Smart motorway

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Spitsstrook op de M6 nabij Birmingham. Foto: Highways Agency

Een smart motorway (voor 2013: managed motorway) is een vorm van motorway traffic management in het Verenigd Koninkrijk, bestaande uit spitsstroken of permanente rijstroken in plaats van vluchtstroken, in combinatie met dynamische maximumsnelheden. Het hoeft niet per se gecombineerd te zijn met verkeerssignalering.[1]

Kenmerken

De M25 met 2x4 rijstroken (all lane running) tussen M23 en M26 aan de zuidkant van London.

Spitsstrook

Op enkele trajecten van motorways in het Verenigd Koninkrijk zijn spitsstroken in gebruik, dit zijn vluchtstroken die tijdens de spits worden opengesteld om de doorstroming te verbeteren. Deze spitsstroken lijken veel op die in Nederland. Het wordt "hard shoulder running" genoemd.

Permanente rijstrook

Een permanente rijstrook is een extra rijstrook op de plaats van de vluchtstrook, die hier volledig komt te vervallen. In plaats daarvan zijn er pechhavens. Deze trajecten hebben niet allemaal verkeerssignalering maar vaak wel dynamische maximumsnelheden. Dit wordt "all lane running genoemd" en is sinds 2013 de dominante vorm van smart motorways.

Dynamische maximumsnelheden

Daarnaast zijn er trajecten waar alleen een dynamische maximumsnelheid van kracht is, en dus geen spitsstrook of wegvallende vluchtstrook. Dit wordt een "controlled motorway" genoemd.

Geschiedenis

De eerste spitsstrook van het Verenigd Koninkrijk werd in 2006 in gebruik genomen op de M42 bij Birmingham. Daarna werden een groot aantal spitsstroken gepland. Dit werd een "managed motorway" of een "managed motorway scheme" genoemd. Omdat vanwege de hoge verkeersdruk veel spitsstroken bijna de hele dag in bedrijf zouden zijn, is gekozen om de vluchtstrook om te vormen tot permanente rijstrook. Dit wordt sinds 2013 een "smart motorway" genoemd. In 2013-2014 zijn op de M25 rond London enkele trajecten met nieuwe permanente rijstroken in gebruik genomen waarbij de vluchtstrook is vervallen. Op die manier hoeft het dwarsprofiel niet of nauwelijks aangepast te worden en past een verbreding binnen het bestaande tracé. Hiermee voorkomt men langdurige onteigeningsprocedures en het aanpassen van kunstwerken. Sinds 2015 worden veel motorways van 2x3 naar 2x4 rijstroken op de bestaande wegbreedte verbreed door de vluchtstrook te laten vervallen, men noemt dit 'all lane running'.

Veiligheid

De toepassing van smart motorways met 'all lane running' (permanent vervallen van de vluchtstrook) werd in 2016 door het Transport Committee van het House of Commons sterk bekritiseerd vanwege de verhoogde onveiligheid en verminderde bereikbaarheid voor hulpdiensten.[2] De voornaamste punten van kritiek was de shift van spitsstroken naar permanente rijstroken zonder vluchtstrook, waardoor de bereikbaarheid van hulpdiensten tekort schiet, en het te weinig toepassen van vluchthavens. Op sommige trajecten liggen vluchthavens 2,5 kilometer uit elkaar. Een ander punt van kritiek was dat de landelijke uitrol van smart motorways met all lane running is genomen op basis van veiligheidsstatistieken van slechts één jaar op de M25. Ten tijde van het rapport in 2016 was op nog 500 kilometer motorway de toepassing van de smart motorway met all lane running gepland op circa 30 trajecten.

Een punt van kritiek op de besluitvorming is de stap van spitsstroken naar permanente rijstroken zonder vluchtstroken. Dit werd beoordeeld als een kleine en logische stap binnen het project smart motorways, maar de kritiek is dat dit geen kleine stap, maar een radicale verandering is, immers in plaats van een vluchtstrook die periodiek opent is er sprake van een snelweg met 4 of meer rijstroken zonder vluchtstroken, gedurende de gehele dag, op steeds langere trajecten.

Ook is bezuinigd op de toepassing van vluchthavens, waardoor smart motorways met all lane running fundamenteel afwijken van de oudere smart motorways met alleen spitsstroken. De keuze voor de afstand tussen vluchthavens is gebaseerd op die van all-purpose trunk roads met 3 rijstroken en geen vluchtstrook, die een lagere mate van verkeersveiligheid hebben dan traditionele motorways met vluchtstroken. Een ander probleem is dat de vluchthavens voor andere doeleinden worden gebruikt dan noodsituaties of autopech. De afstand tussen vluchthavens bedroeg bij de eerste smart motorway op de M42 500 tot 800 meter, terwijl het op latere smart motorways met all lane running is gereduceerd tot 2500 meter. Een ander kritiekpunt is dat de vluchthavens te klein / kort zijn voor het gebruik.

Tevens een probleem is het gebrek aan naleving van de rode kruizen boven de rijstroken. De 'non-compliance rate' in het Verenigd Koninkrijk is 8%, wat veel te hoog is om veilig een voertuig te kunnen bergen of ongeval te kunnen beveiligen. Highways England is in 2015 een campagne gestart om de negatie van rode kruizen te verminderen. De verkeerssignalering op veel trajecten bestaat uit portalen met MIDAS (vergelijkbaar met AID in Nederland) die stilstaand verkeer detecteren. Een kritiekpunt is dat op veel nieuwere smart motorways de portalen te ver uit elkaar staan in vergelijking tot spitsstroken en dat MIDAS niet geschikt is om één stilstaand voertuig te detecteren, het detecteert vooral files van vele voertuigen en werkt als filestaartbeveiliging.

De bereikbaarheid voor de hulpdiensten is ook een probleem door het permanent wegvallen van een rijstrook. Hulpdiensten moeten door de file heen, of tegen het verkeer in nadat het verkeer is stilgezet. Met name tegen het verkeer in rijden, wat men 'reverse flow access' noemt, wordt als risicovol, complex en tijdrovend ervaren. Aansluitingen liggen vaak relatief ver uit elkaar waardoor er veel tijd zit tussen het stilleggen van het verkeer en het veilig berijden van een weg zonder vluchtstrook tegen het verkeer in. In de nacht zijn er extra risico's omdat niet alle trajecten met smart motorways ook verlicht zijn.

Locaties

Huidige locaties

Huidige en toekomstige spitsstroken in het Verenigd Koninkrijk.
  • M1 J6a - J10
  • M1 J23a - J28
  • M1 J28 - J31
  • M1 J32 - J35a
  • M1 J39 - J42
  • M3 J2 - J4a
  • M4 J19 - J20
  • M5 J4a - J6
  • M5 J15 - J17
  • M6 J4 - J5
  • M6 J8 - J10a
  • M6 J10a - J13
  • M20 J4 - J7
  • M25 J5 - J7
  • M25 J9 - J16
  • M25 J23 - J25
  • M25 J25 - J27
  • M42 J3A - J7
  • M60 J8 - J18
  • M62 J18 - J20
  • M62 J25 - J30

Toekomstige locaties

  • M4 J3 - J12
  • M6 J2 - J4
  • M6 J13 - J15

In andere landen

Een spitsstrook wordt ook in Nieuw-Zeeland een 'smart motorway' genoemd.[3]

Referenties