Zambia

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Flag of Zambia.svg
Zambia
Zambia.png
Hoofdstad Lusaka
Oppervlakte 752.618 km²
Inwonertal 16.591.000
Lengte wegennet 20.117 km
Lengte snelwegennet 0 km
Eerste snelweg nvt
Benaming snelweg nvt
Verkeer rijdt links
Nummerplaatcode RNR[1]

Zambia, formeel de Republic of Zambia is een groot land in het zuiden van Afrika. Het land is circa 19 keer zo groot als Nederland en telt 16 miljoen inwoners. De hoofdstad is Lusaka.

Inleiding

Geografie

Zambia ligt op de overgang van Centraal naar Zuidelijk Afrika en grenst in het noorden aan de Democratische Republiek Congo en Tanzania, in het oosten aan Malawi en Mozambique, in het zuiden aan Zimbabwe, Botswana en Namibië en in het westen aan Angola. De hoofdstad Lusaka ligt centraal in het land. Door een uitsteeksel van de DRC wordt het land bijna in tweeën gedeeld. Het land meet maximaal 1.250 kilometer oost-west en 820 kilometer noord-zuid. Het smalste deel is echter maximaal 180 kilometer breed tussen de DRC en Mozambique. Het land bestaat overwegend uit een plateau met weinig grote hoogteverschillen. Alleen langs de grens met Zimbabwe en in het centrale noorden liggen bergruggen. De Kongera is het hoogste punt met 2.187 meter. Veruit de belangrijkste rivier is de Zambezi, die de grens met Zimbabwe vormt.

Het land heeft een tropisch klimaat dat echter getemperd wordt door de hoogte. Een groot deel van het land ligt op 1.100 tot 1.500 meter hoogte waardoor de temperaturen minder extreem zijn. De gemiddelde maximumtemperatuur in de hoofdstad Lusaka varieert van 24 °C in de winter tot 30 °C in de zomer. De neerslag valt hoofdzakelijk in de zomer van november tot en met maart, daarbuiten valt nagenoeg geen neerslag. In Lusaka valt bijna 900 mm neerslag per jaar, vergelijkbaar met Nederland maar anders verdeeld.

Demografie

Het inwonertal van Zambia groeide van circa 4 miljoen in 1960 tot 13 miljoen in 2010. De hoofdstad Lusaka is met afstand de grootste stad van het land met 1,7 miljoen inwoners. Buiten de hoofdstad Lusaka liggen er een aantal grote steden in het noorden, de zogenaamde Copperbelt, met Chingola, Kitwe, Ndola en Luanshya. In het zuiden ligt de stad Livingstone, in het oosten zijn geen grote steden. Er zijn in totaal 10 steden met meer dan 100.000 inwoners.

Zambia heeft circa 73 etnische groepen, de meesten daarvan zijn Bantu-stammen. Er worden diverse talen gesproken, waarbij het Engels de officiële taal is, en min of meer als de lingua franca fungeert. Andere talen zijn vooral regionaal gebonden, het Bemba is de meest gesproken inheemse taal.

Economie

Zambia is een ontwikkelingsland waarbij een groot deel van de bevolking in de landbouw werkt, veelal voor de eigen voedselvoorziening. De voornaamste industrie is de mijnbouw, Zambia is één van de grootste koperproducenten ter wereld, wat ook een groot deel van de export van het land beslaat. Koper wordt vooral gewonnen in de zogenoemde Copperbelt in het centrale noorden van het land, bij de grens met Congo. Hier zijn ook de meeste grote steden van Zambia gelegen, behalve echter de hoofdstad Lusaka. De economie van Zambia is sterk afhankelijk van de inkomsten van koper.

Geschiedenis

Het gebied werd oorspronkelijk bevolkt door de Khoisan, maar werd vanaf de 13e eeuw gedomineerd door de expansie van Bantu-stammen, zoals dat in een groot deel van het binnenland van Afrika gebeurde. De eerste Europeaan in het gebied was een Portugese ontdekkingsreiziger eind 18e eeuw, die vanuit Mozambique kwam. Midden 19e eeuw kwamen meer Britse ontdekkingsreizigers in het gebied, waaronder de beroemde David Livingstone. Eind 19e eeuw ontstonden drie Britse protectoraten in het gebied, dat ook wel de drie Rhodesiën werden genoemd. In 1911 werden twee protectoraten samengevoegd tot Northern Rhodesia, of Noord-Rhodesië, vernoemd naar de Brit Cecil Rhodes die eind 19e eeuw naam maakte met mijnbouw in dit deel van Afrika.

In 1953 werden drie Britse kolonies samengevoegd, dit waren Northern Rhodesia (Zambia), Southern Rhodesa (Zimbabwe) en Nyasaland (Malawi), die de Federation of Rhodesia and Nyasaland heette. Dit gebied had een bepaalde mate van zelfbestuur. In 1964 werd Northern Rhodesia onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk. Het onafhankelijke land had formidabele problemen, zo waren er bijna geen mensen capabel genoeg om de overheid te vormen. De eerste president van Zambia was Kenneth Kaunda, die president was van 1964 tot 1991. Onder Kaunda verslechterden de relaties met buurland Zimbabwe. In 1975 kwam een spoorlijn gereed naar Dar es Salaam, waarmee Zambia minder afhankelijk werd van Zuid-Afrika. Midden jaren '70 daalde de prijs van koper echter significant, waarmee de voornaamste inkomstenbron van Zambia snel minder waard werd en het land in een economische depressie kwam.

In 1991 trad Kaunda af en sindsdien is Zambia een relatief stabiel land met een groeiende economie, nog steeds sterk gebaseerd op koper. Het land was militair betrokken bij de oorlog in Congo en had ook te maken met vluchtelingen van de conflicten in buurlanden Angola en Mozambique.

Wegennet

In de jaren 70 had Zambia één van de meest ontwikkelde wegennetten van Afrika, met een omvangrijk netwerk van geasfalteerde wegen. Dit netwerk bestaat nog steeds, maar is door gebrek aan onderhoud vaak in slechte staat. Vanuit Lusaka lopen diverse wegen naar de diverse regio's van Zambia. In Zambia zijn geen echte autosnelwegen, maar de weg van Ndola naar Kitwe in de Copperbelt wordt soms wel als zodanig beschouwd. Het wegennet is geïntegreerd met dat van de buurlanden, met uitzondering van Angola, waar vrijwel geen hoofdwegen lopen. Dit komt omdat Angola jarenlang een burgeroorlog kende, en de overheid in het dunbevolkte zuidoosten van Angola geen invloed had, en ook geen wegen kon bouwen. Vanwege de rivier de Zambezi en de stuwmeren zoals het Karibameer, is het aantal grensoverschrijdende wegen met Zimbabwe ook beperkt, er zijn er feitelijk twee, naar Harare en Bulawayo. Een verbinding loopt tevens naar Francistown in Botswana, ondanks dat de grens maar 50 meter lang is. Een oost-westroute vanuit Livingstone loopt door de Caprivi Strip van Namibië richting Grootfontein in dat land. Een belangrijke verbinding loopt tussen Chingola en Lubumbashi in de DRC, daar dit een mijnbouwgebied is. De grensovergang is aan DRC-zijde echter niet verhard. Er zijn twee grensovergangen met Tanzania en een aantal met Malawi, echter van ondergeschikt belang.

Het wegennet in de hoofdstad Lusaka is relatief modern, waarbij rondom het centrum vrijwel alle straten verhard zijn. De stad wordt doorkruist door 2x2 wegen, die zeer sporadisch ongelijkvloerse kruisingen kennen. Vanuit het centrum leidt een moderne 2x3 weg naar het zuidwesten. Hoofdwegen hebben vaak wegmarkeringen, waardoor het wegennet van Lusaka lijkt op dat van andere grote steden in zuidelijk Afrika.[2] In Lusaka komen bekende brandstofketens voor.[3]

Flag of Zambia.svg Trunk Routes in Zambia Flag of Zambia.svg

T1T2T3T4T5T6


Geschiedenis

Zambia was onder Brits koloniaal bestuur, en de vele grondstoffen in het land zorgden ervoor dat de Britten het wegennet van Zambia al vrij vroeg ontwikkelden, vanaf de jaren '30 was er sprake van diverse geasfalteerde wegen. De Britten hadden daarbij ook voordeel van het relatief eenvoudige terrein, Zambia is grotendeels een hoogvlakte zonder veel hoogteverschillen en rivieren, zodat wegenbouw hier eenvoudiger en goedkoper was dan noordelijker. De Victoria Falls Bridge bij Livingstone op de grens met Zimbabwe opende in 1905 voor het verkeer en was één van de eerste grote bruggen in Afrika. Tegen de jaren '70 waren bijna alle trunk roads van Zambia geasfalteerd. Vermoedelijk in de jaren '80 is de T3 tussen Ndola en Kitwe naar 2x2 rijstroken verbreed over ruim 60 kilometer, dit is één van de weinige dubbelbaans wegen in het binnenland van centraal-zuidelijk Afrika. Het wegennet kreeg vanaf de jaren '70 te maken met verminderde investeringen, met name omdat de Zambiaanse overheid veel geld uitgaf om rebellen in buurland Zimbabwe te ondersteunen. Vlakbij het drielandenpunt met Mozambique en Zimbabwe ligt de Luangwa Bridge, die in 1964 en 1979 is verwoest door het Zimbabwaanse leger. Sinds 2000 worden pogingen gedaan om het wegennet verder te asfalteren, met name de M-wegen en regionale wegen, dit wordt uitgevoerd onder het Link Zambia 8,000 / Pave Zambia project van de Road Development Agency.[4] Het is gepland om de T2-T3 tussen Lusaka en Ndola naar 2x2 rijstroken te verdubbelen.

Wegnummering

Het hoofdwegennet bestaat uit Trunk (T) en Main (M) Roads. De T-wegen lopen allen vanuit Lusaka, of zijn aftakkingen van routes uit Lusaka. M-wegen vormen het overige hoofdwegennet. Daarnaast zijn er Regionale wegen met de prefix D.

Routes

  • T1 Lusaka - Livingston (gr. Zimbabwe): 426 km
  • T2 Nakonde (gr. Tanzania) - Lusaka - Chirundu (gr. Zimbabwe): 1.158 km
  • T3 Kapiri-Mposhi - Luanshya - Kitwe - Chingola - (gr. DRC): 260 km
  • T4 Lusaka - Chipata (gr. Malawi): 592 km
  • T5 Chingola - Ikofenge (gr. Angola): 547 km
  • T6 Katete - Mlolo (gr. Mozambique): 55 km

Bewegwijzering

Als lid van de SADC volgt Zambia de geharmoniseerde bewegwijzering van Zuidelijk Afrika, oftewel de stijl van bebakening en bewegwijzering dat ook in andere landen in de regio gebruikelijk is, zoals Zuid-Afrika en Mozambique. Er is weinig bekend over de concrete uitvoering.

Referenties

Wegen van Afrika

AlgerijeAngolaBeninBotswanaBurkina FasoBurundiCentraal Afrikaanse RepubliekComorosCôte d'IvoireDemocratische Republiek CongoRepubliek CongoDjiboutiEgypteEquatoriaal GuineaEritreaEthiopiëGabonGambiaGhanaGuineaGuinea-BissauKaapverdiëKameroenKenyaLesothoLiberiaLibiëMadagaskarMalawiMaliMarokkoMauritaniëMauritiusMozambiqueNamibiëNigerNigeriaRwandaSão Tomé en PríncipeSenegalSeychellenSierra LeoneSomaliëSudanSwazilandTanzaniaTogoTsjaadTunesiëUgandaZambiaZimbabweZuid-AfrikaZuid-Sudan