Knooppunt Hoevelaken

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Kreuz symbool.png
Hoevelaken
KP Hoevelaken.png
Knooppunt Hoevelaken.jpg
Kruisende wegen NLA001.svgNLA028.svg
Type Klaverblad
Opengesteld 1952[1]

Het knooppunt Hoevelaken is een knooppunt in Nederland, uitgevoerd als klaverblad. Het knooppunt ligt aan de rand van de stad Amersfoort en de A1 kruist hier de A28. Het knooppunt ligt in de provincie Utrecht.

Naamgeving

Het knooppunt is genoemd naar het dorp Hoevelaken, dat in het zuidwesten van de Gelderse gemeente Nijkerk ligt. Het ligt dorp ligt dichter bij de stad Amersfoort dan bij Nijkerk.

Configuratie

De A1 komt uit Amsterdam uit het westen met 3+2 rijstroken en loopt verder naar het oosten met 2x2 rijstroken richting Apeldoorn, met richting oosten een spitsstrook. Vanuit het noorden komt de A28 uit Zwolle, die verder gaat langs Amersfoort richting Utrecht. De oriëntatie van de A28 verandert hier van oost-west naar noord-zuid, wat tot veel afslaande bewegingen leidt, met name tussen Utrecht en Apeldoorn. Het knooppunt is uitgevoerd met rangeerbanen. De aansluiting Hoevelaken is verweven in de rangeerbaan van het knooppunt. Opvallend is dat verkeer uit Apeldoorn richting Utrecht niet de volledige rangeerbaan gebruikt, maar al eerder op de hoofdrijbaan invoegt.

Geschiedenis

Het knooppunt Hoevelaken in de jaren '60.
Een luchtfoto van het knooppunt Hoevelaken in juli 1967, kijkend in de richting van de A1 richting Amsterdam (linksboven).

Reeds in 1952 werd de rijksweg 1 opengesteld tussen Baarn en Terschuur, destijds met één rijbaan, waarbij het knooppunt een rotonde was. In datzelfde jaar werd ook de eerste rijbaan van rijksweg 28 van Hoevelaken naar Nijkerk opengesteld. De rotonde Hoevelaken had één tankstation in een lus aan de zuidoostkant.

In 1962 opende de rondweg van Amersfoort (A28) met 2x2 rijstroken. In 1966 opende de tweede rijbaan van de A28 tussen Hoevelaken en Nijkerk en in datzelfde jaar werd gestart met de ombouw van de rotonde tot klaverblad. Daartoe werden eerst de buitenste verbindingswegen van het klaverblad aangelegd en met elkaar verbonden; dit had de vorm van een vooroorlogse stuiver (vierkant met afgeronde hoeken). De stuiver werd in 1968 in gebruik genomen. Tijdens de werkzaamheden in 1967 werd het deel tussen Hoevelaken en Terschuur verbreed naar 2x2 rijstroken. In 1971 volgde het laatste deel, de A1 tussen Bunschoten en Hoevelaken, waarmee alle takken 2x2 rijstroken telden. De werkzaamheden aan het knooppunt werden door geldgebrek regelmatig stilgelegd en pas op 21 december 1971 werd het knooppunt Hoevelaken opgeleverd in zijn huidige vorm als klaverblad. In 2005 kwam de spitsstrook tussen Hoevelaken en Barneveld technisch gereed, maar deze bleef door een juridische fout gesloten tot 2008.

Toekomst

Het referentieontwerp van juli 2014.
Het aanbiedingsontwerp van augustus 2015.

Aanleiding

Al jaren komt er grootschalige filevorming rond het knooppunt voor. Drie van de vier aansluitende wegvakken tellen meer dan 100.000 voertuigen per etmaal, waarmee Hoevelaken één van de drukstbereden klaverbladen van Nederland is. Met name problematisch is het verkeer uit Apeldoorn richting Utrecht, dat op zijn beurt weer files veroorzaakt voor het verkeer uit Zwolle. Filevorming duurt tot ruim buiten de spits, niet zelden tot na 11.00 uur. In de avond is het met name vanuit Utrecht problematisch. Omstreeks 2007 is een kleine aanpassing aan het knooppunt doorgevoerd, waarbij verkeer uit Apeldoorn naar Utrecht niet meer de gehele rangeerbaan gebruikt maar eerder invoegt, zodat deze stroom niet gecombineerd wordt met de stroom uit Amsterdam richting Utrecht. Het knooppunt staat steevast in de top-25 van fileknelpunten in Nederland. In 2007 was de file bij knooppunt Hoevelaken de op twee na duurste file van Nederland, met een economisch verlies van € 23 miljoen per jaar.

Oplossingen

Knooppunt Hoevelaken vanaf viaduct Stoutenburgerlaan.

Om de filevorming aan te pakken, is het project VERDER opgestart, dat de problematiek rond het knooppunt moet oplossen. Hierin is voorgesteld de A1 tussen knooppunt Eemnes en knooppunt Hoevelaken te verbreden naar 2x4 rijstroken en de A28 langs Amersfoort om te bouwen naar 4x2 rijstroken met een parallelsysteem. Deze infrastructuur kent veel meer capaciteit dan het knooppunt Hoevelaken, waardoor het aantal files en de lengte daarvan verder zullen toenemen. Eind 2008 is een startnotitie ter inzage gelegd, waar 176 inspraakreacties op zijn binnengekomen. Het project VERDER omvat niet alleen het knooppunt Hoevelaken, maar ook de driehoek Utrecht - Amersfoort - Hilversum en tevens de ring Utrecht.

In 2009 bevond het project zich in de verkenningsfase, waarbij 4 alternatieven werden onderzocht. Het alternatief "verbreden" omvat het verbreden van een aantal aansluitende wegvakken en het bouwen van fly-overs voor de drukste verbindingen. Dit alternatief scoort het beste op bijna alle fronten.[2] Het alternatief "nieuwe verbindingen" met bijvoorbeeld een nieuwe verbindingssnelweg tussen A28 en A1 ten noorden van Vathorst scoort het slechtste op alle fronten. Ook het alternatief "niet verbreden" heeft geen oplossend vermogen. Sterk inzetten op het openbaar vervoer wordt niet als kansrijk gezien, daar de intensiteiten hierdoor met hooguit 1% afnemen en de problemen dus niet oplossen.[3] Als laatste is er het alternatief "sorteren" waarbij een grotere parallelstructuur komt op de A1 en A28 tussen Bunschoten (A1) en Maarn (A28).

In 2014 is een referentieontwerp gemaakt met een fly-over voor verkeer van Amsterdam naar Zwolle en een turbineboog voor verkeer van Apeldoorn richting Utrecht. In 2015 is dit ontwerp enigszins gewijzigd; de aansluiting Hoevelaken wordt vanuit alle richtingen bereikbaar en er is een turbineboog voorzien voor verkeer van Utrecht richting Amsterdam, waarmee één klaverlus overblijft, voor verkeer van Zwolle naar Apeldoorn.

In het ontwerp-tracébesluit van 2018 krijgt het knooppunt een mix van drie verschijningvormen;

  • turbinebogen: Apeldoorn > Utrecht en Utrecht > Amsterdam
  • bypass: Amsterdam > Zwolle en Zwolle > Amsterdam
  • klaverlus: Zwolle > Apeldoorn

Bovendien is een klein vlechtwerk voorzien op de A1 om verkeer tussen de aansluiting Hoevelaken en het knooppunt Hoevelaken te ontweven. Ook krijgt de A28 richting Zwolle een korte parallelstructuur tussen Leusden en het knooppunt Hoevelaken.

Planning

Oorspronkelijk zou in de jaren 2010-2011 een Milieu-effect rapportage (MER) worden opgesteld evenals het Ontwerp-tracébesluit (OTB). Inzage zou plaatsvinden in 2011. In 2011 of 2012 zou de publicatie van het tracébesluit volgen, waarna dit in 2012 onherroepelijk moest worden.

In 2011 is besloten het project anders aan te pakken, door de marktpartijen eerder te betrekken en naar een voorkeursoplossing te werken. De planprocedure is daardoor tijdelijk stilgelegd. Het ontwerp-tracébesluit is daarna meermaals vertraagd,[4] en is uiteindelijk op 4 oktober 2018 ter inzage gelegd.[5] Tussen 2021 en 2025 moeten de werkzaamheden uitgevoerd worden.[6][7] Op 15 juni 2015 is het project gegund aan de combinatie A1|28.[8][9]

Kosten

De rijksbijdrage voor dit project is € 706 miljoen. De totale kosten liggen rond € 800 miljoen en omvatten naast de ombouw van het knooppunt óók de verbreding van bijna 30 kilometer autosnelweg, waarvoor een groot aantal kunstwerken herbouwd moet worden.

Verkeersintensiteiten

Weg traject int. 2006 int. 2012 int. 2016
NLA001.svg Amersfoort-Noord - Knooppuntsymbool.svg Hoevelaken 101.800 101.100 106.200
NLA001.svg Knooppuntsymbool.svg Hoevelaken - Hoevelaken 108.200 104.500 108.800
NLA028.svg Amersfoort - Knooppuntsymbool.svg Hoevelaken 98.800 110.300 127.600
NLA028.svg Knooppuntsymbool.svg Hoevelaken - Amersfoort-Vathorst 76.800 77.000 85.800

Referenties

Knooppunten in Nederland

AlmereAmstelAssenAzeloBadhoevedorpBankhoefBatadorpBeekbergenBeneluxBeverwijkBocholtzBodegravenBoterdiepBurenBurgerveenCoenpleinDe BaarsDe HoekDe HogtDe Nieuwe MeerDe PoelDe PuntDe StokDeilDiemenEemnesEkkersweijerEmmeloordEmpelEuropaplein (Groningen)Europaplein (Maastricht)EuvelgunneEverdingenEwijkGalderGooimeerGorinchemGouweGrijsoordHattemerbroekHeerenveenHellegatspleinHet VonderenHinthamHofvlietHoevelakenHolendrechtHolslootHoogeveenHooipolderJoureJulianapleinKerensheideKethelpleinKlaaswaalKlaverpolderKleinpolderpleinKooimeerKruisdonkKunderbergLankhorstLeenderheideLindenholtLunettenMaanderbroekMarkiezaatMuiderbergNeerboschNoordhoekOmmedijkOud-DijkOudbroekenOudenrijnPaalgravenPrincevillePrins ClauspleinRaasdorpReitdiepRessenRidderkerkRijkevoortRijnsweerdRottepolderpleinSabinaSint AnnaboschStelleplasTen EsschenTerbregsepleinTigliaVaanpleinValburgVelperbroekVelsenVughtWaterbergWatergraafsmeerWerpsterhoekWesterleeYpenburgZaandamZaarderheikenZestienhovenZonzeelZoomlandZuidbroekZurich