National Highway 13 (Laos)

Uit Wegenwiki
(Doorverwezen vanaf National Highway 13N (Laos))
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
NH 13
Begin Boten
Einde Veun Kham
Lengte 1.500 km
Route

Kunmo Expressway (G8511)

Boten

Nateuy

Muang Xai

Pak Mong

Luang Prabang

Phou Khoun

Vang Vieng

Vientiane

Paksan

Vieng Kham

Thakhek

Xeno

Pakse

Veun Kham

De National Highway 13 (Laotiaans: ທາງຫລວງເມອື 13) is een national highway in Laos. De weg vormt een noord-zuidroute door het hele land, vanaf de grens met China bij Boten in het noorden via Luang Prabang, Vientiane en Pakse naar de grens met Cambodja. De weg is administratief opgedeeld in de NH 13N en de NH 13S, de splitsing ligt bij de hoofdstad Vientiane. De NH13 is in totaal 1.500 kilometer lang.

Routebeschrijving

De NH13 in Vientiane.

NH13N

De National Highway 13 begint als de NH 13N op de grens met China bij Boten. Dit is de belangrijkste grensplaats aan de Chinese grens, aan Chinese zijde sluit de Kunmo Expressway (G8511) uit Kunming aan. De weg volgt dan een lange route zuidwaarts door lastig terrein. Het gebied is bergachtig en kent weinig grote valleien. Grote delen van de weg hebben een laagwaardig karakter, de weg is weliswaar verhard maar maakt geen hogere rijsnelheden mogelijk. De weg volgt de contouren van het terrein en op passages door berggebieden is de weg zeer kronkelig.

De weg voert langs Muang Xai, dat een westelijke bypass heeft. Ten noorden van Luang Prabang bereikt men het dal van de rivier de Mekong. Luang Prabang is de belangrijkste stad in het noorden van Laos. De weg volgt echter niet de loop van de Mekong, maar voert zuidwaarts door de bergen richting Vientiane. Ten zuiden van Luang Prabang ligt een zeer kronkelig traject dat circa 1.400 meter boven zeeniveau bereikt. Vanaf Vang Vieng wordt de weg vlakker en kent nog weinig hoogteverschillen tot aan Vientiane. Het laatste deel tot Vientiane is rechter, maar kent vrijwel voortdurend lintbebouwing. Aan de noordkant van Vientiane is een kruispunt met de bypass van de stad. De NH 13N voert tot aan het centrum van Vientiane.

NH13S

De NH13S vormt het vervolg van de route, die de rest van de route parallel aan de Mekong is gelegen. Net ten zuiden van Vientiane is een aansluiting op de First Thai-Lao Friendship Bridge over de Mekong naar Thailand, die aansluiting geeft op de Thaise Route 2 die naar Bangkok verloopt. Vanaf hier volgt de NH 13 een route in oostelijke tot zelfs noordoostelijke richting, de grote boog van de Mekong volgend. Aan de Mekong liggen diverse kleine plaatsen met een regionaal belang.

De NH13S is vlakker dan de NH13N en daardoor aanzienlijk minder bochtig, de weg is vaak ook wat breder en de lintbebouwing is minder intensief dan bij Vientiane. De weg voert via Thakthek en uiteindelijk met een bypass langs de stad Savannakhet, een belangrijk knooppunt in het zuiden van Laos. De weg voert zuidelijker door de stad Pakse, de belangrijkste stad van Zuid-Laos. In Pakse telt de weg kortstondig 2x3 rijstroken. Na Pakse volgt nog een traject tot de grens met Cambodja, waar de Cambodjaanse National Highway 7 naar Phnom Penh aansluit.

Geschiedenis

Franse koloniale tijd

De weg werd in de Franse koloniale tijd ontwikkeld als onderdeel van de route coloniale 13, die in de jaren 1890 werd gecreëerd binnen Frans-Indochina. In de eerste wegnummering werd de route gepland tussen Saigon en Vientiane, noordelijk van Vientiane was de route coloniale 4 gepland, die af zou buigen naar het noorden van Vietnam en dus niet helemaal tot de Chinese grens gepland was.[1] Op een later moment werd de route ten noorden van Vientiane ook onderdeel van de route coloniale 13.

De weg zelf was tot de jaren '30 nauwelijks ontwikkeld, er was lange tijd geen praktisch begaanbare wegverbinding in deze corridor. De Mekong speelde de grootste rol voor het transport. Spoorwegen werden in Laos ook niet ontwikkeld.

Tegen 1936 waren een aantal delen van de route als begaanbare weg ontwikkeld;[2]

  • een kort stuk rond Luang Prabang
  • Vang Vieng - Vientiane
  • Vientiane - Paksane
  • Thakhet - Savannakhet
  • Pakse - grens Cambodja

Tegen 1942 waren er nog aanvullend trajecten aangelegd;[3]

  • Savannakhet - Thakhet
  • Luang Prabang - Vang Vieng

Het noordelijk deel van Luang Prabang naar Vang Vieng was eigenlijk niet meer dan een zandweg en geen echt begaanbare weg voor motorvoertuigen in alle seizoenen. De belangrijkste ontbrekende schakel was tussen Paksan en Thakhet.

Vermoedelijk was in de Franse koloniale tijd geen enkel deel van de NH 13 met asfalt verhard, maar wel vrij grote delen waren als een 'route empierrée' ontwikkeld, een weg met plaveisel.

Onafhankelijk Laos

Tijdens de Laotiaanse burgeroorlog, die simultaan en deels verweven was met de Vietnamoorlog, werd de weg niet veel verder ontwikkeld. Het lag grotendeels wel buiten het gebied dat door de Amerikanen zwaar gebombardeerd werd. In 1975 wonnen de communisten, waarna Laos internationaal geïsoleerd was en alleen handel dreef met Vietnam, waar de NH 13 bijna geen rol in kon spelen.

Na de hervormingen van 1986 opende het land meer naar de buitenwereld en konden investeringen door buitenlandse donors worden gedaan. In de eerste helft van de jaren '90 kreeg de (her)ontwikkeling van de NH 13 als noord-zuidroute prioriteit. Het was gepland om de gehele route van de Chinese grens tot de Cambodjaanse grens tegen 1995 tot all-weather road te ontwikkelen. Dit werd uitgevoerd met steun van zowel de World Bank als de Asian Development Bank.[4] Tussen 1991 en 1995 was 51% van alle uitgaven van de overheid in het wegennet, hoofdzakelijk in de NH 13 als primaire noord-zuidroute.

Tussen 1996 en 2000 was gepland om het netwerk van all-weather roads uit te breiden tot 2.000 kilometer. In die periode is bijvoorbeeld 200 kilometer van de NH 13 tussen Banlak en Pakse als verharde weg aangelegd.[5] Ook is in de tweede helft van de jaren '90 het traject van Namkading tot Savannakhet als verharde weg aangelegd. Eind jaren '90 is ook een afsnijding van de NH 13 aangelegd langs Savannakhet, wat wellicht het allereerste wegenproject in Laos was dat gericht was op doorgaand verkeer. In 2001 was het wegenproject voltooid voor een doorgaand verharde NH 13 tussen Vientiane naar Savannakhet, waarbij de reistijd tussen beide steden werd gereduceerd van 2 dagen naar 5 uur.[6] Op dit traject zijn diverse korte bruggen aangelegd over zijrivieren van de Mekong, waarbij er nog restanten van oudere bruggen te vinden zijn die vermoedelijk door oorlogsgeweld zijn verwoest.

Tegen het jaar 2000 was de NH 13 doorgaand verhard van Vientiane naar Pakse, en voor circa 80% verhard tussen Luang Prabang en Vientiane. Begin jaren 2000 zijn de resterende delen verhard tussen de Chinese grens en Luang Prabang, evenals het bergtraject ten noorden van Vang Vieng. In de periode 2004-2006 is het zuidelijkste deel van de weg tot de grens met Cambodja aangelegd als verharde weg, toen is ook een grensovergang tussen beide landen gebouwd, dit was de eerste grensovergang tussen Laos en Cambodja.

In de jaren 2000 is de passage door Paksan naar 4 rijstroken verbreed, behalve de brug over de rivier Nam Xan. Eind jaren 2000 is ook een deel van de weg in de bebouwde kom van Thakhek naar 2x2 rijstroken verbreed.

In 2014-2015 is een bypass van Muang Xai in het noorden van Laos aangelegd. Dit was de eerste substantiële wegupgrade van de NH13N in het noorden van Laos.

In 2015 is de passage van de NH 13S door Pakse naar 2x3 rijstroken verbreed. Indertijd is ook de smalle brug over de rivier Xe Don vervangen door een vierstrooks kokerbrug.

In 2017 opende aan Chinese kant de Kunmo Expressway (G8511) tot aan de grens met Laos. Dit was de eerste aanzet naar wat de Chinezen zagen als een autosnelweg van Kunming naar Bangkok, door het noorden van Laos. In 2020 opende het eerste deel van de Vientiane - Boten Expressway tussen Vang Vieng en Vientiane. Dit is parallel aan de NH 13N aangelegd. Het was de eerste autosnelweg van Laos.

Verbredingen bij Vientiane

Rond 1990 is de westelijke helft van de noordelijke bypass van Vientiane aangelegd, initieel 12 kilometer tussen de NH 13N en NH 13S, die parallel aan elkaar de stad in en uit voeren. In 2011 is ook de tweede fase van 21 kilometer aan de oostkant van Vientiane aangelegd, zodat de gehele stad gebypasst kon worden vanaf de in 1994 geopende First Thai-Lao Friendship Bridge over de Mekong. In 2017-2018 is ook het oude deel van de bypass verbreed naar 2x2 rijstroken.

Omstreeks 2002 is 10 kilometer van de NH13 S ten noordoosten van Vientiane naar 2x2 rijstroken verbreed. In 2010 is 10 kilometer van de NH 13S ten oosten van Vientiane naar 4 rijstroken verbreed.

In 2022-2023 is ongeveer 20 kilometer van de NH 13N ten noorden van Vientiane naar 4 rijstroken verbreed, door de bestaande lintbebouwing tot Ban Dong.

Referenties

National highways in Laos

1234567891011121314151617181920

Vientiane - Boten Expressway