Tsjechië

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Flag of the Czech Republic.svg
Česko
Tsjechië.png
Hoofdstad Praha
Oppervlakte 78.866 km²
Inwonertal 10.513.000
Lengte wegennet 127.810 km
Lengte snelwegennet 1.259 km[1]
Eerste snelweg 1971
Benaming snelweg Dálnice
Verkeer rijdt rechts
Nummerplaatcode CZ

Tsjechië (Česko), formeel de Tsjechische Republiek (Česká republika) is een land in Centraal-Europa. Het land is bijna twee maal zo groot als Nederland en telt 10,5 miljoen inwoners. De hoofdstad is Praha (Praag).

Inleiding

Geografie

Tsjechië is een binnengesloten land, het ligt niet aan zee. Het grenst kloksgewijs aan Polen, Slowakije, Oostenrijk en Duitsland. Het land meet maximaal 480 kilometer van west naar oost en 280 kilometer van noord naar zuid. Tsjechië is grotendeels heuvelachtig, met middelgebergten voornamelijk langs de randen van het land, het Krkonoše (Reuzengebergte) in het noorden, met de 1.603 meter hoge Sněžka als hoogste punt van het land. In het zuidwesten ligt Šumava (Boheemse woud) met toppen tot ruim 1.300 meter, in het noordwesten ligt het Krušné hory (Ertsgebergte) met toppen tot 1.200 meter. Het centrale deel van Tsjechië is ook vrij heuvelachtig en bovendien sterk bebost.

Het land wordt vaak geografisch opgedeeld in twee gebieden, Čechy (Bohemen) in het westen en Morava (Moravië) in het oosten. Het uiterste noordoosten langs de Poolse grens heet ook wel České Slezsko (Tsjechisch Silezië). De grootste rivieren van Tsjechië zijn de Labe (Elbe), Vltava (Moldau), Morava en Odra (Oder). De rivieren in Tsjechië stromen naar drie verschillende zeeën, de Noordzee, Baltische Zee en Zwarte Zee.

Tsjechië heeft een gematigd landklimaat met warme zomers en vrij koude winters. De gemiddelde maximumtemperatuur in Praha (Praag) bedraagt 23 °C in de zomer en de gemiddelde minimumtemperatuur bedraagt -5 °C in de winter. Vanwege het landklimaat komen temperatuursextremen voor, tussen -40 °C en 40 °C. De neerslag in Tsjechië varieert sterk per regio. De gemiddelde jaarneerslag in Praha is slechts 525 mm.

Economie

Tsjechië is één van de hoger ontwikkelde landen in Europa. Het land heeft een gevarieerde economie, gebaseerd op industrie, mijnbouw, diensten en toerisme. Met name het westen van Tsjechië is toeristisch, waaronder de hoofdstad Praha (Praag). Het land heeft een relatief grote auto-industrie, waaronder het bekende merk Škoda, maar ook bussen, trams en vrachtwagens. In Tsjechië betaalt men met de Tsjechische kroon (CZK). Plannen om de euro in te voeren zijn frequent uitgesteld. In 2014 was het gemiddelde inkomen 25.500 CZK, of circa € 915 per maand.[2]

Demografie

Tsjechië is etnisch een vrij homogeen land, de overgrote meerderheid van de inwoners is Tsjechisch, alhoewel de Moravische nationaliteit soms ook aangegeven wordt. Er zijn kleine minderheden van Slowaken, Polen en Duitsers. Er leven relatief veel roma in Tsjechië. Tsjechië heeft sinds de val van het communisme in eerste instantie een lichte daling van het inwonertal gezien, maar dit stijgt weer sinds 2005. In Tsjechië spreekt men Tsjechisch, dat nauw verwant is met het Slowaaks. Engels en Duits wordt vaak als tweede taal gesproken.

Ongeveer 1 op de 9 Tsjechen woont in de hoofdstad Praha (Praag). De tweede stad is Brno. Er zijn 6 steden met meer dan 100.000 inwoners in Tsjechië, en 18 steden met meer dan 50.000 inwoners.

Geschiedenis

De geschiedenis van Tsjechië als apart land gaat terug tot in de Middeleeuwen, toen het Koninkrijk Bohemen ontstond in 1198. Vanaf begin 19e eeuw werd het onderdeel van Oostenrijk, en vanaf 1867 Oostenrijk-Hongarije. Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog in 1918 ontstond het land Tsjecho-Slowakije. Het was het enige democratische land in dit deel van Europa tussen beide wereldoorlogen. Het was één van de geallieerde landen. In 1938 werd het Sudetenland door Nazi-Duitsland geannexeerd. De buurlanden Polen en Hongarije lijfden in hetzelfde jaar grensgebieden in bij hun eigen territorium. In 1939 werd Tsjechië bezet door Nazi-Duitsland en werd Slowakije onafhankelijk. In 1945 werd Tsjechië bevrijd door de Amerikanen en het Rode Leger.

Direct na de Tweede Wereldoorlog werden zo'n 3 miljoen Duitsers uit Tsjecho-Slowakije verdreven naar Duitsland en Oostenrijk. Het oostelijkste deel van Tsjecho-Slowakije werd in 1946 geannexeerd door de Sovjet-Unie, waaronder de stad Uzhhorod in het tegenwoordige Oekraïne. Tsjecho-Slowakije probeerde na de Tweede Wereldoorlog nog een brug te slaan tussen het westen en het oosten, maar in 1948 grepen de communisten de macht. Tot 1989 heerste een communistisch bewind over het land. In 1968 pleegden de legers van het Warschaupact een invasie in Tsjecho-Slowakije omdat het land in de ogen van de Sovjet-Unie te open werd. Na de val van het communisme was er nog korte tijd sprake van Tsjecho-Slowakije, totdat het land in 1993 vreedzaam opsplitste in Tsjechië en Slowakije. Tsjechië sloot zich in 1999 aan bij de NAVO. In 2004 trad het toe tot de Europese Unie.

Wegennet

Het netwerk van snelwegen in Tsjechië.

Tsjechië beschikt over een dicht wegennet, maar het autosnelwegennet (dálnice) is nog in ontwikkeling. Desondanks zijn alle grote steden van het land aangesloten op het snelwegennet. De belangrijkste snelweg is de D1 vanaf Praag naar Brno en verder richting Ostrava. Alle grote wegen lopen naar het centraal gelegen Praag, de toekomstige D3 naar Linz, de D5 naar Plzeň en Nürnberg, de D8 naar Ustí nad Labem en Dresden (Duitsland) en de D11 naar Hradec Králové. Daarnaast zijn er tal van regionale snelwegen, al dan niet gepland. Inmiddels heeft Tsjechië vier snelweggrensovergangen met de buurlanden, de D1 naar Polen, de D2 naar Slowakije en de D5 en D8 naar Duitsland. Daarnaast zijn er meer snelweggrensovergangen gepland met Polen en Oostenrijk. Tsjechië raakt hiermee steeds meer geïntegreerd in het Europese snelwegennet.

Het onderliggend wegennet bereikt alle dorpen en steden en is over het algemeen redelijk tot goed, alhoewel sommige landweggetjes van mindere kwaliteit zijn. Op de wegen wordt over het algemeen stevig doorgereden, maar het land staat qua verkeersveiligheid minder slecht bekend dan bijvoorbeeld Polen of Roemenië.

Sinds 2007 behoort Tsjechië tot het Schengengebied waardoor alle grensovergangen met de buurlanden vrij zijn van grenscontroles. Wachttijden bij de grens zijn daardoor verleden tijd. Het verkeer in Tsjechië wordt wel drukker, met name rond en tussen de grote steden. Met name rondom Praag wordt veel geïnvesteerd in een beter wegennet waaronder de bouw van een ring en enkele stedelijke expresswegen. De nieuwe wegen liggen deels ondergronds.

Het hoofdwegennet is in het beheer van het ŘSD.

Autosnelwegen in Tsjechië

D0 CZ.svg D1 CZ.svg D2 CZ.svg D3 CZ.svg D4 CZ.svg D5 CZ.svg D6 CZ.svg D7 CZ.svg D8 CZ.svg D10 CZ.svg D11 CZ.svg D35 CZ.svg D43 CZ.svg D46 CZ.svg D47 CZ.svg D48 CZ.svg D49 CZ.svg D52 CZ.svg D55 CZ.svg D56 CZ.svg


Flag of the Czech Republic.svg Hoofdwegen van de 1e klasse in Tsjechië Flag of the Czech Republic.svg

I/1I/2I/3I/4I/6I/7I/8I/9I/10I/11I/12I/13I/14I/15I/16I/17I/18I/19I/20I/21I/22I/23I/24I/25I/26I/27I/28I/29I/30I/31I/32I/33I/34I/35I/36I/37I/38I/39I/40I/41I/42I/43I/44I/45I/46I/47I/48I/49I/50I/51I/52I/53I/54I/55I/56I/57I/58I/59I/60I/61I/62I/63I/64I/65I/66I/67I/68I/69I/70I/71


Europese wegen in Tsjechië

E48E49E50E53E55E59E65E67E75E442E461E462E551


Statistieken

Per 1 januari 2013 had Tsjechië de volgende statistieken;[3]

  • dálnice: 974 bruggen, gecombineerde lengte 76,9 kilometer
  • rychlostní silnice: 594 bruggen, gecombineerde lengte 44,1 kilometer

Toekomst

Zie Lijst van wegenprojecten in Tsjechië.

In Tsjechië zijn tal van wegenprojecten gepland, met name de aanleg van R-wegen. De voortgang van deze projecten blijkt sinds pakweg 2008 echter onbetrouwbaar, projecten worden keer op keer uitgesteld en in uitvoering zijnde projecten worden vrijwel nooit op tijd en binnen budget opgeleverd. De aanleg van snelwegen in Tsjechië verloopt stukken stroever dan bijvoorbeeld in Polen. Een probleem is dat de vergunningen en procedures niet soepel verlopen, waardoor een aanzienlijk deel van het wegenbudget en EU-financiering niet gebruikt wordt. Dit komt omdat Tsjechië jarenlang verouderde milieuwetgeving uit 1992 gebruikte. Al in 2006 had Tsjechië nieuwe wetgeving moeten invoeren, maar heeft nagelaten dit te doen.[4] Het gevolg was dat jarenlang weinig wegenprojecten zijn opgestart en er voortdurende vertragingen waren bij de procedures. In 2016 kreeg Tsjechië een uitzondering van de EU om enkele projecten toch te co-financieren, maar het land werd opgeroepen toch eindelijk eens moderne milieuwetgeving te implementeren.[5]

Hernummering van 2016

Zie ook hernummering van wegen in Tsjechië (2016).

Per 1 januari 2016 zijn de rychlostní silnice (R-wegen) omgenummerd tot een dálnice (D-wegen), met uitzondering van de R63, die de I/63 werd. De aanpassingen waren vooral administratief, er is qua maximumsnelheid en ontwerpeisen weinig aangepast. In Tsjechië mocht op R-wegen al 130 km/h gereden worden. De R1 is toen omgenummerd tot D0. Het aantal kilometers dálnice groeide met 430 en het aantal routes groeide van 6 naar 18. Daarnaast is de wegcategorie rychlostní silnice volledig afgeschaft. De R-wegen die niet omgenummerd zijn hebben de status van silnice pro motorová vozidla (autoweg) gekregen. Ook hier zijn geen aanpassingen aan de maximumsnelheid doorgevoerd.

Tol

zie Dálniční poplatek voor het hoofdonderwerp.

In Tsjechië is een tolvignet verplicht voor de meeste autosnelwegen. Het vermijden van het tolvignet door andere wegen te pakken is nauwelijks de moeite waard. De kosten van het vignet zijn vergelijkbaar met de vignetten in Slowakije en Hongarije. Men kan dit vignet kopen aan de grens, bij postkantoren en grote tankstations. Oude vignetten moeten verwijderd worden, maar door een rondreis in Centraal-Europa kan men toch vele vignetten op de ruit hebben.

Files

Grootschalige filevorming komt niet zoveel voor, maar Praag kan wel behoorlijk druk zijn in de spits. De gemiddelde Pragenaar heeft de behoefte om in het weekend de stad te verlaten voor de rust en ruimte waardoor vooral op de vrijdagmiddag vanuit Praag en zondagavond naar Praag toe grote stromen voorkomen. Tussen de steden staat alleen file op drukke vakantiedagen of door ongevallen. In de meeste overige steden is de filevorming vrij beperkt. De D1 is de drukste doorgaande snelweg, vooral even ten oosten van Praag, waar de snelweg dan ook 2x3 rijstroken telt. Van Randstedelijke drukte is echter geen sprake.

Bewegwijzering

De bewegwijzering in Tsjechië was vrijwel identiek aan die van Slowakije, maar is sinds 2010 uit elkaar aan het groeien door wijzigingen in zowel Tsjechië als Slowakije. Het snelwegennet kent groene borden, op het onderliggend wegennet blauwe borden. Het lettertype is in kapitalen (hoofdletters) maar wel duidelijk. Het aantal bestemmingen op de bewegwijzering is doorgaans beperkt, waardoor het overzichtelijk blijft. De bewegwijzering is duidelijk één van de meer ontwikkelde in Centraal- en Oost-Europa, en heeft wat weg van de Duitse bewegwijzering qua layout. Het autosnelwegnummer wordt in een rood vlak met een wit kader aangegeven en is vergelijkbaar met de wegnummers van de Duitse Bundesstraßen. Afslagen naar het OWN worden in een blauw vak aangegeven. Het D-nummer wil op oudere borden nog wel eens ontbreken, maar dan is er wel een E-nummer. Grote problemen levert dit over het algemeen niet op. Er zijn twee generaties bewegwijzering waar te nemen, waartussen echter niet heel veel verschil zit. Het meest opvallende verschil is dat het woord "EXIT" is vervangen door een afritsymbool, in 2015 is ook het knooppuntsymbool geïntroduceerd. In sommige steden staan nog "tranzit"-borden uit de tijd dat er nog geen ringsnelweg of bypass was, bijvoorbeeld in Plzeň en Praag. Bij grotere afslagen en bij knooppunten worden veelal portaalborden gebruikt die meestal vrij duidelijk zijn.

Wegbeheer

De hoofdwegen van Tsjechië worden beheerd door de ŘSD, onderdeel van het ministerie van verkeer. Het ministerie van verkeer had tussen 2009 en 2014 9 verschillende ministers.[6]

Modal split

De modal split in Tsjechië:[7]

Personenvervoer

Modaliteit reizigerskm aandeel
auto 64.260.000.000 80,1%
bus 9.270.000.000 11,5%
rail 6.710.000.000 8,4%

Goederenvervoer

Modaliteit tonkm aandeel
vrachtwagen 51.230.000.000 77,4%
rail 14.270.000.000 21,5%
water 700.000.000 1,1%

Verkeersveiligheid

jaar verkeersdoden
2010 802
2011 773
2012 742
2013 654
2014 688
2015 738

In 2010 vielen 77 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners in Tsjechië, een daling van 40 procent ten opzichte van het jaar 2001. Het land behoort hiermee tot de iets minder veilige landen van de Europese Unie, boven het EU-gemiddelde.[8] In 2015 vielen 70 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners, waarmee Tsjechië beduidend boven het EU-gemiddelde zit, enigszins vergelijkbaar met buurland Polen maar beduidend hoger dan buurland Slowakije.[9]

Zie ook

Externe links

Referenties

  1. stand 01-01-2017
  2. www.czso.cz
  3. Silnice a dálnice v České republice 2013 | rsd.cz
  4. Environment: Commission asks Czech Republic to comply with Court ruling on environmental impact assessments | europa.eu
  5. Tschechien bekommt Ausnahmebewilligung von EU für wichtige Verkehrsbauten | radio.cz
  6. Seznam ministrů dopravy České republiky | cs.wikipedia.org
  7. Silnice a dálnice v České republice 2013 p14-15 | rsd.cz
  8. Verkeersveiligheid: aantal verkeersdoden EU met 11% gedaald in 2010 | europa.eu
  9. 10th Annual Road Safety Performance Index (PIN) Report | etsc.eu
Wegen van Europa

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgarijeCyprusDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkGeorgiëGriekenlandHongarijeIerlandIJslandItaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtensteinLitouwenLuxemburgMacedoniëMaltaMoldaviëMonacoMontenegroNederlandNoorwegenOekraïneOostenrijkPolenPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSloveniëSlowakijeSpanjeTsjechiëTurkijeVaticaanstadVerenigd KoninkrijkWit-RuslandZwedenZwitserland

in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden