Wisselstrook

Uit Wegenwiki
(Doorverwezen vanaf Wisselstroken)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
De aankondiging van de wisselbaan.
De dubbelstrooks wisselbaan op de A1.

Definitie

Rijstrook die, eventueel als onderdeel van een eigen wisselbaan, afhankelijk van het verkeersaanbod wordt bestemd voor verkeer in één van beide rijrichtingen.

Toelichting

Een wisselstrook is een rijstrook die afhankelijk van de drukte geopend wordt voor een bepaalde rijrichting. Een wisselstrook is daarmee een benuttingsmaatregel; alleen tijdens het piekuur is vanwege het verkeersaanbod tijdelijk extra infrastructuur nodig, die afhankelijk van avond- of ochtendpiek van richting kan veranderen.

Een voorziening met meer dan één rijstrook wordt een wisselbaan genoemd.[1]

Voor- en nadelen

Een wisselstrook is voornamelijk zinvol op wegen met sterke spitsrichtingen. Sinds de jaren '60 zijn verkeerspatronen in Europa en Noord-Amerika gewijzigd, waarbij de drukste wegvakken niet meer bij de stadscentra liggen, maar in of buiten de voorsteden en het verkeer steeds meer verspreid is. Daardoor zijn wisselbanen vaak niet een goede oplossing voor de meeste plekken. Men opteert voor een reguliere verbreding in beide richtingen. In Nederland zijn op veel snelwegen tussen de grote steden de beide richtingen in de spits (bijna) even druk.

De nadelen van wisselstroken of wisselbanen zijn voornamelijk het ruimtegebruik en de verminderde bereikbaarheid voor hulpdiensten. Wisselstroken hebben vaak geen vluchtstroken en als deze wel worden toegepast is het ruimtebeslag vergelijkbaar met een reguliere verbreding in beide richtingen. Doordat wisselstroken doorgaans met betonnen barriers van de overige rijstroken zijn afgescheiden is de bereikbaarheid in het geval van ongevallen een probleem. Met name op wisselstroken met één rijstrook zonder vluchtstroken speelt dit. De ongevalslocatie kan alleen vanaf de tegenrichting of vanaf de reguliere rijbanen bereikt worden en verkeer zit achter het ongeval vast.

Wisselstroken zijn duurder in operationele kosten dan gewone rijstroken, alhoewel dit verschil in Nederland relatief klein is omdat langs bijna alle drukke snelwegen al verkeerssignalering en bewaking aanwezig is. In andere landen is dit bijvoorbeeld vrijwel nooit het geval, waardoor wisselstroken in exploitatie duurder zijn dan de rest van de snelweg.

Locaties

Het stelsel van wisselbanen bij Amsterdam.

Nederland

In Nederland is er een wisselbaan met twee rijstroken in het midden van de A1 tussen het knooppunt Diemen en het knooppunt Muiderberg. Zoals de naam aangeeft kan de rijrichting worden aangepast. In de ochtendspits is de wisselbaan opengesteld in de richting Amsterdam vanuit Almere, in avondspits in de richting Almere. Er is bij knooppunt Muiderberg tevens een in- en uitgang voor de wisselbaan vanuit of naar Hilversum/Amersfoort, maar die wordt alleen opengesteld in geval van calamiteiten, onderhoudswerkzaamheden of grote evenementen. De wisselbaan bestond in eerste instantie vanaf ongeveer het jaar 2000 uit één rijstrook, maar ongeveer tien jaar later is deze verdubbeld. Bij het project Schiphol-Amsterdam-Almere-project (SAA) bleef de wisselbaan gehandhaafd en is deze met enkele takken uitgebreid.

Verder heeft de Coentunnel sinds 2013 een 2-strooks wisselbuis en zijn er wisselbanen op de Europalaan bij de Efteling in Kaatsheuvel, de Algerabrug in de N210 bij Capelle aan den IJssel en de Spijkenisserbrug bij Spijkenisse.

Spanje

In Spanje is er een wisselstrook op de A-6 in de noordwestelijke voorsteden van Madrid. De Avinguda Diagonal in Barcelona heeft ook wisselstroken, maar deze zijn zonder fysieke rijbaanscheidingen.

Nieuw-Zeeland

In Auckland, Nieuw-Zeeland, is er een wisselstrook op de Auckland Harbour Bridge, met een dynamische barrier.

Australië

In Sydney, Australië zijn er wisselstroken op de Cahill Expressway. De Southern Expressway in Adelaide was tot 2014 geheel een wisselsnelweg, en kon maar in één richting bereden worden, naar het centrum in de ochtend en naar de voorsteden in de middag. Tussen 2012 en 2014 is een tweede rijbaan aangelegd. De weg is sindsdien een reguliere snelweg die in twee richtingen bereden kan worden.

Verenigde Staten

De Interstate 70 had in St. Louis al een 9 kilometer lange wisselbaan met 2 rijstroken die in 1961 in gebruik genomen is bij de oorspronkelijke bouw van de autosnelweg. Dit is mogelijk de oudste wisselstrook op een autosnelweg ter wereld.

In de Verenigde Staten zijn er elders op diverse plekken wisselstroken, bijvoorbeeld op de Interstate 15 in California in San Diego, de Interstate 95 in Virginia in de voorsteden van Washington, op de Interstate 45 in Texas en US 59 in Texas in de agglomeratie Houston, de Interstate 676 in Pennsylvania in Philadelphia, op de Interstate 93 in Massachusetts in Boston. De breedste wisselbaan is die van de Interstate 5 in Seattle met 4 rijstroken. De langste wisselbaan is de I-95 Express Lanes in Virginia met een lengte van 80 kilometer. Voor de installatie van een beweegbare afscheiding op de Golden Gate bridge (2015), werd de wisselstrook handmatig aangepast, door paaltjes van de ene zijde van de wisselstrook naar de andere te verplaatsen.

Veel wisselstroken zijn omgevormd tot express lanes met tolheffing.

Canada

Op de Pont de Québec, een brug in de Québecse Route 175, is een wisselstrook aanwezig, die door lampen boven de weg geregeld wordt. De Lions Gate Bridge in Vancouver heeft een wisselstrook en is mogelijk de drukste 3-strooks weg ter wereld.

Duitsland

In Duitsland bevindt zich op de weg tussen snelweg A5 en attractiepark Europa-Park een wisselstrook. De wisselstrook is niet fysiek gescheiden van de rest van de rijstroken.

Referenties