Vakwerkbrug

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De Keizersveerbrug, één van de weinige grote vakwerkbruggen voor het wegverkeer in Nederland.

Een vakwerkbrug is een brugtype waarbij het brugdek gedragen wordt door brugpijlers en een vakwerk, een vaak metalen constructie bestaande uit driehoekige delen die de constructie stevigheid geven. Een vakwerkbrug wordt veelal gebruikt voor kleine tot middelgrote overspanningen. Een vakwerkbrug kan bestaan uit vele overspanningen. In Nederland werd dit type brug voor grote spoorbruggen gebruikt, maar ook voor verkeersbruggen zoals de oude Bommelsebrug bij Zaltbommel die in 2008 gesloopt is. De Keizersveerbrug is een voorbeeld van een vakwerkbrug. Alhoewel een vakwerkbrug op een cantileverbrug lijkt is het principe niet helemaal hetzelfde. De vakwerkconstructie wordt wel vaak bij cantileverbruggen toegepast. Vakwerkbruggen kan men in Nederland nog vaak vinden op kleine overspanningen, bijvoorbeeld over kanalen.

Kenmerken

Vakwerkbruggen zijn van staal en bestaan meestal uit meerdere (tot tientallen) overspanningen. Kenmerkend is dat de overspanningen relatief klein zijn, in de zuivere vorm zijn de overspanningen vaak niet meer dan 100 meter. Via het cantilever-principe zijn grotere overspanningen mogelijk, tot meer dan 250 meter. Vakwerkbruggen zijn in West-Europa vooral gangbaar bij spoorbruggen, en minder bij verkeersbruggen. In Centraal- en Oost-Europa komen vakwerkbruggen voor wegverkeer wat vaker voor, maar de cantilever-combinatie is zeldzaam. Vakwerkbruggen kunnen dubbeldeks zijn. Er zijn diverse vakwerkvormen mogelijk, maar het principe is altijd met driehoeken. Vakwerkbruggen hebben soms een boog-achtige constructie, alhoewel het daarmee niet echte boogbruggen zijn. Wel kan het zijn dat een deel van de boogconstructie van een boogbrug in vakwerkvorm is uitgevoerd voor extra stevigheid. Vakwerkbruggen zijn vaak relatief smal, er zijn weinig vakwerkbruggen met meer dan 2 rijstroken per richting.

Geschiedenis

Vanaf de tweede helft van de 19e eeuw kwam met de opkomst van de trein de noodzaak om de rivieren te overspannen. In Europa waren de eerste vaste bruggen over de grote rivieren vaak spoorbruggen, en in veel gevallen waren dat vakwerkbruggen. In groten getale zijn tussen 1860 en 1920 vakwerkbruggen over de grote rivieren van Europa aangelegd.

In de Verenigde Staten werden vakwerkbruggen op zeer grote schaal toegepast, naar schatting zijn er in de Verenigde Staten meer dan 25.000 vakwerkbruggen gebouwd tussen 1870 en 1970. De grote rivierkruisingen in de Verenigde Staten zijn uitgevoerd via de cantilever-constructie, om de grotere benodigde overspanning mogelijk te maken. Maar ook vrijwel alle kleine bruggen uit die tijd waren vakwerkbruggen. Veel vakwerkbruggen die nog in gebruik zijn, dateren van voor 1910. Daarentegen liggen veel vakwerkbruggen weg te roesten op het platteland. Vakwerkbruggen worden in de Verenigde Staten weinig frequent meer gebouwd, men kiest meestal voor een betonnen cantilever-, ligger- of kokerbrug. Grote rivierkruisingen zijn overwegend tuibruggen.

De eerste grote rivierbruggen van China, met name die over de Yangtze, waren dubbeldeks vakwerkbruggen, met zowel een spoorverbinding als verkeersverbinding. De eerste daarvan was de Wuhan Yangtze River Bridge van 1957. Dubbeldeks vakwerkbruggen waren het standaard ontwerp van grote rivierkruisingen van China in de jaren 60 - 80.

In andere talen

De Crescent City Connection in New Orleans, klassiek voorbeeld van een cantilever vakwerkbrug.
  • Deens (Dansk): Gitterbro
  • Duits (Deutsch): Fachwerkbrücke
  • Engels (English): Truss Bridge
  • Fins (Suomi): Riippuansassilta
  • Frans (Français): Pont en treillis
  • Noors (Norsk): Fagverksbro
  • Zweeds (Svenska): Fackverksbro

Referenties