Kokerbrug

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
De Cortenoeversebrug (N348) bij Zutphen, een kokerbrug.

Een kokerbrug, ook wel een kokerliggerbrug is een brugtype waarbij de overspanning wordt gevormd door een (meestal) betonnen koker. De kokerbrug wordt gebouwd volgens de vrije voorbouw / vrije uitbouwmethode, ook wel bekend als de cantilevermethode, waarbij de brug aan weerszijden van de pyloon wordt uitgebouwd om de brug tijdens de werkzaamheden in balans te houden. Met kokerbruggen zijn grotere overspanningen mogelijk dan liggerbruggen. Kokerbruggen kennen overspanningen tot circa 300 meter, maar zijn meestal korter dan 250 meter. Het is een zeer gangbare brugsoort, in Nederland is dit type brug sinds eind jaren '60 op grote schaal toegepast voor bruggen over rivieren en kanalen. In sommige landen worden ze ook gebruikt als viaduct over een autosnelweg, of zeldzamer, viaducten binnen een knooppunt (flyover).

Kenmerken

Het interieur van een kokerbrug.

Een kokerbrug bestaat in twee materiaalsoorten: staal of beton. Daarnaast zijn er twee verschijningsvormen: een koker met een constante hoogte en een koker met een variabele hoogte. De betonnen kokers zijn nagespannen, standaard in het beton, maar er is ook externe naspanning in de kokers mogelijk om de brug op een later moment te versterken.

Een kokerbrug met een variabele hoogte betreft doorgaans betonnen kokerbruggen die met de cantilevermethode, ook wel de vrije uitbouw/voorbouw genoemd. Een voordeel hiervan is dat de constructie in het midden van de overspanning lichter is. Ook levert dit een grotere doorvaarthoogte / doorrijhoogte onder de brug op. Veel grote rivierbruggen van autosnelwegen in Nederland zijn betonnen cantilever kokerbruggen. Een kokerbrug is dermate groot dat men in de koker onder het brugdek kan lopen en werkzaamheden en onderhoud uitvoeren, in tegenstelling tot een reguliere liggerbrug, waarbij dit niet mogelijk is. De langste kokerbrug is de Stolmabrug in Noorwegen met een hoofdoverspanning van 301 meter.

Kokerbruggen in Nederland

De Betlembrug (A1-A9) bij Amsterdam.
brug hoofdoverspanning route openstelling
Dintelhavenbrug 192 m NLN015.svg 00-00-2000
Jan Blankenbrug 165 m NLA002.svg 30-10-1999
Stichtse Brug 160 m NLA027.svg 29-11-1983
Maasbrug Heumen 158 m NLA073.svg 22-10-1986
Maasbrug Boxmeer 158 m NLA077.svg 22-10-1986
Zeeburgerbrug 155 m NLA010.svg 28-09-1990
IJsselbrug Zwolle 151 m NLA028.svg 29-09-1970
Houtensebrug 145 m NLA027.svg 24-06-1981
Betlembrug 140 m NLA009.svg 22-08-2016
Nelson Mandelabrug 140 m 17-12-1977
Zuiderbrug 140 m NLA073.svg 22-11-1995
Maasbrug Ravenstein 139 m NLA050.svg 12-06-1975
Andrej Sacharovbrug 133 m NLN325.svg 03-11-1987
IJsselbrug Deventer 130 m NLA001.svg 21-11-1972
Cortenoeversebrug 125 m NLN348.svg 24-08-1976
Maasbrug Empel 120 m NLA002.svg 29-12-1970
Noorderbrug (Venlo) 120 m NLA067.svg 17-10-1970
Rijnbrug Heteren 120 m NLA050.svg 30-08-1972
John F. Kennedybrug 112 m NLN278.svg 00-00-1968
Koninginnebrug Well 112 m NLN270.svg 12-11-1980
Maasbrug Wessem 100 m NLA002.svg 22-01-1966
Zeelandbrug 95 m NLN256.svg 15-12-1965
Julian J. Ewellbrug 75 m NLA050.svg 04-07-2003

Geschiedenis

De Maasbrug Wessem (A2) in aanbouw.

In de eerste helft van de 20e eeuw werden grote bruggen in Nederland veelal uitgevoerd als stalen boogbrug. In de Verenigde Staten werd de stalen cantileverbrug veel toegepast. Met de opkomst van beton werd de kokerbrug populairder. De eerste grote brug in Nederland die als kokerbrug is gebouwd was de Zeelandbrug, die in 1965 werd opengesteld. Deze brug is gebouwd met de vrije uitbouwmethode vanaf een hele serie brugpijlers in de Oosterschelde. Men gebruikte een verplaatsbare hijsconstructie over de gehele overspanning om de kokerbrug uit te bouwen. De in 1966 opengestelde Maasbrug Wessem (A2) was de eerste autosnelwegbrug in Nederland die het principe van vrije uitbouw gebruikte. Anders dan bij de Zeelandbrug werd hier geen kraanconstructie over de gehele overspanning gebouwd, maar werd de brug volgens het moderne uitbouwprincipe aangelegd.

Vanaf eind jaren '60 nam de bouw van autosnelwegen een grote vlucht, daartoe waren ook nieuwe bruggen over de grote rivieren noodzakelijk. Tussen 1970 en 1975 zijn diverse grote betonnen kokerbruggen volgens de vrije uitbouwmethode aangelegd over de Maas, Waal, Rijn en IJssel. De in 1970 opengestelde Brug Katerveer (A28) over de IJssel bij Zwolle was langere tijd de langste brug van dit type, tot het in de jaren '80 en '90 werd ingehaald door langere bruggen. De langste kokerbrug in Nederland is sinds 2000 de Dintelhavenbrug (A15) in het havengebied van Rotterdam. De Dintelhavenbrug heeft een overspanning van 192 meter. In Noorwegen zijn enkele kokerbruggen met nog grotere overspanningen gebouwd.

Kokerbruggen in China

De Hutiahohe Bridge in Guizhou.

China staat bekend om het grote volume lange en hoge kokerbruggen in bergachtig gebied. Met name in provincies als Chongqing, Guizhou, Hubei, Hunan en Yunnan zijn grote aantallen zeer hoge kokerbruggen te vinden. De Liuguanghe Bridge in Guizhou is de hoogste kokerbrug ter wereld, het brugdek ligt hier 297 meter boven het dal. Met name de provincie Guizhou heeft een grote concentratie van hoge kokerbruggen.

Kokerbruggen in Noorwegen

Noorwegen heeft relatief veel grote kokerbruggen vanwege de vele fjorden en zeestraten die overspant worden door bruggen.

brug hoofdoverspanning route openstelling
Stolmabrug 301 m Fv. 151 1998
Raftsundbrug 298 m E10 1998
Sundøybrug 298 m Fv. 220 2003
Sandsfjordbrug 290 m Fv. 46 2015
Ytre Steinsundbrug 265 m Fv. 606 202?
Trysfjordbrug 260 m E39 202?
Varoddbrug 260 m E18 1994
Hundvåkøybrug 233 m Fv. 546 2007
Norddalsfjordbrug 230 m Fv. 614 1987
Dyrøybrug 220 m Fv. 212 1994
Olssundbrug 212 m Fv. 365 2003
Selbjørnbrug 212 m Fv. 546 1980
Stokkøybrug 206 m Fv. 723 2000
Osstrupenbrug 198 m Fv. 542 1976
Boknasundbrug 190 m E39 1991
Dolmsundbrug 190 m Fv. 714 2016
Rugsundbrug 190 m Fv. 616 2002
Mjøsundbrug 185 m Fv. 848 1994
Fosnstraumbrug 182 m Fv. 565 1989
Tverlandbrug 180 m Rv. 80 2013
Krossnessundbrug 175 m Fv. 564 1977
Lukksundbrug 175 m Fv. 49 1986
Bakkasundbrug 173 m Fv. 153 1999
Storholmbrug 172 m Fv. 546 2007
Kåkernbrug 171 m E10 2002
Vrengenbrug 171 m Fv. 308 1981
Herøybrug 170 m Fv. 654 1976
Indre Sunnanbrug 165 m Fv. 17 197x
Lepsøysundbrug 165 m Fv. 158 1978
Straumsundbrug 165 m Fv. 561 199x
Turøybrug 164 m Fv. 234 1991
Rongesundbrug 163 m Fv. 561 1986
Kjekallevågenbrug 160 m Fv. 570 1988
Lepsøybrug 160 m Fv. 150 2023
Litlsundbrug 160 m Fv. 680 2007
Saltstraumenbrug 160 m Fv. 17 1978
Tresfjordbrug 160 m E136 2015
Vassåsbrug 160 m Fv. 1 1980
Aursundbrug 159 m Fv. 680 1995
Kallestadsundbrug 158 m Fv. 341 1985
Sandhornøybrug 154 m Fv. 17 1989
Hadselbrug 150 m Fv. 82 1978
Henningsværbrug 150 m Fv. 816 1983
Sandnessundbrug 150 m Fv. 862 1973
Sortlandsbrug 150 m Fv. 82 1975
Gimsøystraumenbrug 148 m E10 1981
Gisundbrug 142 m Fv. 86 1972
Nordsundbrug 142 m Fv. 43 1971
Svelgenbrug 140 m Fv. 561 1982
Ulvsundbrug 140 m Fv. 561 198x
Sandesundbrug 139 m E6 1978
Åkviksundbrug 135 m Fv. 828 1999
Eiksundbrug 132 m Fv. 653 2008
Storseisundbrug 130 m Fv. 64 1989
Tjønnøybrug 130 m Fv. 251 2003
Vestre Langangenbrug 130 m E18 1979
Linesøybrug 125 m Fv. 6320 2011
Måløybrug 125 m Rv. 15 1974
Havøysundbrug 124 m Fv. 889 1986
Brattsundbrug 122 m Fv. 464 1985
Breisundbrug 120 m E10 1981
Hoholmenbrug 120 m Fv. 828 199x
Imarsundbrug 120 m Fv. 680 2007
Marøybrug 120 m Fv. 7116 1978
Oldersundbrug 120 m Fv. 616 1976
Soleimsundbrug 120 m Fv. 680 1978
Sommarøybrug 120 m Fv. 55 1978
Storvalenbrug 120 m E10 1981
Sørstraumenbrug 120 m E6 1980
Valsøybrug 120 m E39 1993
Rundebrug 116 m Fv. 18 1982
Kubbholmleiabrug 115 m Fv. 986 1998
Røssøystraumenbrug 115 m Fv. 986 1998
Beitstadsundbrug 112 m Fv. 17 2019
Østre Langangenbrug 112 m E18 1979
Andøybrug 110 m Fv. 82 1974
Brønnøysundbrug 110 m Fv. 54 1979
Engeløybrug 110 m Fv. 835 1978
Solsviksundbrug 110 m Fv. 561 1982
Nordsundbrug 104 m Rv. 70 1980
Hestøybrug 100 m Fv. 769 1979
Mjosundbrug 100 m Fv. 680 1995
Ognasundbrug 100 m E39 1991
Omsundbrug 100 m Rv. 70 1981
Sørsundbrug 100 m Fv. 420 1963
Kalvøyrevetbrug 95 m Fv. 166 198x
Tromsøbrug 80 m Fv. 862 1960
Ikjefjordbrug 52 m Fv. 8 1977
Eigerøybrug 40 m Fv. 42 1951

In andere talen

  • Engels (English): (Box) Girder Bridge

Zie ook

Referenties