Velsertunnel

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Velsertunnel
NLA022.svg
Velsertunnel map.png
Velsertunnel 2016.jpg
Kruist Noordzeekanaal
Lengte 768 meter
Openstelling 28-09-1957
Intensiteit 65.700 mvt/dag
Tunnelcategorie D
Locatie kaart

De Velsertunnel is een tunnel in Nederland, gelegen in de autosnelweg A22 bij Velsen. De tunnel verloopt onder het Noordzeekanaal met een gesloten deel van 768 meter. De Velsertunnel is de oudste snelwegtunnel van Nederland.

Kenmerken

De Velsertunnel is een tweebuizige tunnel met een gesloten deel van 768 meter lengte. De vrije doorrijhoogte was voor de renovatie van 2016 4,17 meter, na renovatie 4,29 meter. De tunnelelementen zijn 7,77 meter hoog en 32,87 meter breed. Het profiel van vrije ruimte binnen de tunnel is 4,23 meter. De tunnel heeft twee rijbanen van 7,12 meter breed, de afstand van wand tot wand bedraagt 9,23 meter. Er zijn feitelijk 5 buizen, twee verkeersbuizen, een middentunnelkanaal met drie verdiepingen en een voormalige ventilatiebuis aan beide buitenzijden van de tunnel. Deze voormalige ventilatiebuizen bestaan uit twee niveaus, met een gas- en waterleiding onderin. De tunnel had oorspronkelijk dwarsventilatie, maar sinds 2016 heeft de tunnel langsventilatie. Aan beide zijden van het Noordzeekanaal zijn buiten gebruik zijnde ventilatietorens en een dienstengebouw aanwezig. De lage ventilatietorens zijn ruim 16 meter hoog, de hoge ruim 31 meter.

De Velsertunnel ligt ten oosten van IJmuiden en is vernoemd naar het nabijgelegen dorp Velsen. De dichtstbijzijnde grotere stad is Haarlem dat ten zuiden van de Velsertunnel ligt. Ten oosten van de Velsertunnel ligt de nieuwere Wijkertunnel. De Velsertunnel is de westelijkste grote oeververbinding onder het Noordzeekanaal, één van de breedste kanalen van Nederland die het IJ en de havens van Amsterdam met de havens van IJmuiden en de Noordzee verbindt. Direct ten westen van de wegtunnel ligt de Velserspoortunnel die op hetzelfde moment is aangelegd als de wegtunnel. De Velsertunnel verwerkt voornamelijk regionaal verkeer met een bestemming in de directe omgeving, zoals de industrie en havens van IJmuiden/Beverwijk en het noordelijke deel van Haarlem. Zowel aan de noord- als zuidzijde bevinden zich twee aansluitingen op korte afstand, met name de invoegstrook vanuit Beverwijk naar Haarlem is erg kort. Ten zuiden van de tunnel bevindt zich de aansluiting met de N202, waarna de A208 zich vanuit een naamloos knooppunt afsplitst naar Haarlem.

Geschiedenis

Voordat er gesproken werd over een tunnel maakte het wegverkeer voor de kruising van het Noordzeekanaal gebruik van de veerponten tussen IJmuiden en Velsen-Noord of de sluizenroute. Het spoorverkeer gebruikte een naastliggende boogbrug. Reeds voor de Tweede Wereldoorlog leidde het ontbreken van een goed verbinding tussen beide zijden van het Noordzeekanaal tot grote vertragingen voor het autoverkeer en al in de jaren 30 werden er daarom plannen gemaakt voor een tunnel onder het Noordzeekanaal om deze obstakels te vermijden. Omdat de omvang van het verkeer destijds nog beperkt was, werd een enkelbuizige tunnel met twee rijstroken gepland. In 1941 werd met de bouw begonnen, maar vanwege het verloop van de Tweede Wereldoorlog in 1942 gestaakt.

Na de Tweede Wereldoorlog werd duidelijk dat het verkeer snel zou toenemen en een tweestrooks tunnel niet voldoende zou zijn. Er werd daarom een nieuwe tunnel met twee buizen ontworpen. De aanleg van deze tunnel begon in april 1952 en was één van de eerste na-oorlogse snelwegprojecten. De tunnel kreeg een gesloten deel van 768 meter. Bij de aanleg werd niet de heden ten dage gebruikelijke afzinkmethode gebruikt, maar werd de tunnel in een open bouwput gebouwd in verband met de toenmalige stand der techniek. In eerste instantie werd de zuidelijke helft van de tunnel aangelegd. Deze was begin 1955 gereed waarna dit deel onder water werd gezet en het scheepvaartverkeer naar die kant van het kanaal werd verlegd. Daarna werd de noordelijke helft van de tunnel aangelegd.[1] Aan beide zijden van de tunnel zijn grote ventilatieschachten gebouwd, welke rijksmonument zijn geworden in 2007. De tunnel ligt op 23,2 meter beneden NAP, iets minder diep dan de Wijkertunnel.

De bouw van de tunnel en de spoortunnel samen heeft ongeveer 130 miljoen gulden (€ 59 miljoen) gekost.[2] Bij de bouw van de tunnels is ongeveer 340.000 m3 beton gebruikt en 35.000 ton wapeningsstaal. In 1953 waren ongeveer 350 medewerkers bezig met de aanleg van de tunnels, in 1957 waren dat er ongeveer 1000.

De tunnel is op 28 september 1957 geopend door Koningin Juliana die eerder op dezelfde dag reeds de naastgelegen spoortunnel opende.[3] Daarna werd de spoorbrug bij IJmuiden afgebroken en daalde het gebruik van de veerponten gigantisch. Vandaag de dag maakt met name langzaam verkeer en vrachtverkeer met gevaarlijke stoffen gebruik van de pontverbinding.

De Velsertunnel was oorspronkelijk onderdeel van de rijksweg 9 tussen Haarlem en Alkmaar. Vanaf de jaren 70 werd via het Wijkertunneltracé de rijksweg 16 gepland, maar de aanleg hiervan werd lange tijd uitgesteld. Pas in 1996 is de Wijkertunnel opengesteld en werd de routering van rijksweg 9 verlegd via die tunnel. De Velsertunnel werd onderdeel van de rijksweg 22.

Renovatie 2016

Tussen begin 2015 en begin 2017 is de Velsertunnel gerenoveerd. Verantwoordelijk hiervoor was het consortium 'Hyacint', een verwijzing naar de vorm van de ventilatiebuizen van de Velsertunnel, met wie een ‘Design, Construct & Maintenance’-contract was afgesloten. Na oplevering bleef de opdrachtnemer nog zeven jaar verantwoordelijk voor het tunnelonderhoud. Aan het consortium namen Besix, Dura Vermeer, Spie Nederland en Croon deel.

De tunnel is veiliger gemaakt en heeft tot circa 2045 geen groot onderhoud meer nodig. De tunneltechnische installaties zijn vervangen, er zijn nieuwe vluchtwegen aangelegd, de tunnelbesturing is gemoderniseerd en de doorrijhoogte is met 12 centimeter vergroot. In 2015 was de Velsertunnel de tunnel met de meeste sluitingen vanwege te hoge voertuigen, met meer dan 8.600 sluitingen - die veelal 10 - 20 minuten duurden. Tevens is overgegaan van dwarsventilatie op langsventilatie.

Tussen 15 april 2016 en 16 januari 2017[4] was de tunnel negen maanden lang volledig afgesloten voor het verkeer.[5] Dat was noodzakelijk vanwege de indeling van de tunnel: de installaties van de tunnelbuizen waren zo verknoopt dat het technisch erg lastig zou zijn om de tunnel buis-voor-buis aan te pakken. Vanwege de verkeersproblemen die door de volledige afsluiting zouden ontstaan zijn tijdelijke calamiteitenbogen aangelegd in de knooppunten Velsen en Beverwijk. Tevens was de capaciteit van de Wijkertunnel tijdelijk uitgebreid tot 2x3 rijstroken.[6]

De totale renovatie heeft ongeveer € 67 miljoen gekost.

Verkeersintensiteiten

In 1957 was de verwachting dat in de eerste jaren ongeveer 12.000 motorvoertuigen gebruik zouden maken van de Velsertunnel. In 1990 maakten dagelijks 80.600 voertuigen van de Velsertunnel gebruik.[7] De Wijkertunnel was destijds nog niet voltooid. In 2001 reden dagelijks 60.200 voertuigen door de Velsertunnel,[8] wat geleidelijk weer stijgt naar 64.300 voertuigen in 2006[9] en 65.700 voertuigen in 2010.[10] De Velsertunnel blijft cruciaal voor de bereikbaarheid van de regio Zuid-Kennemerland/IJmond. De tunnel had in 2010 zelfs een hogere intensiteit dan de iets oostelijker gelegen Wijkertunnel.

Referenties

Bruggen en tunnels in de regio Amsterdam

AmsterdamsebrugCoentunnelGaasperdammertunnelIJtunnelKeizer KareltunnelMichiel de RuijtertunnelMuiderbrugTweede MuiderbrugPiet HeintunnelRozenoordbrugSpaarndammertunnel

BetlembrugMuiderbrugSchellingwouderbrugSchinkelbrugSchipholtunnelUyllanderbrugVelsertunnelWaterwolftunnelWeesperbrugWijkertunnelZeeburgerbrugZeeburgertunnelTunnel Zuidas