Ruimtereservering

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Voorbeeld van een ruimtereservering op de A4 bij Hoogmade.

Een ruimtereservering op wegengebied betekent dat er bij de aanleg of verbouwing van een (autosnel)weg rekening wordt gehouden met de toekomstige behoefte en er ruimte wordt vrijgehouden binnen het dwarsprofiel om een toekomstige verbreding of aanpassing zonder onnodig grote kosten te kunnen uitvoeren.

In Nederland werd in de jaren 1960 en 1970 vaak een ruimtereservering toegepast, wat op meerdeere 2x2 snelwegen te zien is in het noorden en oosten van het land. In de jaren 1980 en 1990 kwam het fenomeen minder voor. Vanaf circa 2000 ziet men weer vaker ruimtereserveringen. Diverse kunstwerken in de A4 zijn voorbereid op 2x5 rijstroken, alhoewel hier in eerste instantie 2x3 rijstroken zijn gerealiseerd.

Lijst van ruimtereserveringen

Er zijn twee types ruimtereserveringen, een algemene ruimte voor extra rijstroken, waarbij bestaande kunstwerken in de snelweg zelf aan de binnenzijde verbreed moeten worden (maar viaducten over de snelweg niet), of ruimtereserveringen waar op kunstwerken in de snelweg de verharding reeds aanwezig is.

Bij een ruimtereservering in de middenberm moet ruimte zijn om zonder de aanpassing van kunstwerken over de snelweg een verbreding te realiseren. Pijlers van viaducten moeten dus niet in de weg zitten. Ook geldt dat bij een dergelijke ruimtereservering er ruimte tussen viaducten waarover de snelweg een andere weg of waterweg kruist moet zitten om een verbreding te realiseren. In sommige gevallen is deze ruimte reeds aanwezig in de vorm van onbenutte verharding. Bij een ruimtereservering in de buitenberm zijn voornamelijk viaducten over de snelweg maatgevend, evenals verdiepte stukken. Een verbreding moet dan mogelijk zijn zonder deze kunstwerken aan te hoeven passen. Bij niet-autosnelwegen is vooral de breedte van het talud en vrije velden onder een viaduct van belang.

Vaak zijn ruimtereserveringen als zodanig moeilijk herkenbaar, omdat in de jaren 1970 en 1980 de geleiderails ruim zijn geplaatst en niet op het profiel van de ruimtereserveringen. Dat doet zich vooral voor bij pijlers van viaducten over de autosnelweg heen, alsook bij later geplaatste verlichtingsmasten. Met verplaatsen van de geleiderail en versmallen van de redresseerstrook en/of de rijstrookbreedte is veelal de capaciteitsuitbreiding alsnog te realiseren.

De meeste snelwegen met een ruimtereservering zijn in de jaren 1970 opengesteld. Later zijn weer ruimtereserveringen aangelegd, zoals bij de A2 bij 's-Hertogenbosch en Eindhoven.

  • A1: Baarn - Amersfoort-Noord voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A1: Stroe - Beekbergen voor 2x3 rijstroken, voornamelijk in de buitenberm.
  • A1: Deventer-Oost - Azelo voor 2x3 rijstroken, in de middenberm.
  • A2: Holendrecht-Noord - Holendrecht-Zuid voor 2x3 rijstroken op de hoofdrijbaan, in de buitenbermen.
  • A2: Holendrecht-Zuid - Maarssen voor 2x7 rijstroken, in de middenberm.
  • A2: Everdingen - Deil voor 2x5 rijstroken, in de middenberm.
  • A2: Empel - Veghel voor 2x3 rijstroken op de hoofdrijbaan, in de buitenbermen.
  • A2: Batadorp - De Hogt voor 2x3 rijstroken op de hoofdrijbaan, in de buitenbermen.
  • A2: Nederweert - Kelpen-Oler voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A4: Burgerveen - Leidschendam voor 2x5 rijstroken, in de middenberm (met uitzondering oude Ringvaart-aquaduct)
  • A4: Den Haag-Zuid - Delft-Zuid voor 2x3 rijstroken, zowel in de middenberm als buitenberm.
  • A4: Delft-Zuid - Ketheltunnel voor 1 extra rijstrook richting Hoogvliet.
  • A4: Kethelplein - Benelux voor 1 extra wisselstrook in de Beneluxtunnel.
  • A6: Almere-Buiten-Oost - Swifterbant voor 2x3 rijstroken, in de middenberm.
  • A6: Urk - Joure voor 2x3 rijstroken, in de middenberm.
  • A7: Purmerend - Hoorn voor 2x3 rijstroken, in de middenberm.
  • A7: Zurich - Bolsward voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A7: Joure - Heerenveen-West voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A7: Tjalleberd - Drachten voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A7: Frieschepalen - Westpoort voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A7: Engelbert - Hoogezand voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A9: Holendrecht - Ouderkerk aan de Amstel voor 2x4 rijstroken in de buitenberm.
  • A15: Papendrecht - Sliedrecht voor deels 2x3 in de middenberm.
  • A16: Galder - Hazeldonk grens voor 2x3 rijstroken in de middenberm
  • A27: Huizen - Eemnes voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A27: Eemnes - Utrecht-Noord voor 2x3 rijstroken in de buitenbermen
  • A28: De Uithof - Amersfoort-Zuid voor 2x3 rijstroken in de buitenberm (benut 2012)
  • A28: Strand Nulde - Harderwijk voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A32: Pijlebrug - Havelterberg voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • N46: Noordwolde - Eemshaven, in de zijbermen.
  • A50: Loenen - Heerde-Zuid voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A50: Ewijk - Ravenstein voor 2x3 in de buitenberm.
  • A50: Ravenstein - Paalgraven voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • N50: Hattemerbroek - Kampen voor 2x2 rijstroken in de midden- en zijberm rechts.
  • N57: Ouddorp - Serooskerke Schouwen voor 2x2 rijstroken, aan de westzijde
  • A58: Goirle - Galder voor 2x3 rijstroken in de middenberm.
  • A58: Markiezaat - Heinkenszand voor 2x3 rijstroken in de midden- en buitenberm.
  • N59: Bruinisse - Oude Tonge voor 2x2 rijstroken, aan de noordwestzijde.
  • A76: Ten Esschen - Bocholtz voor 2x3 rijstroken in de midden- en buitenberm
  • N242: Verlaat - Wieringerwaard voor 2x2 rijstroken, aan de noordzijde.
  • N244: De Rijp - A7 voor 2x2 rijstroken, aan de zuidzijde.
  • N244: A7 - Purmerringvaart voor 2x2 rijstroken, aan de noordzijde.
  • N245: N504 - Schagen voor 2x2 rijstroken, aan de oostzijde.
  • N246: Westzaan - A8 voor 2x2 rijstroken, aan de oostzijde.
  • N267: A59 - Giessen voor 2x2 rijstroken aan de noordoostzijde.
  • N269: rond Hilvarenbeek voor 2x2 rijstroken in de zijberm.
  • N279: A67 - Helmond voor 2x2 rijstroken in de zijberm.
  • N301: Nijkerkerbrug - N305 voor 2x2 rijstroken in de zijberm.
  • N307: Dronten - Lelystad voor 2x2 rijstroken.
  • N322: Ewijk - Druten voor 2x2 rijstroken in de zijberm.
  • N347: Rijssen - Goor voor 2x2 rijstroken in de zijberm.
  • N348: Brummen - Warnsveld N314 voor 2x2 rijstroken, aan de zuidzijde.
  • N504: Noord-Hollands Kanaal - Oudkarspel voor 2x2 rijstroken, aan de noordzijde.

Buiten Nederland

De SH 288 South Freeway in Houston, met een ruimtereservering voor de express lanes.

Buiten Nederland zijn ruimtereserveringen niet zo vanzelfsprekend. Slechts weinig landen hebben structureel ruimtereserveringen toegepast. In Europa past naast Nederland vooral Polen een ruimtereservering toe bij nieuwe snelwegen, vooral langs TEN-T-verbindingen. Deze ruimtereservering is veelal in de middenberm. Andere Europese landen passen zelden een ruimtereservering toe, in Duitsland, Italië, Zwitserland, Frankrijk en Spanje is het een haast onbekend fenomeen.

In de jaren '60 en '70 zijn in de Verenigde Staten wel ruimtereseveringen toegepast, voornamelijk een brede middenberm. Dit was vaak uit kostenoogpunt, bij een brede middenberm is geen geleiderail of jersey barrier noodzakelijk omdat de rijbanen ver genoeg uit elkaar liggen. Met name vanwege de groei van de steden sindsdien zijn deze brede middenbermen vaak benut voor extra rijstroken. Veel verbredingen in nieuw te ontwikkelen gebieden en het platteland konden daardoor goedkoop en snel worden uitgevoerd. In de grote stadscentra zijn vaak geen ruimtereserveringen toegepast.

Duitsland is een land dat notoir is vanwege het gebrek aan ruimtereserveringen, voor elke verbreding moet een weg grondig heraangelegd worden, wat vaak neerkomt op volledige nieuwbouw. Dit is deels historisch ingegeven. Veel snelwegen die een verbreding nodig hebben zijn in de jaren '30 gerealiseerd als Reichsautobahn en destijds kon het huidige intensieve verkeer niet voorzien worden. Maar ook snelwegen die in de jaren '60 en '70 zijn gerealiseerd hadden geen ruimtereservering. Incidenteel wordt bij het vervangen van kunstwerken zoals bruggen in de snelweg zelf vaak wel een ruimtereservering toegepast indien het aannemelijk is dat de snelweg op korte termijn verbreed zal worden.

In andere talen

Referenties