Rijkswegennet 1816

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Definitie:

Netwerk van wegen in beheer bij het Verenigd Koningkrijk der Nederlanden tussen 1813 en 1839.


Toelichting

In 1813 trad Napoleon af, waardoor het Franse keizerrijk uiteenviel. Nederland, België en Luxemburg zouden voor enige tijd gezamenlijk het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden vormen. De door de Fransen ingestelde 's Rijks Waterstaatsdienst bleef na 1813 bestaan, en werd in het nieuwe Koninkrijk voortaan de organisatie Rijkswaterstaat; de organisatie die we thans nog altijd kennen. Het plan voor de Rijkswegen, dat nog in de Franse tijd was opgesteld, werd overgenomen en in 1814 werd door Koning Willem I een nationaal netwerk van "groote wegen" gepresenteerd dat in grote lijnen overeenkwam met het Franse rijkswegennetwerk. Bekend is de uitspraak van de koning: "Geen land ter wereld is rijk genoeg om zich de weelde van slechte wegen te kunnen veroorloven". Hiermee was het beheren van wegen door het Rijk middels een eigen beheerorganisatie definitief ingebed in het staatsbestel. Rijkswaterstaat bemoeide zich overigens niet alleen met haar eigen wegen; de provincies moesten vooraf toestemming vragen voor elke ingreep die zij wilden doen aan hun wegennetten.

Net van Hoofdverkeerswegen 1816

In 1821 ontstond de wegenverdeling die feitelijk tot het eind van de 19e eeuw onveranderd bleef. Wegen van de 1e klasse vielen daarbij onder het rechtstreeks beheer van het Rijk, bij wegen van de 2e klasse gingen beheer en onderhoud naar de provincies. Onder leiding van Rijkswaterstaat werd tussen 1825 en 1830 en tussen 1840 en 1850 zo'n 500 kilometer rijksweg, en daarmee bijna het volledige rijkswegennet, van bestrating voorzien. In de tussenliggende periode was er geen geld in verband met de financiering van de militaire mobilisatie tegen de Belgische afscheiding. Uiteindelijk bleek Willem I het onderspit te moeten delven en werd in 1839 de definitieve scheiding van het verenigde Koninkrijk der Nederlanden een feit.

Het is niet duidelijk of het de bedoeling was van de nieuwe Rijkswegenstructuur om bij te dragen aan de integratie tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden (i.e. de hele Benelux), die sinds 1815 samen het nieuwe verenigde Koninkrijk Nederland vormden. Feit is wel dat met de afscheiding van België in Nederland een wegennetwerk achterbleef waarbij een oost-west-gerichte rijksverbinding in Nederland ten zuiden van de grote rivieren ontbrak. Die was immers in België komen te liggen.

Het Rijkswegennet van 1816 bleef, met uitzondering van de gevolgen van de Belgische afscheiding, decennia lang vrijwel onveranderd. De ontwikkeling van het wegverkeer gaf ook weinig aanleiding tot verandering, want vanaf 1839 leek de toekomst aan een ander vervoerswijze; de trein.


Chronologie van Nederlandse nationale wegenplannen

Vaststelling (historische) rijkswegennetten: 1816 - 1821

Rijkswegenplannen: 1915 - 1927 - 1932 - 1938 - 1948 - 1958 - 1968 - 1984

Tussentijdse wegenplannen: 1200 km-plan (1959) - Structuurschema Hoofdwegennet 1966

Planologische kernbeslissingen: Structuurschema Verkeer en Vervoer (1977-1981) - Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer (1988-1991) - Nationaal Verkeers- en Vervoersplan (2000-2002) - Nota Mobiliteit (2004-2006)

Rijksstructuurvisies: Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2011-2012)