Spoorwegovergang

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een spoorwegovergang is een gelijkvloerse kruising van een spoorweg en een gewone weg.

Verkeersborden & bebakening

Afhankelijk van de intensiteiten van zowel de treinen als het wegverkeer worden bepaalde maatregelen genomen om de spoorwegovergang te beveiligen. Voor het wegverkeer betekent dit het plaatsen van bebakening. Dit verschilt per type overgang. Een overgang zonder bomen wordt aangekondingd met verkeersbord J11. Zijn er bomen aanwezig, dan wordt verkeersbord J10 geplaatst. Bij de overgang zelf is met andreaskruizen aangegeven hoeveel sporen er zijn. Een enkel kruis bij enkel spoor en twee kruizen bij twee of meer sporen.

Soorten spoorwegovergangen

Er zijn verschillende soorten spoorwegovergangen:

  • AKI: automatische knipperlichtinstallatie. Een spoorwegovergang zonder slagbomen. De overgang wordt beveiligd met drie lichten. Twee rode lichten die horizontaal geplaatst zijn en alternerend knipperen bij het naderen van een trein. Wanneer het veilig is wordt een enkel wit knipperend licht getoond.
  • AHOB: automatische halve overwegbomen. Deze variant heeft geen wit knipperlicht. Bij het naderen van een trein worden eerst de rode lichten getoond, samen met een geluidssignaal. Vervolgens sluiten de slagbomen. Bij een AHOB zijn de bomen de helft smaller dan de rijbaan, om te voorkomen dat voertuigen gevangen raken op de overgang. Zij kunnen dan alsnog langs de gesloten slagboom de overgang vrijmaken. Er zijn ook overwegbomen die de volledige rijbaan afsluiten, dit heet een ADOB.

Ongelijkvloerse spoorwegkruisingen

De toenemende drukte, zowel op het spoor als op de weg, leidt tot oplopende vertragingen bij spoorwegovergangen. Een van de redenen waarom spoorwegovergangen worden vervangen door ongelijkvloerse oplossingen, zoals tunnels onder het spoor door. Ook vanuit het oogpunt van verkeersveiligheid heeft ongelijkvloersheid de voorkeur.

Vanuit het Landelijk Verbeterprogramma Overwegen (LVO) wordt door het ministerie van infrastructuur en milieu subsidie verstrekt om spoorwegovergangen ongelijkvloers te maken. Het LVO loopt tot 2028. Hiervoor is € 200 miljoen beschikbaar.[1][2]

Veiligheid

Overwegen zijn een veiligheidsrisico. Door bewust of onbewust de geactiveerde spoorwegovergang te kruisen gebeuren jaarlijks circa 40 aanrijdingen tussen treinen en voertuigen en/of personen. Daarnaast is er sprake van zelfdodingen bij spoorwegovergangen. Overwegen worden alleen toegepast op trajecten waar de baanvaksnelheid op 140 km/h of lager ligt. Dit is het geval op het overgrote deel van het Nederlandse spoorwegennet. Hogesnelheidslijnen hebben vanzelfsprekend geen overwegen.

Vanwege de veiligheid zijn er wensen om onbeveiligde spoorwegovergangen in landelijk gebied af te sluiten, maar hier is veel weerstand tegen vanuit met name boeren omdat de spoorlijn een forse barrièrewerking heeft. Soms kunnen weilanden alleen via een onbeveiligde overweg bereikt worden.

Het is echter wel beleid om overwegen af te sluiten, dan wel te vervangen door ongelijkvloerse spoorkruisingen. Tussen 2003 en 2010 zijn op die manier ongeveer 300 overwegen verdwenen.

Geschiedenis

Oorspronkelijk werden de overwegen beveiligd met zogenaamde 'overwegwachters', die in dienst waren van de spoorwegen. De eerste spoorlijn van Nederland (Amsterdam - Haarlem) had dergelijke overwegwachters. Wachters woonden vaak met hun gezin in een huis langs een spoorlijn. Oorspronkelijk ging het sluiten van de overweg met vlaggen en lantaarns, later ging men over op hekken en slagbomen. Na de tweede wereldoorlog verdwenen deze banen door automatisatie en de invoering van automatische spoorwegovergangen. De meeste woningen van overwegwachters zijn gesloopt omdat ze vaak pal aan een spoorlijn lagen, met een veel te hoge geluidsbelasting.

Tot 1987 was er een spoorwegovergang op de A2 tussen Vinkeveen en Breukelen. De snelweg telde op dat moment 2x3 rijstroken.

In andere talen

  • Arabisch (عربي arabī): مزلقان
  • Chinees (普通话 / putonghua): 平交道
  • Deens (Dansk): Jernbaneoverskæring
  • Duits (Deutsch): Bahnübergang
  • Engels (English): Grade crossing, level crossing, railroad crossing
  • Estisch (Eesti): Raudtee ülesõidukoht
  • Fins (Suomi): Tasoristeys
  • Frans (Français): Passage à niveau
  • Hongaars (Magyar): Útátjáró
  • Italiaans (Italiano): Passaggio a livello
  • Japans (日本語 / Nihongo): 踏切
  • Koreaans (한국말 / Hangukmal): 건널목
  • Kroatisch (Hrvatski): Željezničko cestovni prijelaz
  • Litouws (Lietuvių): Geležinkelio pervaža
  • Noors (Norsk): Planovergang
  • Pools (Polski): Przejazd kolejowy
  • Portugees (Português): Passagem de nível
  • Russisch (Русский): Железнодорожный переезд
  • Slowaaks (Slovenčina): Železničné priecestie
  • Spaans (Español): Paso a nivel
  • Thai (ภาษาไทย): ทางรถไฟผ่านถนนเสมอระดับ
  • Tsjechisch (Česky): Železniční přejezd
  • Zweeds (Svenska): Plankorsning

Referenties