Maatschappelijke kosten-batenanalyse

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) is een hulpmiddel om besluiten nemen, door alle voor- en nadelen zoveel mogelijk in geld uit te drukken, zodat een objectief besluit genomen kan worden. Voor alle projecten uit het MIRT is een MKBA noodzakelijk, maar een MKBA kan ook bij kleinere projecten toegepast worden.[1]

MIRT

In het MIRT (Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport) worden grote projecten vastgelegd, die een significante impact op de omgeving kunnen hebben. Om de voor- en nadelen tegen elkaar af te kunnen wegen, en deze begrijpelijk inzichtelijk te maken voor de getroffenen, belangenorganisaties, de politiek en omwonenden, is een MKBA noodzakelijk.

Kritiek

Soms is het lastig of onmogelijk om bepaalde voor- of nadelen in geld uit te drukken. Door aan bepaalde zaken een hoger of lager geldbedrag te koppelen, kan de uitkomst van de MKBA beïnvloed worden. Ook kunnen financiële risico's bij megaprojecten onderschat worden. Om dit tegen te gaan zijn door de rijksoverheid richtlijnen opgezet, de Onderzoek Effecten Infrastructuur (OEI). Hierin staat hoe de MKBA moet worden doorlopen.[2]

Een veel voorkomend probleem van megaprojecten is dat de financiële risico's worden onderschat en het gebruik van de infrastructuur wordt overschat. Daardoor kunnen projecten van twee fronten financieel in de problemen komen. Aan de ene kant liggen de kosten hoger, aan de andere kant liggen in de inkomsten lager, waardoor de belastingbetaler benadeeld kan worden. Dit is met name een probleem bij veel railprojecten, sommige tolwegen en sommige wegenprojecten in dunbevolkte gebieden. Uit studies blijkt dat bij 9 op de 10 spoorprojecten het gebruik overschat wordt, gemiddeld met de helft.[3][4] Hierdoor komt de MKBA gunstiger uit dan in werkelijkheid het geval is.

Referenties