Kilometerpaal

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een kilometerpaal is een langs de weg geplaatst bord waarop de kilometrering staat aangegeven, op een punt waar de kilometrering een rond getal van een hele kilometer is. Synoniemen zijn kilometerbord en 1000-meterbord.

De achtergrond en geschiedenis van de kilometerpaal zijn gelijk aan die van de hectometerpaal. Het feit dat het bord wordt geplaatst op de hele kilometer is hierbij echter in veel systemen van bewegwijzering aanleiding om extra informatie te verschaffen. In deze zin fungeren kilometerpalen als een vorm van routebevestiging, net zoals afstandenborden dat doen.

Als oude vorm van geleiding werden kilometerpalen van oudsher vaak uitgevoerd in steen, geplaatst in de berm van een weg. In de moderne tijd worden ze, net als alle andere vormen van bewegwijzering, in principe uitgevoerd op aluminium. In ontwikkelingslanden -voormalige Franse koloniën in het bijzonder- ziet men echter nog steeds kilometerstenen, terwijl men ook in West-Europese landen nog zo af en toe een oude kilometersteen tegenkomt. Deze dient dan echter niet meer als vorm van bewegwijzering of routebevestiging; ze zijn eerder blijven staan vanuit vroeger tijden en zijn nooit verwijderd.

In Nederland

Kilometersteen van de voormalige route S in Bergen op Zoom.
Hectometerpaaltjes met maximumsnelheden.

Nederland plaatste vroeger kilometerstenen. Ze werden in de jaren '30 van de twintigste eeuw geplaatst langs de rijkswegen en langs de Hoofdverkeersroutes 1937 in het bijzonder. In de Leidraad voor de Bebakening van Rijkswegen 1956 kwamen ze ook nog terug. Op de toenmalige kilometerstenen werden E-nummers, eerstehulpposten en eerstvolgende plaatsen aangegeven.

Deze kilometerstenen werden uiteindelijk uitgefaseerd en lange tijd bestond er in Nederland geen verschil tussen reguliere hectometerbordjes en borden op de hele kilometer. Tegenwoordig wordt langs rijkswegen op de hele kilometer een eventuele afwijkende maximumsnelheid weergegeven. De toepasselijke regelgeving op dit gebied volgt uit de Richtlijn Hectometrering 2015. Hierin worden de bordjes 1000-meterborden genoemd.

In het buitenland

Speciale Spaanse kilometerpaal die elke 10 kilometer geplaatst wordt.
Italiaanse kilometerpaal op de SS27.

Frankrijk: De oude Franse kilometerstenen, uiteindelijk uitgerold naar de verschillende Franse koloniën, zijn een design-klassieker geworden die ook in andere landen de basis vormt voor het ontwerp van de moderne kilometerpalen. De Franse steen is een rechtopstaande kubus, met een halfronde bovenkant. Die bovenkant was van oudsher rood geschilderd bij Routes Nationales en geel bij departementale wegen (beide in lijn met de kleur van de wegnummerschildjes). Het onderste deel was wit geschilderd. In het bovenste deel stond in principe het wegnummer, in het witte deel vaak nadere informatie. De kilometerwaarde stond dan vaak op de zijkant. In het moderne Frankrijk zijn de stenen vervangen door aluminiumborden. Het wegnummer staat nog steeds bovenaan in rood of geel; in het witte deel staat tegenwoordig alleen nog de kilometerwaarde, al kan op bergachtige trajecten ook ruimte worden gemaakt voor een hoogteaanduiding.

Italië: Italië had van oudsher kilometerpalen met uitgebreide informatie zoals de naam van een Strada Statale en afstanden naar eerstvolgende plaatsen. Het heeft vanaf de jaren '90 echter het ontwerp versimpeld naar een simpel wit bovenstuk met de kilometerwaarden en een wegnummerschild daaronder. Alleen op autosnelwegen wordt de kilometerpaal nog gebruikt voor informatie als afstand naar de eerstvolgende afrit of verzorgingsplaats.

Spanje: hier wordt gewerkt met reguliere kilometerpalen, uitgevoerd in de kleur waarin ook het wegnummerschildje is uitgevoerd, met daarop het wegnummer en de kilometerwaarde. Vaak wordt echter om de 10 kilometer nog een speciale kilometerpaal geplaatst, waarop bijvoorbeeld ook het logo van de regio verschijnt of informatie dat men zich op het rijkswegennet bevindt.

België: hier loopt kilometrering op basis van A- of N-wegen, ook op wegen die beter zijn gekend onder hun E-nummer. De Belgische kilometerpalen vermelden het A- of N-nummer, de kilometerwaarde en, indien van toepassing, het E-nummer.

Verenigde Staten en in landen die hun bewegwijzering hebben gebaseerd op de Amerikaanse: hier wordt gewerkt met groene bordjes waarop MILE staat (uiteraard KM in de meeste andere landen) en de waarde, waarbij bij getallen boven de 9 de cijfers onder elkaar staan.

Referenties