Ruhrgebied

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Ruhrgebied map.png

Het Ruhrgebied (Duits: Ruhrgebiet) is een verstedelijkte regio in de staat Nordrhein-Westfalen in Duitsland. Andere namen zijn de Ruhrpott of Revier. Het is het grootste stedelijke gebied van Duitsland en telt volgens de gangbare definitie 5.119.000 inwoners in 2017. Het is onderdeel van het grotere Rhein-Ruhrgebied in het westen van Duitsland, dat 10,6 miljoen inwoners telt. Er is geen officiële definitie van het Ruhrgebied.

Inleiding

stad inwonertal (2017)
Dortmund 586.000
Essen 583.000
Duisburg 500.000
Bochum 365.000
Wuppertal 352.000
Gelsenkirchen 263.000
Oberhausen 211.000
Hagen 188.000
Hamm 180.000
Mülheim an der Ruhr 171.000
Herne 157.000
Bottrop 117.000
Recklinghausen 114.000
Moers 104.000

Onder het Ruhrgebied wordt een verstedelijkte regio langs de rivier de Ruhr verstaan, ten oosten van de Rhein (Rijn). Grote steden in dit gebied zijn Duisburg, Oberhausen, Essen, Bochum, Gelsenkirchen, Recklinghausen, Dortmund, Hagen en Hamm. Omdat ook de regio daaromheen verstedelijkt is worden soms ook steden als Moers, Krefeld, Düsseldorf en Wuppertal als onderdeel gezien, maar dit is feitelijk een onderdeel van het grotere Rhein-Ruhrgebied waaronder bijna alle grote steden van Nordrhein-Westfalen vallen. De Metropolregion Rhein-Ruhr telt ruim 10 miljoen inwoners. De grootste stad daarvan is Köln.

Het stedelijk gebied meet ongeveer 90 kilometer van oost naar west en 40 kilometer van noord naar zuid. De grootste stad van het Ruhrgebied is Dortmund met 588.000 inwoners, gevolgd door Essen met 574.000 inwoners. Duisburg telt 488.000 inwoners en Bochum telt 375.000 inwoners. De overige steden zijn kleiner. De steden groeien slechts beperkt, met name Duisburg heeft een sterk teruglopend inwonertal, van bijna 600.000 inwoners in 1975 naar 488.000 in 2011.

Alhoewel het Ruhrgebied met verstedelijking en industrie geassocieerd wordt is een groot deel van de regio bebost, met heuvels in het zuiden en vlakkere gebieden in het noorden. Het centrale deel is wel vrijwel continu bebouwd en de steden zijn aan elkaar gegroeid. Het Ruhrgebied is een zogenaamd polycentrisch stedelijk gebied, er is niet één dominerende stad. Er zijn weinig stedelijke gebieden in Europa met een dergelijk karakter, het Silezisch stedengebied in Polen lijkt er het meest op, maar is wel kleiner.

Van oudsher is de economie van het Ruhrgebied sterk op zware industrie gericht, met name mijn- en staalbouw, evenals machinebouw en de productie van voertuigen. Grote Duitse bedrijven hebben in deze regio hun oorsprong, zoals ThyssenKrupp, RWE, E.ON Ruhrgas en Aldi. Vanaf de jaren '70 werd de economie hervormd na de sterke teruggang van de zware industrie. Deze is in het Ruhrgebied beter opgevangen dan in bijvoorbeeld Wallonië, alhoewel de werkloosheid in het Ruhrgebied structureel hoger is dan elders in met name het westen van Duitsland.

Wegennet

De Autobahnen van het Ruhrgebied.

Het Ruhrgebied heeft één van de meest dichte netwerken van autosnelwegen in de wereld. Aangezien de regio voornamelijk in de oost-westrichting verstedelijkt is, lopen de meeste snelwegen oost-west. Er zijn drie doorgaande oost-westsnelwegen, namelijk de A2, A40 en A42 de onderbroken A44 en de A448. Iets zuidelijker liggen de A46 en A1. Er zijn tevens een aantal noord-zuidsnelwegen, zoals de A3, A43, A45 en A59. De A52 vormt een onderbroken route door het midden. Kenmerkend is ook dat het middengedeelte van het Ruhrgebied wat minder goed voorzien is van noord-zuidroutes.

In het Ruhrgebied is een redelijk duidelijk onderscheid tussen doorgaande en regionale Autobahnen. Met name de A1, A2 en A3 verwerken doorgaand verkeer, alhoewel hier ook een significant aandeel forensenverkeer op zit. De A40 en A42 zijn voor regionaal verkeer tussen de steden en zitten minder ruim in de capaciteit. De A1, A2 en A3 zijn volledig met 2x3 rijstroken uitgerust, maar de A40, A42, A43, A44, A45, A46, A52, A59 en A448 hebben flinke stukken met 2x2 rijstroken. Bredere stukken dan 2x3 rijstroken zijn er niet in het Ruhrgebied.

Door het dichte netwerk van autosnelwegen spelen de Bundesstraßen een wat meer secundaire rol dan elders in Duitsland. Afgezien van enkele Autobahnähnlich uitgebouwde Bundesstraßen (vooral in Dortmund), zijn de meeste Bundesstraßen stadswegen met verkeerslichten. In de periferie zijn wel wat meer Autobahnähnliche Straßen, met name rond Wuppertal en Düsseldorf.

In het Ruhrgebied zelf zijn relatief weinig grote kunstwerken zoals tunnels en viaducten. De A40 ligt in Essen deels ondergronds en de A52 heeft een groot dalviaduct over de Ruhr ten zuiden van de stad, maar elders zijn minder grote kunstwerken. Wel verloopt het oost-westverkeer naar het Rheinland uiteindelijk over grote bruggen over de rivier de Rhein, waarvan de meesten 2x3 rijstroken tellen. In de enge definitie zijn alle Rhein-overschrijdende verbindingen in Duisburg.

In het Ruhrgebied zijn enkele typische Stadtautobahnen, waarvan de A40 in Essen en Bochum en de A59 in Duisburg het meest opvallend zijn. Dit zijn de wat oudere Autobahnen, soms aangelegd door de stad zelf, in plaats van de federale overheid. Aangezien de Autobahnen in het Ruhrgebied door dichtbebouwd gebied lopen is de afritdichtheid erg hoog. Ook zijn er frequent knooppunten, alhoewel weinig knooppunten van grote capaciteit voorzien zijn, de meeste zijn reguliere klaverbladen, of varianten daarop. Belangrijke knooppunten in de regio zijn het Kamener Kreuz, het Westhofener Kreuz, het Kreuz Oberhausen, het Kreuz Kaiserberg en het Kreuz Breitscheid. De steden Oberhausen en Dortmund zijn de belangrijkste focale punten voor het verkeer en de bestemmingen op de wegwijzers.

Geschiedenis

In de jaren '30 werd begonnen met de bouw van Reichsautobahnen in het Ruhrgebied. De oudste hiervan zijn de A2 Oberhausen - Dortmund en de A3 Oberhausen - Köln. Deze zijn voornamelijk in 1936-1938 opengesteld. De Reichsautobahnen waren voornamelijk ingericht op doorgaand verkeer, en tijdens het Derde Rijk werden geen stappen ondernomen om meer snelwegen aan te leggen dan de A2 en A3, alhoewel in de regio Wuppertal-Remscheid wel gebouwd is aan de A1, maar doorgaand is die niet geworden voor de tweede wereldoorlog.

In 1945 lag het Ruhrgebied in puin. Als centrum van de Duitse oorlogsindustrie was het hevig gebombardeerd door de geallieerden. In sommige steden was 90% van de bebouwing verwoest. In de eerste jaren na de oorlog lag de prioriteit dan ook voornamelijk bij de herbouw van de steden en minder bij de aanleg van nieuwe snelwegen. Vanaf begin jaren '50 werd begonnen met de bouw van de A40 als centrale ader door het Ruhrgebied. In 1955 opende hiervan het eerste deel tussen Essen en Bochum. In 1965 was deze snelweg door het Ruhrgebied voltooid. In de industriestad Duisburg werd voornamelijk gebouwd aan de A59, één van de eerste Stadtautobahnen van Duitsland. In 1957 opende hiervan het eerste traject, en de hoofdroute door Duisburg was in 1969 min of meer voltooid, alhoewel het laatste deel in Dinslaken pas in 1996 werd opengesteld.

Vanaf de jaren '60 werd er gebouwd aan verbindingen vanaf het Ruhrgebied naar andere steden die niet tijdens het tijdperk van de Reichsautobahnen werden aangelegd. Prioriteit hadden de A1 naar Köln en Bremen en de A3 naar Nederland. In 1961 was de A1 van Dortmund naar Leverkusen gereed en in 1965 werd de A1 ten noorden van Dortmund opengesteld. Tussen 1961 en 1965 werd de A3 tussen de Nederlandse grens en Oberhausen opengesteld. Afgezien van grenswijzigingen was dit één van de eerste nieuwe na-oorlogse internationale snelwegen in Europa. Ook werd tussen 1963 en 1974 de A45 langs Dortmund aangelegd.

Gezien de snelle ontwikkeling van de automobiliteit in de jaren '60 was het ook nodig om het bestaande Autobahnnet uit te breiden. Als derde oost-westverbinding door het Ruhrgebied werd de A42 aangelegd, enigszins gemodelleerd naar de parkways van New York City, alhoewel wel wat moderner. In 1968 opende hiervan het eerste deel tussen Bottrop en Gelsenkirchen. De route werd tussen Duisburg en Dortmund voornamelijk gedurende de jaren '70 aangelegd en was in 1978 doorgaand te berijden, alhoewel het deel ten westen van Duisburg pas in 1992 voltooid werd. Ook werd er gedurende de jaren '70 gebouwd aan de A43 als noord-zuidroute door het centrale deel van het Ruhrgebied. In 1969 opende hier een belangrijk eerste deel van tussen Recklinghausen en Bochum. Reeds in 1971 was het stedelijke gedeelte hiervan voltooid.

Plannen uit de jaren '70 voorzagen een aanzienlijk uitgebreider snelwegennet dan thans zelfs het geval is, met name de noord-zuidroutes. Zo was het gepland om de A31 zuidwaarts te verlengen dwars door het Ruhrgebied tot de A61 ten zuiden van Bonn. In de tweede helft van de jaren '70 werd de A52 gefragmenteerd opengesteld, maar is nooit voltooid zoals de bedoeling was, met name in Essen en Gelsenkirchen ontbreekt een belangrijk deel. Het laatste deel van de A52 in het Ruhrgebied opende in 1981 in het zuiden van Essen. Markant was ook de aanleg van de A44 als vierde oost-westroute door het zuiden van het Ruhrgebied. Vanwege de bebouwing en het heuvelachtige gebied is deze snelweg slechts gefragmenteerd opengesteld en vrijwel nutteloos als doorgaande route, alhoewel het plaatselijk wel de steden ontlast. Tussen 1972 en 1975 werd de A44 tussen Bochum en Dortmund geopend. In 1985-1989 opende de A44 rond Velbert, tussen Essen en Wuppertal.

Sinds de jaren '80 zijn nog maar beperkt enkele stukken opengesteld, waarvan weinig routes een echte ontbrekende schakel oplosten. Wel zijn vanaf de jaren '80 de snelwegen naar 2x3 rijstroken verbreed, in eerste instantie vooral de A1, A2 en A3 en na 2010 ook een stuk van de A40 tussen Essen en Bochum. Enkele delen zijn direct met 2x3 rijstroken aangelegd, prominent de A42 door Oberhausen.

Toekomst

Er zijn geen grote uitbreidingen van het snelwegennet gepland. Ook zijn niet heel veel verbredingen gepland, aangezien de meeste belangrijke assen wel 2x3 rijstroken tellen. Wel wordt soms gesproken om een groter stuk van de A42 door Gelsenkirchen en Herne naar 2x3 rijstroken te verbreden. Plannen om de ontbrekende schakels van de A44 aan te leggen zijn er niet meer, met name niet tussen Velbert en Bochum. Wel wordt de schakel tussen Ratingen en Heiligenhaus aangelegd. Al decennia wordt er gepraat om de A52 door Essen aan te leggen, maar vooralsnog stuit dit op bezwaren voor de hoge kosten van een tunnel.

Referenties