Rijkswegennet 1821

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Plan der groote weegen 1821

Het einde van de Napoleontische tijd

Voor de Franse inval van 1795 bestonden er in de Republiek der Zeven Vereenigde Nederlanden geen nationale wegverbindingen. In de Franse tijd veranderde dat. De Fransen stelden een netwerk van keizerlijke wegen vast ("Napoleonswegen"), die voor de samenhang van het Rijk van belang werden geacht. In 1813 trad Napoleon af en twee jaar later vond hij definitief zijn Waterloo.

Ook na de herwonnen onafhankelijkheid van Nederland in 1813 bleef de door Napoleon ingestelde centrale Waterstaatsdienst bestaan, en kreeg in het nieuwe Verenigde Koninkrijk de naam Rijkswaterstaat; de organisatie die we thans nog altijd kennen. Het Franse plan voor de rijkswegen werd overgenomen en in 1814 werd door koning Willem I een nationaal netwerk van "groote wegen" gepresenteerd dat in grote lijnen overeenkwam met het reeds door de Fransen ingestelde rijkswegennetwerk.

Hiermee was het beheren van wegen door het Rijk middels een eigen beheerorganisatie definitief ingebed in het staatsbestel. De centrale aansturing was vrij sterk; provincies moesten vooraf toestemming vragen voor elke ingreep die zij wilden doen aan hun wegennetten. In 1821 ontstond de wegenverdeling tussen de wegbeheerders die feitelijk tot het eind van de 19e eeuw onveranderd bleef. Wegen van de 1e klasse vielen daarbij onder het rechtstreeks beheer van het Rijk, bij wegen van de 2e klasse gingen beheer en onderhoud naar de provincies.

De Belgische afscheiding en de gevolgen voor het wegenplan

Onder leiding van Rijkswaterstaat werd tussen 1825 en 1830 en tussen 1840 en 1850 zo'n 500 kilometer rijksweg, en daarmee bijna het volledige rijkswegennet, van bestrating voorzien. In de tussenliggende periode was er geen geld in verband met de financiering van de militaire mobilisatie tegen de Belgische afscheiding. Uiteindelijk was in 1839 de definitieve scheiding van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden een feit.

Het is niet duidelijk of het de bedoeling was van de nieuwe Rijkswegenstructuur om bij te dragen aan de integratie tussen de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden (vergelijkbaar met de hele Benelux), die sinds 1815 samen het nieuwe verenigde Koninkrijk Nederland vormden. Feit is wel dat met de afscheiding van België in Nederland een wegennetwerk achterbleef waarbij een oost-west-gerichte rijksverbinding ten zuiden van de grote rivieren ontbrak. Die was immers in België komen te liggen.

Het Rijkswegennet van 1821 bleef decennia lang vrijwel onveranderd, wel zijn ten zuiden van de grote rivieren enkele oost-west-verbindingen na de Belgische afscheiding in klasse gepromoveerd.

Externe links

Chronologie van Nederlandse nationale wegenplannen

Vaststelling (historische) rijkswegennetten: 1816 - 1821

Rijkswegenplannen: 1915 - 1927 - 1932 - 1938 - 1948 - 1958 - 1968 - 1984

Tussentijdse wegenplannen: 1200 km-plan (1959) - Structuurschema Hoofdwegennet 1966

Planologische kernbeslissingen: Structuurschema Verkeer en Vervoer (1977-1981) - Tweede Structuurschema Verkeer en Vervoer (1988-1991) - Nationaal Verkeers- en Vervoersplan (2000-2002) - Nota Mobiliteit (2004-2006)

Rijksstructuurvisies: Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (2011-2012)