Litouwen

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Flag of Lithuania.svg
Lietuva
Litouwen.png
Hoofdstad Vilnius
Oppervlakte 65.200 km²
Inwonertal 2.944.000
Lengte wegennet 21.328 km
Lengte snelwegennet 447 km[1]
Eerste snelweg 1970
Benaming snelweg Automagistralė
Verkeer rijdt rechts
Nummerplaatcode LT

Litouwen (Lietuva) is een land in Noord-Europa en wordt gerekend tot de Baltische staten. Het land is anderhalf keer zo groot als Nederland en telt 3 miljoen inwoners. De hoofdstad is Vilnius.

Inleiding

Geografie

Litouwen is de zuidelijkste van de drie Baltische republieken en is gelegen aan de Baltische Zee. Het grenst in het noorden aan Letland, in het oosten aan Wit-Rusland en in het zuiden aan Polen en Rusland (oblast Kaliningrad). Het land meet maximaal 370 kilometer van west naar oost en 290 kilometer van noord naar zuid. Van de drie Baltische landen heeft Litouwen de kortste kustlijn. Litouwen is overwegend vlak tot licht glooiend, met minder bebossing dan Letland en Estland. De belangrijkste rivier is de Nemunas, die deels de grens met Rusland vormt.

Het land heeft een vochtig landklimaat, met warme zomers en koude winters. De gemiddelde maximumtemperatuur in Vilnius is 22 °C in de zomer en de gemiddelde minimumtemperatuur is -9 °C in de winter. Vanwege het landklimaat zijn er uitschieters naar boven en beneden, tot maximaal 35 °C en minimaal -37 °C. De jaarlijkse hoeveelheid neerslag is met 650 mm niet erg groot. Alhoewel de zomer de meeste neerslag heeft, heeft de winter de meeste neerslagdagen.

Economie

Litouwen is een ontwikkeld land met een stevige economische groei, alhoewel de economie tijdens de recessie van 2008-2010 sterk kromp. Het land heeft een vlaktaks en het belastingniveau is het laagste van alle EU-landen. Het gemiddelde inkomen bedroeg 2355 litas (€ 680) per maand, het laagste van de drie Baltische landen.[2] Sinds 2015 betaalt Litouwen met de euro, als laatste Baltische land.

De industriële sector in Litouwen is groter dan de andere Baltische landen, met een relatief grote maakindustrie. Andere economische sectoren zijn transport, de bouw en diensten. De landbouw speelt een beperkte rol, maar de voedselverwerkingsindustrie is wel relatief groot in Litouwen. De hoofdstad Vilnius is duidelijk het meest ontwikkelde gebied van Litouwen, gevolgd door Kaunas en Klaipėda.

Demografie

Het inwonertal van Litouwen piekte op 3,7 miljoen in 1989 en zette daarna een gestage daling in, naar 3,3 miljoen in 2010. Procentueel is de bevolkingskrimp kleiner dan in buurland Letland. Anders dan in Letland en Estland is het aandeel Russen in Litouwen veel lager met 6%. 84% van de bevolking is Litouws en 7% Pools. De meeste Polen wonen in en rond Vilnius.

De bevolking van Litouwen is minder gecentreerd op de hoofdstad dan in Letland en Estland. Minder dan 1 op de 6 Litouwers woont in de hoofdstad Vilnius, in de andere twee Baltische landen woont 1 op de 3 inwoners in de hoofdstad. Litouwen is het enige Baltische land dat meerdere steden van meer dan 100.000 inwoners heeft. In totaal zijn er 4 steden met meer dan 100.000 inwoners, buiten Vilnius ook Kaunas, Klaipėda en Šiauliai. In totaal zijn er 11 steden met meer dan 25.000 inwoners. Litouwen is daarom meer gedecentraliseerd.

De enige officiële taal in Litouwen is het Litouws, dat verwant is aan het Lets. Het wordt door 85% van de bevolking als moedertaal gesproken. Het Russisch en Pools wordt door respectievelijk 7% en 5% van de bevolking gesproken. Veel oudere Litouwers spreken goed Russisch, veel jongere Litouwers spreken beter Engels.

Geschiedenis

Litouwen is historisch gezien één van de belangrijkste landen in het oosten van Europa. Het Grootvorstendom Litouwen dat in de 13e tot 16e eeuw bestond reikte tot aan de Zwarte Zee en omvatte grote delen van hedendaags Wit-Rusland en Oekraïne. Het ging in 1569 op in het Pools-Litouwse Gemenebest, dat op zijn maximum een oppervlakte van bijna 1 miljoen km² had. Het werd vervolgens opgedeeld door Oostenrijk, Pruisen en Rusland, waarbij hedendaags Litouwen opgenomen werd in het Russische Rijk.

In 1918 werd in Litouwen de onafhankelijkheid uitgeroepen. De regio Vilnius werd daarna geannexeerd door Polen, en Kaunas was de tijdelijke hoofdstad. Later werd de omgeving van Klaipėda onderdeel van Duitsland. In 1939 werd het oosten van Polen door de Sovjetunie bezet, en kwam de regio Vilnius weer onder Litouws bestuur. Een jaar later werd Litouwen door de Sovjetunie bezet, maar vervolgens veroverde Nazi-Duitsland het land. In 1944 kwam het weer onder Sovjetbestuur te staan, en het werd uiteindelijk in 1945 geannexeerd als onderdeel van de Sovjetunie.

Tussen 1944 en 1952 vochten rebellen tegen de bezetting door de Sovjetunie, maar zij moesten uiteindelijk het onderspit delven. Klaipėda kwam in 1945 weer bij Litouwen. Ten tijde van de Sovjetunie werd Litouwen in veel mindere mate gerussificeerd dan Letland en Estland, waardoor het ook een veel kleinere Russische bevolking heeft dan die landen. Litouwen werd in 1991 onafhankelijk van de Sovjetunie en de laatste Russische troepen verlieten in 1993 het land. Litouwen sloot zich in 2004 aan bij de NAVO en de Europese Unie. Sinds 2015 behoort het tot de eurozone.

Wegennet

   De autosnelwegen en 2x2 autowegen in Litouwen.

Litouwen heeft veruit het best ontwikkelde snelwegennet van de Baltische landen. De A1 verbindt Vilnius en Kaunas met Klaipėda aan de westkust en is 300 kilometer lang. De A2 is een snelweg van Vilnius naar Panevėžys over 120 kilometer. Daarnaast beschikt het land over een aantal autowegen van hoge kwaliteit, met name de A5, A6 en A12. Het hoofdwegennet bestaat uit A-wegen met één of twee cijfers, en daarnaast zijn er secundaire wegen met drie cijfers. De A-wegen zijn over het algemeen goed, veel 3-cijferige wegen moeten nog verbeterd worden, wat in hoog tempo gebeurt. De belangrijkste ontbrekende snelwegschakel is de E67 (A5) vanaf de grens met Polen naar Riga.

De grensovergangen met Letland en Polen zijn controlevrij, maar met Wit-Rusland en Rusland zijn strenge grenscontroles. Litouwen wordt in combinatie met Letland steeds vaker gebruikt als alternatief vanuit West-Europa naar Moskou, om de route door Wit-Rusland - ondanks dat daar een snelweg ligt - te omzeilen. Vanuit Polen is het weinig zinvol om via Kaliningrad naar Litouwen te rijden door de omslachtige grenscontroles, aangezien dit een buitengrens van de EU is.

Tol

zie Vignet (Litouwen) voor het hoofdonderwerp.

Vrachtwagens en bussen moeten tol betalen middels een vignet in diverse categorieën. Personenauto's met of zonder aanhanger en motoren zijn vrijgesteld van tol.

Hoofdwegennet

Autowegen en autosnelwegen in Litouwen

Magistraliniai keliai: A1-LT.svg A2-LT.svg A3-LT.svg A4-LT.svg A5-LT.svg A6-LT.svg A7-LT.svg A8-LT.svg A9-LT.svg A10-LT.svg A11-LT.svg A12-LT.svg A13-LT.svg A14-LT.svg A15-LT.svg A16-LT.svg A17-LT.svg A18-LT.svg A19-LT.svg A20-LT.svg A21-LT.svg


Europese wegen

Europese wegen in Litouwen

E28E67E77E85E262E272


Bewegwijzering

De bewegwijzering is enigszins vergelijkbaar met die in Letland, maar heeft de afwijking dat voor snelwegen groen wordt gebruikt, aangezien in Letland geen officiële snelwegen zijn. Het lettertype wordt in kapitalen (hoofdletters) weergegeven. De bewegwijzering op de niet-snelwegen bestaat uit blauwe borden, waarbij de wegsituatie soms zeer grafisch wordt weergegeven, met name wanneer er klaverlussen in het spel zijn. Landenschildjes worden gebruikt, en bij de meeste aansluitingen staan aparte bordjes met de wegindeling. Op de snelwegen worden vorkborden gebruikt, waarbij de afritdoelen in een blauw vak staan, er is dus kleuronderscheid tussen snelwegen en niet-snelwegen. Landenovaaltjes worden in Litouwen gebruikt, evenals exoniemen die echter wel met de originele plaatsnaam vermeld staan, wat soms tot drukke borden leidt.

A-wegen worden in een rood vak met wit kader weergegeven, met het nummer in witte letters. De overige wegen hebben zwarte letters in een geel vak met een zwart kader. De bewegwijzering is redelijk goed, alleen verwijzingen op regionale wegen geven ook alleen regionale doelen aan, waardoor een goede kaart handig is.

Wegnummering

Het wegennet is opgedeeld in A-wegen, regionale wegen (Krasto kelias) en gemeentelijke wegen (Rajoniniu kelias). Alleen bij de A-wegen wordt de prefix A gebruikt, bij andere wegen wordt geen prefix gebruikt. De A1 t/m A4 verlopen kloksgewijs vanuit Vilnius. De A5 t/m A18 lopen verder van Vilnius, waarbij de hoogste nummers vooral rondwegen zijn. Regionale wegen hebben drie cijfers en lijken geclusterd te zijn[3]. Gemeentelijke wegen hebben 4 cijfers en bestaan uit een landelijk netwerk, er komen dus niet dezelfde nummers voor in andere gemeentes. De gemeentelijke wegen zijn gezoneerd en de eerste twee cijfers geven de zone aan, de laatste twee zijn unieke nummers.

Verkeersveiligheid

jaar verkeersdoden
2010 299
2011 297
2012 301
2013 258
2014 264
2015 242
2016 188

In 2010 vielen in Litouwen 95 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners. Hiermee had Litouwen de op één na grootste procentuele reductie gehaald ten opzichte van 2001, met een daling van 58 procent. Desondanks behoorde Litouwen tot de minder veilige landen in de Europese Unie.[4] In 2015 vielen 80 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners, waarbij de situatie verbeterd was, maar het land nog steeds tot de minst veilige in de Europese Unie behoort.[5]

Maximumsnelheid

wegtype Vmax
Znak d42.svg 50 km.svg
Znak d43.svg 90 km.svg
Znak D7.svg 110 km.svg120 km.svg
Znak D9.svg 110 km.svg130 km.svg

De algemene maximumsnelheden voor personenauto's zijn 50 km/h binnen de bebouwde kom, 90 km/h buiten de bebouwde kom, en 130 km/h op autosnelwegen. Zoals meer Baltische landen heeft Litouwen een lagere maximumsnelheid in de winter, dan mag maximaal 110 km/h op autosnelwegen gereden worden tussen 1 november en 31 maart.[6] Sinds 11 oktober 2014 mag in de zomerperiode (1 april - 31 oktober) 120 km/h gereden worden op autowegen. Dit betreft voornamelijk de A1 Vilnius - Kaunas en de A9 Panevėžys - Šiauliai.[7] Op onverharde wegen mag maximaal 70 km/h gereden worden. Op parkeerterreinen geldt maximaal 20 km/h, dit staat doorgaans niet apart aangegeven.

Voor lichte vrachtwagens (inclusief bestelauto's) tot 3,5 ton gelden maximumsnelheden van 110 km/h op autosnelwegen, 100 km/h op autowegen en 90 km/h op reguliere hoofdwegen buiten de bebouwde kom. Voor bussen gelden lagere limieten; 100 km/h op autosnelwegen, 90 km/h op autowegen en 80 km/h op andere geasfalteerde wegen buiten de bebouwde kom. Voor voertuigen met aanhanger (zoals een vrachtwagen of auto met caravan) geldt 90 km/h op alle typen wegen buiten de bebouwde kom.[8]

Zie ook

Referenties

  1. stand 01-01-2017
  2. www.stat.gov.lt
  3. Lithuania op monterie.com
  4. Verkeersveiligheid: aantal verkeersdoden EU met 11% gedaald in 2010 | europa.eu
  5. 10th Annual Road Safety Performance Index (PIN) Report | etsc.eu
  6. Useful Information | lietuva.lt
  7. Galima važiuoti greičiau | lakd.lt
  8. KELIŲ EISMO TAISYKLĖS | www.keliueismotaisykles.info
Wegen van Europa

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgarijeCyprusDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkGeorgiëGriekenlandHongarijeIerlandIJslandItaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtensteinLitouwenLuxemburgMacedoniëMaltaMoldaviëMonacoMontenegroNederlandNoorwegenOekraïneOostenrijkPolenPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSloveniëSlowakijeSpanjeTsjechiëTurkijeVaticaanstadVerenigd KoninkrijkWit-RuslandZwedenZwitserland

in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden