Maximumsnelheid

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
De maximumsnelheden per 31 juli 2017.
   130 km/h
   120 km/h
   variabel 100/120-130 km/h
   100 km/h
   80 km/h
130 km/h op de A2 bij Everdingen.

De maximumsnelheid is de hoogste snelheid die op een wegvak is toegestaan of op een bepaald gedeelte van een wegvak is toegestaan. Deze wordt aangegeven middels een verkeersbord met een getal in een rode cirkel of op een elektronisch bord.

Naast specifiek aangegeven maximumsnelheden kent elk soort weg een algemene maximumsnelheid. Enkele uitzonderingen bestaan, zoals Duitse snelwegen, waar geen algemene maximumsnelheid geldt.

Een maximumsnelheid wordt officieel ingesteld vanwege de verkeersveiligheid of vanwege het milieu (geluid of vervuiling).

Voor verschillende voertuigen kunnen verschillende maximumsnelheden gelden op eenzelfde weg.

Notatie

In de verkeerskunde wordt maximumsnelheid uitgedrukt in kilometers per uur, de eenheid is km/u of km/h (kilometers per hour). Daarbij kent men de afkorting Vmax toe.

In de natuurkunde wordt meestal gerekend met snelheden in meters per seconde (m/s). Een snelheid van 50 km/h komt dan overeen met 18 m/s.

In enkele landen wordt met de eenheid mijlen per uur gerekend, zoals in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika. De notatie is dan mph (miles per hour). Een mijl staat voor 1609,344 meter.

Vmax

vmax is de wiskundige notatie voor maximumsnelheid. De v van velocity is het internationale symbool voor de grootheid snelheid.

Omdat subscript (lager geschreven) tekst lastig te typen is (en sowieso niet altijd mogelijk is), wordt het begrip vmax vaak "uitvergroot" naar Vmax.

V85

Er bestaat een eenvoudig recept om na te gaan of een snelheidslimiet overeenstemt met de weg en zijn omgeving: de V85-regel. Dat is de snelheid die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden en door 15% wel wordt overschreden, op een weg met verkeer in normale weersomstandigheden. Deze regel weerspiegelt de snelheid die een ruime meerderheid van automobilisten als redelijk en veilig beschouwt in ideale omstandigheden. Voor zover de infrastructuur geen zichtbare of verborgen gevaren oplevert, komt een snelheidsregime gebaseerd op de 85-percentielsnelheid (V85) een vlotte en veilige verkeersstroom ten goede. Het verhoogt immers de kans op uniformiteit in de gereden snelheden op die weg: automobilisten zullen minder geneigd zijn om onveilig gedrag te vertonen, waardoor de kans op kopstaart- en frontale aanrijdingen vermindert. Door deze regel in te stellen kan het handhavingsbeleid zich richten op de grote snelheidsovertreders.

Snelheidsbeperkingen die in de buurt liggen van wat de V85-regel aangeeft, worden ook makkelijker aanvaard. Ze weerspiegelen het snelheidsgedrag van de meerderheid, én geven een duidelijk signaal aan onverbeterlijke hardrijders van wat algemeen als een redelijke en veilige snelheid wordt beschouwd. Tevens vermindert de publieke weerstand, tengevolge van onredelijke verkeersregels, tegenover een politioneel handhavingsbeleid.

Maximumsnelheden per land

Kaasplankjes en flitskast op de A4 bij Zoeterwoude in 1989.

Nederland

In Nederland gelden de volgende maximumsnelheden:

Wanneer er sprake is van een ernstige verstoring van de olie-aanvoer, kan de minister een maximumsnelheid van 90 km/h op alle autosnelwegen en autowegen instellen voor maximaal 4 maanden achtereen.[2] Voor verschillende voertuigen gelden andere snelheden dan hier aangegeven.

De maximumsnelheid wordt in Nederland aangegeven met verkeersbord A1
Ook een elektronisch aangegeven snelheid geldt als maximumsnelheid
De maximumsnelheid in Nederland voor 1 september 2012.
   130 km/h
   120 km/h
   100 km/h
   80 km/h

Geschiedenis van snelheidsmaatregelen in Nederland

  • 1905: Artikel 8 van de Motor- en Rijwielwet verschaft gemeentes de bevoegdheid om snelheidslimieten vast te stellen. Enkele gemeentes misbruiken deze bevoegdheid, doorgaande verkeersroutes krijgen onrealistisch lage snelheidslimieten van soms minder dan 10 km/h.
  • 1907: Het besluit van de gemeente Zuilen om in de Dorpsstraat een limiet van 1 m/sec vast te stellen wordt vernietigd.
  • 1908: De wet uit 1905 wordt aangepast, gemeentes mogen geen maximumsnelheden vaststellen onder de 10 km/h. De onduidelijke situatie waarin iedere gemeente zijn eigen limieten vaststelt blijft bestaan tot de komst van de bezetter.
  • 5-8-1940: De bezetter voert landelijk geldende snelheidslimieten in (die Nederland daarvoor nog niet had). 80 km/h buiten de bebouwde kom, 40 km/h binnen de bebouwde kom. Voertuigen van de politie, ambulancediensten en van de Duitse bezetter waren uitgezonderd van de maatregel.
  • 1945: de Duitse maatregelen worden teruggedraaid.
  • 1-11-1957: besluit tot het invoeren van 50 km/h limiet binnen de bebouwde kom. Bij Koninklijk Besluit van 22 november 1958, S, nr. 583, werd in het Wegenverkeersreglement artikel 61a opgenomen die deze limiet binnen de bebouwde kom effectueerde.
  • 9-1-1960: de commissie verkeersveiligheid adviseert de Minister van Verkeer om op autosnelwegen een Vmax in te stellen van 120, op enkelbaans autowegen 90.
  • 29-9-1960: het advies gaat na maatschappelijke discussie voor wat betreft de autosnelwegen 120 km/h de la in. De minister ziet er geen brood in.
  • 16-10-1963: de nieuwe Minister van Verkeer besluit om op diverse weggedeelten van auto(snel)wegen snelheidslimieten in te stellen, echter afhankelijk van de locatie en het gevaar voor de verkeersveiligheid.
  • 1-9-1966: een proef begint met maximumsnelheden op 5 autosnelwegen en 6 autowegen.
  • 19-10-1973: besluit om nog voor de zomer van 1974 maximumsnelheden in te stellen: 100 km/h op autosnelwegen en autowegen, 80 km/h op alle andere wegen buiten de bebouwde kom. Officieel aangegeven reden: verkeersveiligheid. De facto reden: oliepositie tijdens de oliecrisis (in dezelfde tijd speelden ook de autoloze zondagen).
  • 4-2-1974: besluit 100 km/h op auto(snel)wegen en 80 km/h elders buiten de bebouwde kom van kracht. Tevens invoering minimumsnelheid van 70 km/h op autosnelwegen.
  • 9-2-1974: staatssecretaris Van Hulten zinspeelt al op hogere snelheidslimiet van 120 km/h op autosnelwegen. Het argument van de benzinebesparing is volgens hem inmiddels achterhaald.
  • 5-4-1974: de kantonrechter bepaalt dat de 100 km/h op autosnelwegen onverbindend is verklaard, omdat ze niet op gronden van verkeersveiligheid is genomen.
  • 11-4-1974: een andere kantonrechter bepaalt dat ook de maximumsnelheden van 100 op autowegen en 80 bubeko onverbindend worden verklaard.
  • 4-6-1974: de Hoge Raad stelt dat de maximumsnelheden wel verbindend zijn.
  • 21-6-1974: minister Westerterp verhindert dat in een Europees verdrag een algemene limiet van 120 of 130 voor heel Europa wordt vastgelegd. Hierdoor is een unieke kans om tot Europese harmonisatie van snelheidslimieten te komen verloren gegaan.
  • 3-7-1984: bij snelheidsmetingen blijkt op autosnelwegen de limiet van 100 km/h door ruim 75% van de weggebruikers te worden genegeerd. De Rijkspolitie adviseert de politiek met klem om een redelijke snelheidslimiet van 120 km/h in te voeren.
  • 1-5-1988: de maximumsnelheid op autosnelwegen wordt verhoogd naar 120 km/h, tegelijkertijd worden pakkans en boetes opgeschroefd. Ook komen er veel wegvakken waar de Vmax op 100 km/h gehandhaafd blijft. Dit betreft 15% van de weglengte, waarop 30% van de totale verkeersprestatie wordt afgewikkeld. Veelal betreft dit Randstedelijke snelwegen, met een ontwerpsnelheid van 120 km/h.
  • 26-7-1990: het RVV 1990 wordt vastgesteld. De algemene maximumsnelheden veranderen niet ten opzichte van het besluit uit 1988. Wel wordt per deze datum de in 1974 ingevoerde minimumsnelheid afgeschaft. Daarnaast wordt het mogelijk om maximumsnelheden als zonebord in te voeren, iets wat later bij “Duurzaam Veilig” wordt gebruikt om hele buitengebieden in 60 km/h-zones te veranderen.
  • 11-5-2002: invoering 80 km/h op A13 bij Overschie met trajectcontrole
  • 29-10-2004: op delen van de A10, A12 en A20 gaat de maximumsnelheid omlaag naar 80 km/h, gecombineerd met trajectcontrole.
  • 02-07-2012: op de A10-west, A12 Den Haag stad-uit en A13 bij Overschie gaat de maximumsnelheid omhoog naar 100 km/h.
  • 01-09-2012: de maximumsnelheid op autosnelwegen is verhoogd van 120 naar 130 km/u. Op circa 55% van het snelwegennet geldt echter een lagere snelheid. Vaak is er een tijdsperiode van bijvoorbeeld 6 tot 19 uur waarin een lagere snelheid dan 130 geldt. Ook geopende spitsstroken zijn van invloed. De navolgende jaren vinden geregeld aanpassingen plaats waarbij de maximumsnelheid wordt opgehoogd naar 130.
  • 29-03-2014: op de A10-west en de A13 bij Overschie wordt de maximumsnelheid weer verlaagd naar 80 km/u.

Europa

Zie het artikel Maximumsnelheden in Europa.

In Europa geldt vrij algemeen 50 km/h binnen de bebouwde kom en 80-100 km/h daarbuiten en 110-140 km/h op autosnelwegen. Elk land heeft wel de nodige afwijkingen. In post-communistische landen gold lange tijd 60 km/h binnen de bebouwde kom, maar dit komt nog maar weinig voor. Duitsland is het enige land dat geen algemene maximumsnelheid op autosnelwegen heeft, alhoewel veel trajecten wel gelimiteerd zijn op 120 of 130 km/h en op onbegrensde trajecten een adviessnelheid van 130 km/h geldt. In Bulgarije en Polen mag 140 km/h op autosnelwegen gereden worden.

Diverse landen in Centraal-Europa hebben vrij omvangrijke netwerken van hoogwaardig uitgebouwde autowegen die de-facto autosnelwegen zijn. De landen springen hier variërend mee om qua maximumsnelheid, zo hadden de tot 2016 bestaande R-wegen in Tsjechië dezelfde maximumsnelheid van 130 km/h als D-wegen. In Polen mag op S-wegen 120 km/h gereden worden. In Frankrijk geldt doorgaans 110 km/h op de voie express. Het kan voorkomen dat in land X een hogere maximumsnelheid op autowegen geldt dan in land Y op autosnelwegen. Het verschil is daarom vrij vaag. Noorwegen en Zweden hebben de laagste maximumsnelheden op autosnelwegen, namelijk 110 km/h, waarbij in Noorwegen pas sinds 2014 110 gereden mag worden en veel trajecten op 100 of zelfs 90 zijn gelimiteerd. In Zweden mag daarentegen op sommige trajecten 120 km/h gereden worden.

In enkele landen gelden in de winter lagere algemene maximumsnelheden, de zogenaamde winterlimieten. Dit komt voor in Estland, Finland, Letland, Litouwen en Noorwegen.

Verenigde Staten

Zie het artikel Maximumsnelheden in de Verenigde Staten.

Effecten op de luchtkwaliteit

De maximumsnelheid heeft een effect op de luchtkwaliteit. Bij hogere snelheden nemen de emissies toe, alhoewel dit niet evenredig is met de toename van de maximumsnelheid, voertuigen kunnen bij lage snelheden meer uitstoten dan bij goed doorstromend verkeer op de autosnelweg. Bij de luchtkwaliteit dient onderscheid gemaakt te worden tussen de emissies (dat wat het verkeer uitstoot) en de concentraties van de vervuilende stoffen, wat de totale concentratie is, inclusief wat niet door het verkeer wordt uitgestoten. Een toename van de emissie heeft dus niet in dezelfde mate effect op de concentraties, omdat het verkeer niet de enige bron van vervuilende stoffen is.

Daarnaast verschillen de emissies per stof. Zo is de emissie van stikstofdioxide (NOx) bij een snelheidsverhoging groter dan fijnstof (PM10). Bij een verhoging van 100 naar 130 km/h neemt de emissie van NOx met 39% toe, maar bij PM10 met slechts 4%. Bij een snelheidsverhoging van 120 naar 130 km/h neemt de emissie van NOx met 12% toe, en de emissie van fijnstof met slechts 1%.[3] Ook zit er een verschil bij een berekening op basis van modellen en de praktijk. Bij een snelheidsverhoging van 10 km/h zal niet al het autoverkeer ook 10 km/h sneller rijden, een deel deed dat al, en een deel zal langzamer blijven rijden.

Afwijkende maximumsnelheden voor vrachtverkeer

In betrekkelijk veel Europese landen geldt op wegen buiten de bebouwde kom een lagere maximumsnelheid voor vrachtverkeer. Bekend is dat vrachtwagens op autosnelwegen in de meeste landen niet sneller dan 80 of 90 km/h mogen rijden. Echter in sommige landen geldt ook een lagere maximumsnelheid voor vrachtwagens op niet-autosnelwegen. Zo mogen vrachtwagens in Duitsland[4] en Frankrijk[5] niet sneller dan 60 km/h tenzij er gescheiden rijbanen zijn.

Zie ook

In andere talen

Een maximumsnelheid van 100 km/h bij Leidschendam in 1988.
  • Engels (English): speed limit
  • Frans (Français): limitation de vitesse, vitesse maximale
  • Duits (Deutsch): Höchstgeschwindigkeit
  • Deens (Dansk): hastighedsbegrænsning
  • Zweeds (Svenska): hastighetsbegränsning, fartbegränsning, fartgräns
  • Noors (Norsk): fartsgrense
  • Pools (Polski): ograniczenie prędkości
  • Tsjechisch (Česky): rychlostní omezení
  • Spaans (Español): límite de velocidad

Referenties

  1. Actuele snelheden kaart
  2. Artikel 86a RVV1990 | wetten.overheid.nl
  3. Kans op overschrijding van wettelijke grenswaarden langs het hoofdwegennet na snelheidsverhogingen in 2016 | rijksoverheid.nl
  4. Straßenverkehrs-Ordnung (StVO)§ 3 Geschwindigkeit | dejure.org
  5. Code de la route: Article R413-8 | legifrance.gouv.fr