naar Frederikssund.

Toekomst

In de nabije toekomst zijn twee grote nieuwbouwprojecten in de regio Kopenhagen gepland. De eerste is de verlenging van de PR-17 (Frederikssundmotorvejen) naar Frederikssund. Dit is de voornaamste ontbrekende verbinding in de regio, in alle andere richtingen liggen reeds sinds de jaren '70 snelwegen. Het tweede plan wat nog wat minder concreet is, is de aanleg van de Motorring 5 als westelijke bypass van de regio Kopenhagen, vanaf Køge tot ten noorden van Hørsholm, gecombineerd met de aanleg van een nieuwe spoorlijn. Het geplande tracé van de Motorring 5 is nog grotendeels vrij van bebouwing en mijdt tevens de belangrijkste natuurgebieden in met name het noorden van de agglomeratie. Wanneer de Motorring 5 aangelegd gaat worden is nog niet bekend.

Verkeersintensiteiten

De Motorring 3.
De 2x5 E20/E47 bij Greve-Nord.

De verkeersintensiteiten zijn rond Kopenhagen niet bijzonder hoog. Het drukste punt van Denemarken is de E20/E47/E55 bij Greve met 105.000 voertuigen per etmaal in 2009. De Motorring 3 wordt met 70.000 tot 85.000 voertuigen voor een ringweg niet bijzonder intensief bereden. De PR-21 is als belangrijkste invalsweg vanaf het westen met maximaal 85.000 voertuigen belast. De PR-19 in het noorden van Kopenhagen telt maximaal 75.000 voertuigen en de E20 over Amager telt maximaal 80.000 voertuigen. De Øresundbrug werd in 2011 door zo'n 20.000 voertuigen dagelijks benut. De tol is op deze verbinding voor frequente gebruikers aanzienlijk lager dan voor eenmalige passages, waardoor er enig forenzenverkeer tussen het goedkopere Zweden en Denemarken is.

Congestie

Filevorming is in Kopenhagen relatief beperkt. De spitsuren zijn kort en een groot deel van de dag is er rond Kopenhagen sprake van een free-flow verkeersafwikkeling. De ligging van Kopenhagen helpt daarbij, er is relatief weinig vrachtverkeer, en het meeste rijdt op de goed uitgebouwde E20. Ook het onderliggend wegennet van Kopenhagen is relatief goed uitgebouwd, er zijn veel vierstrooks wegen. Een "file" wordt in Denemarken al beschouwd als een wat langere wachtrij bij een verkeerslicht. Er zijn in het verleden voorstellen gedaan voor een congestieheffing zoals in Stockholm, maar die werden als niet zinnig beschouwd vanwege het gebrek aan grootschalige congestie. Uit verkeersdata bleek zelfs dat filevorming in Århus heviger is dan in Kopenhagen. In augustus 2013 werd door de minister van transport, Pia Olsen Dyhr, die voorheen voorvechter van de congestieheffing was, de congestieheffing definitief geschrapt.[1]

Referenties