Moldavië

Uit Wegenwiki
(Doorverwezen vanaf Moldavie)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Flag of Moldova.svg
Moldova
Moldavië.png
Hoofdstad Chişinău
Oppervlakte 33.946 km²
Inwonertal 3.151.000
Lengte wegennet 12.730 km
Lengte snelwegennet 50 km[1]
Eerste snelweg
Benaming snelweg Autostradă / Автомагистраль
Verkeer rijdt rechts
Nummerplaatcode MD

Moldavië (Roemeens: Moldova), formeel de Republiek Moldavië (Roemeens: Republica Moldova) is een land in Oost-Europa, ingeklemd tussen Roemenië en Oekraïne. Het land telt 3,1 miljoen inwoners (inclusief Transnistrië) en de hoofdstad is Chişinău. De oppervlakte is 33.846 vierkante kilometer en het land is daarmee net wat kleiner dan Nederland. Het is het armste land van Europa.

Inleiding

Naam

De naam Moldavië is in de 14 eeuw afgeleid van de rivier de Moldova. Deze rivier ligt tegenwoordig geheel in Roemenië. In een korte periode na onafhankelijkheid werd de naam ook wel gespeld als Moldava, later werd dit Moldova. De Nederlandse spelling Moldavië komt via het Russisch: Молдавия, Moldaviya.

Geografie

Moldavië is een binnengesloten land, dat niet aan zee ligt. Het land ligt op de overgang van Zuidoost- naar Oost-Europa en grenst aan Oekraïne en Roemenië. Het land meet maximaal 340 kilometer van noord naar zuid en 140 kilometer van west naar oost. In het oosten van Moldavië ligt het de-facto onafhankelijke Transnistrië. Het land ligt ingeklemd tussen de rivieren Dniester en Prut. Het land bestaat voornamelijk uit glooiende steppe, die grotendeels gecultiveerd is. Er zijn maar enkele kleine bosgebieden. Het hoogste punt is de 430 meter hoge Bălănești.

Moldavië heeft een mild en zonnig klimaat vanwege de ligging nabij de Zwarte Zee. Het is een gematigd landklimaat met warme zomers en vrij koude winters. In de hoofdstad Chișinău is gemiddelde maximumtemperatuur 28 °C in de zomer en de gemiddelde minimumtemperatuur -4 °C in de winter. Vanwege het landklimaat komen uitschieters tussen -35 °C en 40 °C voor.

Economie

Moldavië is het armste land van Europa, het gemiddelde inkomen is vergelijkbaar met veel derde wereldlanden. De industriële basis is beperkt en veel mensen werken in de landbouw en verbouwen vaak hun eigen voedsel. Een groot deel van de economie is informeel. Het land voerde in 1992 een vrije markteconomie in, waarna enorme inflatie ontstond. Na 2000 stabiliseerde de situatie. Ongeveer een kwart van het Moldavische BNP komt voort uit de Moldavische diaspora die geld naar familieleden in het land sturen. Het investeringsniveau blijft laag. Het bekendste exportproduct is de Moldavische wijn. In Moldavië betaalt men met de leu (MDL).

Demografie

Ongeveer 70% van de inwoners zijn Moldavisch, die vaak onder dezelfde etnische groep als Roemenen worden geplaatst. Ongeveer 11% van de bevolking bestaat uit Oekraïners en 9% uit Russen. In het zuiden wonen de Gagaoezen. In Moldavië wordt Roemeens gesproken. Ongeveer 76% van de inwoners van Moldavië spreekt dit als de moedertaal. Russisch wordt wijdverspreid gesproken. Op school wordt het Engels onderwezen.

Veruit de grootste stad is de hoofdstad Chișinău waar 1 op de 5 Moldaviërs woont. Tiraspol en Bălți tellen ook meer dan 100.000 inwoners. De overige steden zijn kleiner, er zijn in totaal maar 6 steden met meer dan 50.000 inwoners, waarvan 3 in Transnistrië.

Moldavië had in 2019 2.682.000 inwoners (exclusief Transnistrië). Transnistrië heeft ongeveer 469.000 inwoners. Gezamenlijk telt Moldavië 3.151.000 inwoners, een forse krimp ten opzichte van de 4.364.000 inwoners in 1990. Tussen 1997 en 2019 kromp Moldavië (exclusief Transnistrië) met bijna een miljoen inwoners. Deze krimp is grotendeels een gevolg van massamigratie naar andere landen, waar Moldaviërs veelal illegaal werken. Naar schatting zijn er in Rusland een half miljoen Moldaviërs als gastarbeider. Deze gastarbeiders sturen geld terug naar Moldavië, wat goed is voor ongeveer een kwart van het totale BBP, één van de hoogste ratio's ter wereld.

Geschiedenis

Het knooppunt M1/M5 aan de noordkant van Chișinău, het meest complexe knooppunt van Moldavië.

Het prinsdom Moldavië ontstond in de 14e eeuw en omvatte tevens het noordoosten van hedendaags Roemenië. Vanaf de 16e eeuw kwam het onder invloed van het Ottomaanse rijk te staan, maar behield een hoge mate van autonomie. In 1812 werd het oostelijk deel van het prinsdom Moldavië overgedragen aan het Russische Rijk. Dit heette vervolgens het oblast Moldavia en Bessarabia. Het was in eerste instantie relatief autonoom, maar de Roemeens/Moldavische identiteit werd geleidelijk meer ingeperkt door de Russische tsaar. In 1859 werd het westelijk deel van het voormalige prinsdom Moldavië een onderdeel van Roemenië. In die tijd werd het gestimuleerd om vanuit het Russische Rijk naar het zuidwesten te migreren, waardoor het aandeel Moldaviërs sterk daalde.

Na de Eerste Wereldoorlog werd Moldavië in 1918 onderdeel van het koninkrijk Roemenië. Het oosten van Moldavië, ten oosten van de Dniester, werd onderdeel van de Sovjetunie als de Moldavische Autonome Socialistische Sovjetrepubliek. In 1940 werd Roemenië door de Sovjetunie gedwongen om de rest van Moldavië af te staan aan de Sovjetunie. Toen Nazi-Duitsland in 1941 de Sovjetunie binnenviel veroverde het Roemeense leger de regio Moldavië. Het gebied werd in 1944 door het Rode Leger heroverd wat leidde tot de heroprichting van de Moldavische ASSR. Het land was vervolgens langdurig onderdeel van de Sovjetunie. De Sovjets promootten een Moldavische identiteit en voerden een cyrillisch alfabet voor het Moldavisch (Roemeens) in.

In 1991 verklaarde Moldavië zichzelf onafhankelijk en Roemenië was het eerste land wat het erkende. Het oosten van Moldavië riep in 1990 de Pridnestroviaans-Moldavische Sovjetrepubliek uit. Dit was een streek waar het aandeel niet-Moldaviërs hoger was en een belangrijke legerbasis van de Sovjetunie was. Er volgde een conflict met de Moldavische politie, dat in 1992 uitgroeide tot een militair conflict, maar vrij snel beëindigd werd met een status quo van een de-facto onafhankelijk Transnistrië. De Moldavische regering heeft er geen invloed en er zijn grenscontroles tussen Moldavië en Transnistrië. Het probleem voor Moldavië is dat in Transnistrië de meeste industrie gelegen is evenals een Russische legerbasis. Moldavië wil graag aansluiten bij de Europese Unie, maar de status van Transnistrië blijft een probleem.

Wegennet

Het hoofdwegennet van Moldavië.

Over het algemeen verkeert het wegennet in erbarmelijke toestand. De hoofdweg vanaf Chişinău naar de Roemeense grens bij Leuşeni is daarentegen vernieuwd naar moderne standaarden. De overige hoofdroutes zijn verhard, maar veel regionale wegen kennen onverharde stukken. Er is één weg die soms als autosnelweg beschouwd wordt, de M3 vanaf Chişinău naar het zuiden over 50 kilometer. Vermoedelijk heeft deze weg echter de status van autoweg. Tevens zijn er enkele wegen met 2x2 rijstroken, met name rond Chişinău. Oude Sovjettransitroutes, zoals de M5 en M1, zijn hoogwaardiger uitgebouwd, met betonplaten en ongelijkvloerse kruisingen. Het wegdek is doorgaans slecht. Er zijn grenscontroles met Transnistrië.

Statistieken

Het wegennet van Moldavië wordt becijferd op circa 40.000 kilometer. Hiervan zijn 10.635 kilometer primaire wegen, waarvan 5.857 kilometer nationale wegen en 3.708 kilometer lokale wegen. 1.070 kilometer weg is in het beheer van Transnistrië. Tevens zijn er 30.000 kilometer gemeentelijke wegen, straten en lokale wegen van ondergeschikt belang.

1.730 kilometer weg wordt als een prioriteit gezien om te moderniseren. Dit omvatten alle M-wegen en een deel van de R-wegen.

Wegbeheer

Het wegbeheer van Moldavië is een taak van het Ministerul Economiei și Infrastructurii (MEI).[2] Het feitelijk wegbeheer is belegd bij de Administrația de Stat a Drumurilor (ASD).[3]

Geschiedenis

Ten tijde van de Sovjetunie zijn er diverse wegenprojecten in de Moldavische SSR uitgevoerd. De voornaamste upgrades in die tijd waren de nieuwbouw van de M14 rond Chişinău en Tiraspol en de geheel nieuwe M21 van Chişinău naar de grens met Oekraïne. Deze projecten zijn vermoedelijk in de jaren '70 uitgevoerd. In die periode zijn ook delen van de M14 in het midden van Moldavië opgewaardeerd met nieuwe tracé's en ongelijkvloerse kruisingen. De M1, M14 en M21 waren destijds de best uitgebouwde wegen van de Moldavische SSR.

In de jaren '80 is gebouwd aan de M3 als dubbelbaans weg vanaf Chişinău zuidwaarts. Tegen 1990 was dit voltooid tot aan Porumbrei over een afstand van 50 kilometer. Na de val van de Sovjetunie had Moldavië andere prioriteiten zoals het conflict met Transnistrië en de daarna aanhoudende economische malaise. Het is tegenwoordig nog steeds het minst ontwikkelde land van Europa en dat geldt ook voor het wegennet. Tussen 1990 en 2020 zijn nauwelijks wegenprojecten van enige omvang uitgevoerd, alhoewel sommige wegen wel gemoderniseerd zijn. Veel wegen hadden geen fatsoenlijke wegmarkering en bebording. In de periode 2010-2019 is een groot aantal wegen voorzien van wegmarkering en verkeersborden. Tot 2019 is 415 kilometer weg gemoderniseerd, met name grote delen van de M2. Het grootste project vanaf 2020 was de verlenging van de M3 van Porumbrei naar Cimișlia. Ook is de M1 rond Chişinău naar 2x2 rijstroken verbreed.

Autosnelwegen

In Moldavië is in 2017 een verkeersbord in de catalogus opgenomen voor het wegtype autosnelweg. Tevens is in de wegenwet de prefix 'A' voor autosnelwegen vastgesteld.[4] In Moldavië zijn geen wegen die aan de volwaardige eisen voor een autosnelweg voldoen. De M3 vanaf Chișinău naar Cimișlia komt er het dichtst in de buurt. Er is ook geen aparte maximumsnelheid voor autosnelwegen vastgelegd. De naam van een autosnelweg in Moldavië is in het Roemeens en Russisch vastgelegd: Autostradă / Автомагистраль.

Wegnummering

De R6 bij Bălți.

De wegnummering in Moldavië is meermaals aangepast. Oorspronkelijk bestond er de wegnummering uit de tijd van de Sovjetunie. Die bleef later deels bestaan in de vorm van de M-wegen, maar werden andere M-nummers geïntroduceerd. In 2016 is het wegennet hernummerd.[5]

Of de wegnummers aangegeven staan op de bewegwijzering is onduidelijk. Naast de M-wegen zijn er nog regionale wegen, de R-wegen. Deze verbinden de meeste dorpjes, maar zijn niet altijd verhard.

Wegcategorieën

Onderstaand alle wegnummerprefixes in Moldavië.[6]

# wegcategorie
E Europese weg
A Autostradă
M Drum expres
R Drum Republican
G Drum Regional
L Drum de interes raional

Hoofdwegennet

De M3 ten zuiden van Chişinău.
# Nr. route lengte
M1 MD.svg M1 grens Roemenië - Leuşeni - Chişinău – Dubăsari - grens Oekraïne 154 km
M2 MD.svg M2 Drumul de centură al mun. Chișinău 6 km
M3 MD.svg M3 Chişinău - Comrat - Giurgiulești - grens Roemenië 180 km
M3.1 MD.svg M3.1 Giurgiulești - grens Oekraïne 2 km
M4 MD.svg M4 Tiraspol – Dubăsari – Rîbnița 123 km
M5 MD.svg M5 grens Oekraïne - Criva - Bălți – Chișinău – Tiraspol - grens Oekraïne 358 km

Europese wegen

Europese wegen in Moldavië

E58E87E581E583E584


Tol

Zie ook Vignet (Moldavië).

Er zijn geen tolwegen in Moldavië, maar buitenlandse voertuigen moeten wel een wegenbelasting betalen middels een vignet.

Maximumsnelheid

wegtype Vmax
Znak d42.svg 50 km.svg
Znak d43.svg 90 km.svg
Znak D7.svg 110 km.svg

De maximumsnelheid in Moldavië bedraagt 50 km/h binnen de bebouwde kom, 90 km/h buiten de bebouwde kom en 110 km/h op autowegen (drum pentru automobile). In Moldavië zijn geen autosnelwegen, maar in het verkeersregelement van Moldavië is een autostradă wel als definitie opgenomen,[7] en er is een verkeersbord voor geïntroduceerd.[8] In het verkeersregelement is er echter geen maximumsnelheid aan gekoppeld.

Verkeersveiligheid

jaar verkeersdoden
2010 452
2011 443
2012 445
2013 301
2014 324
2015 297
2016 311
2017 302
2018 274

De verkeersveiligheid in Moldavië is van een slecht niveau. In 2018 vielen 274 verkeersdoden, een rato van 102 per 1 miljoen inwoners, vergelijkbaar met de slechtst scorende EU-leden, alhoewel beter dan veel ontwikkelingslanden. In recente jaren, met name na 2010, is werk gemaakt van de verkeersveiligheid. Hierbij is in eerste instantie gekeken naar de infrastructuur. Op veel wegen is geen verlichting, ontbreekt bebording, bebakening en wegmarkering. Dit wordt gestructureerd verbeterd, alhoewel Moldavië nog een lange weg te gaan heeft.

Referenties

Wegen van Europa

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgarijeCyprusDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkGeorgiëGriekenlandHongarijeIerlandIJslandItaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtensteinLitouwenLuxemburgNoord-MacedoniëMaltaMoldaviëMonacoMontenegroNederlandNoorwegenOekraïneOostenrijkPolenPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSloveniëSlowakijeSpanjeTsjechiëTurkijeVaticaanstadVerenigd KoninkrijkWit-RuslandZwedenZwitserland

in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden