Staphorsterkruispunt

Uit Wegenwiki
(Doorverwezen vanaf Staphorster kruispunt)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Staphorsterkruispunt in Rijksweg 28 bij Ruinen in de jaren 60 van de vorige eeuw.

Het staphorsterkruispunt is een type ongeregeld gelijkvloers kruispunt waarbij een enkelbaansweg ter hoogte van het kruispunt verbreedt naar twee rijbanen met voor elke rijbaan twee rechtdoorgaande rijstroken. Deze rijstroken kunnen ook gebruikt worden door afslaand verkeer, maar veelal zijn er voorsorteerstroken toegepast voor links en/of rechts afslaand verkeer. Na het kruispunt versmalt de weg weer tot één rijbaan. Het staphorsterkruispunt werd voornamelijk toegepast bij drukke niet-autosnelwegen om een grote capaciteit te verkrijgen, met name in de doorgaande richting op de hoofdweg. Staphorsterkruispunten werden vaak toegepast in de jaren 50 en 60 maar zijn sindsdien veelal aangepast vanwege de gebrekkige verkeersveiligheid.

Naamgeving

Het kruispunt is vernoemd naar de plaats waar deze voor het eerst werd toegepast, Staphorst in de provincie Overijssel.

Configuratie

De enkelbaansweg splitst de weg ter hoogte van het staphorsterkruispunt naar twee rijbanen met een verkeersgeleider of middenberm als afscheiding, in de meeste gevallen een middengeleider voorafgegaan door een verdrijvingsvlak. De rijbaan richting de kruispunt krijgt dan meerdere rijstroken wat in feite altijd voorsorteerstroken zijn, met in ieder geval twee stroken in de doorgaande richting. Er zijn ook varianten mogelijk waar niet alle afslagrichtingen aanwezig zijn of zijn toegestaan. De rijbaan die de kruispunt verlaat begint met twee stroken waarvan, in de meeste gevallen, de linkerstrook weer afvalt. Verkeer zal hier dus moeten ritsen. De afvallende strook is voorzien van verdrijfpijlen op het wegdek gevolgd door een verdrijvingsvlak. Het is ook mogelijk dit type kruispunt te gebruiken in 2+1 wegen, de zogenaamde super-two. Op dergelijke wegen hebben de rijrichtingen om en om twee en één rijstrook wat om de zoveel kilometer wisselt.

Voordelen

Het voordeel van het staphorsterkruispunt is de verhoogde capaciteit. Door de voorsorteerstroken hoeft rechtdoorgaand verkeer niet af te remmen voor afslaand verkeer wat de doorstroming bevordert. Door de twee doorgaande rijstroken biedt het kruispunt ook gelegenheid voor verkeer om langzamer verkeer, zoals landbouwvoertuigen, in te halen. Een ander voordeel is dat, evenals op overige kruispunten met een middenberm, het verkeer uit de zijwegen de hoofdweg in twee etappes kan oversteken omdat er ter hoogte van de middengeleider gewacht kan worden.

Nadelen

Het staphorsterkruispunt is echter weinig verkeersveilig gebleken vanwege met name het afdekrisico. Doordat de hoofdweg meerdere rijstroken heeft, kan bijvoorbeeld een rechtdoorrijdend voertuig afgedekt worden door een afslaand voertuig en is zodoende slecht, of pas laat waarneembaar voor verkeer uit de zijweg. Omdat bovendien de twee doorgaande rijstroken uitnodigen tot harder rijden, zeker als er verkeer wordt ingehaald, kan dit risico ernstige gevolgen hebben. Het harder rijden is ook een nadeel op zich, maar komt ook voor bij andere typen kruispunten waar kortstondig twee rijstroken beschikbaar zijn. Een algemener nadeel is dat de oversteeklengte voor het kruisend verkeer uit de zijweg groot is omdat er meerdere rijstroken overgestoken moeten worden. Met name voor langzaam verkeer kan dit tot problemen leiden wat versterkt wordt als de snelheid van het doorgaande verkeer verkeerd wordt ingeschat.

Voor het verbeteren van de verkeersveiligheid zijn veel staphorsterkruispunten later voorzien van verkeerslichten. Strikt genomen zijn het daardoor geen staphorsterkruispunten meer. De doorstroming werd daarmee minder gunstig, maar de verkeersveiligheid verbeterde significant. Sommige kruispunten zijn later weer omgebouwd tot rotondes.

De IJsselmeerdijk bij Lelystad, ter hoogte van de Máximacentrale, een voorbeeld van een klassiek staphorsterkruispunt dat in 2020 nog bestond.

Externe Links

Referenties