Zweden

Uit Wegenwiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Flag of Sweden.svg
Sverige
Zweden.png
Hoofdstad Stockholm
Oppervlakte 449.964 km²
Inwonertal 10.000.000
Lengte wegennet 210.760 km
Lengte snelwegennet 2.191 km[1]
Eerste snelweg 1953
Benaming snelweg Motorväg
Verkeer rijdt rechts
Nummerplaatcode S

Zweden is een land in Noord-Europa en behoort tot de landengroep Scandinavië. Het land telt 10 miljoen inwoners[2] en is 11 keer zo groot als Nederland. De hoofdstad is Stockholm.

Inleiding

Ligging

Zweden is gelegen in Noord-Europa en behoort tot Scandinavië. Het vormt het oostelijk en zuidelijk deel van het Scandinavisch schiereiland. Zweden is gelegen aan de Oostzee (Baltische Zee) en Botnische Golf in het oosten en het Kattegat in het westen. Zweden heeft een behoorlijk lange kustlijn van 3.218 kilometer. Zweden heeft een lange grens met Noorwegen, en grenst aan Finland in het noorden. Via het Öresund grenst het aan Denemarken. Zweden meet hemelsbreed maximaal 1.550 kilometer van noord naar zuid en 460 kilometer van west naar oost.

Tot Zweden behoren naast talloze kleine eilanden en archipels voor de kust ook de grotere eilanden Gotland en Öland in de Baltische Zee. Het Deense eiland Bornholm ligt op 35 kilometer van de zuidkust van Zweden. Ongeveer 15% van Zweden ligt boven de poolcirkel. Zweden heeft een oppervlakte van 450.295 km² en is het op vier na grootste land van Europa. De oppervlakte is vergelijkbaar met de Amerikaanse staat California.

Landschap

De E22 nabij Norrköping.

Zweden wordt gedomineerd door bossen, ongeveer 70% van de landoppervlakte is bebost. Het zuiden en zuidwesten van Zweden kent de grootste open gebieden, in de regio's Skåne en Halland. Hier is veel landbouw. Tevens is er een oost-west verlopende streek met weinig bos in Västra Götaland en Östergötland. Ook de regio rond de Mälaren is wat minder intensief bebost. Het zuiden van Zweden is echter voor het grootste deel behoorlijk dichtbebost. Omdat hier weinig wezenlijke hoogteverschillen zijn, is de bebossing hier wat eentonig. Naar het noorden toe zijn meer hoogteverschillen, met name in de ruime grensstreek met Noorwegen.

De hoogste berg van Zweden is de 2.106 meter hoge Kebnekaise in het noorden van Zweden. Er is echter een brede strook met Scandinavisch hoogland in midden- en Noord-Zweden dat boven de boomgrens ligt. In Midden-Zweden ligt de boomgrens op ongeveer 700 meter hoogte, in Noord-Zweden op ongeveer 500 meter, zodat deze regio's minder dichtbebost zijn.

Zweden wordt gekenmerkt door duizenden meren. In het zuiden van Zweden liggen drie grote meren, waarvan het Vänern het grootste is. Ten oosten daarvan ligt het langwerpige Vättern, en ten westen van Stockholm ligt het merengebied Mälaren. In midden- en noord-Zweden zijn veel grote en langgerekte stuwmeren. De langste rivier van Zweden wordt onderbroken door het Vänern, en heet ten noorden daarvan Klarälven, en ten zuiden daarvan de Göta älv. In Midden- en Noord-Zweden stromen de rivieren van west naar oost en zijn vaak wild.

Klimaat

Zweden wordt beïnvloed door de warme Golfstroom, maar met name het binnenland en het noorden van Zweden heeft meer trekken van een landklimaat, met koude winters en vrij warme zomers. De gemiddelde minimumtemperatuur ligt op -22 °C in Kiruna in de winter, maar slechts -3 °C in Malmö. De zomers zijn nog relatief warm, vergelijkbaar met Nederland, met in Midden- en Zuid-Zweden gemiddelde maximumtemperaturen van 22 °C, in Kiruna 18 °C. In Lapland komen soms hoge temperaturen tot rond 30 °C voor. De neerslag in Zweden is relatief gering, variërend van circa 775 mm per jaar in Göteborg tot 540 mm in Stockholm en 520 mm in Kiruna.

Steden

Zweden heeft een aantal grote steden. De hoofdstad Stockholm is veruit de grootste, maar Zweden heeft diverse van steden met meer dan 100.000 inwoners. Göteborg is de tweede stad, gevolgd door Malmö, Uppsala, Västerås en Örebro. Andere steden hebben minder dan 100.000 inwoners. De grotere steden liggen overwegend in zuid-Zweden, maar er zijn ook enkele grotere steden aan de oostkust langs de Botnische Golf. In noord-Zweden is de mijnbouwstad Kiruna van belang, met name omdat het de enige grotere plaats in Zweeds Lapland is.

Economie

De Zweedse economie is van alle Scandinavische landen het meest op industrie gebaseerd. De economie is echter divers. Landbouw speelt een rol langs de randen van Zuid-Zweden, elders is bosbouw dominant. In het noorden van Zweden worden belangrijke grondstoffen als erts gewonnen, met name rond Kiruna. Deze worden veelal geëxporteerd via de Noorse havenstad Narvik. De industrie bestaat voornamelijk uit auto-industrie, met bekende merken als Volvo, SAAB en Scania. Telecommunicatie en de farmaceutische industrie is ook van belang. Eén van de bekendste merken van Zweden is IKEA. Zweden heeft een hoge levensstandaard, met een hoog belastingniveau. Het gemiddelde jaarinkomen in Zweden bedraagt circa 270.000 SEK (€ 30.000,-).

Regio's

Zweden is opgedeeld in 21 provincies (län). De grootste provincie is Norrbotten (98.245 km²), de kleinste is Blekinge (2.946 km²). Drie provincies hebben meer dan 1 miljoen inwoners (Stockholm, Västra Götaland en Skåne). De län komen echter niet helemaal overeen met de historische provincies die cultureel nog steeds een belangrijke rol spelen. Sommige provincienamen zijn verdwenen als län, maar komen in de spreektaal nog veel voor. De län zijn voornamelijk administratief en hebben slechts een beperkt provinciaal bestuur, met name op het gebied van gezondheidszorg en openbaar vervoer.

Län in Zweden

BlekingeDalarnaGotlandGävleborgHallandJämtlandJönköpingKalmarKronobergNorrbottenÖrebroÖstergötlandSkåneStockholmSödermanlandUppsalaVärmlandVästerbottenVästernorrlandVästmanlandVästra Götaland


Wegennet

zie ook riksväg en länsväg.

Zweden heeft in het zuiden een vrij dicht wegennet gezien de omvang van de bevolking, en een dun tot zeer dun wegennet in het noorden. In het zuiden liggen de meeste snelwegen, het aantal snelwegen ten noorden van Stockholm is vrij beperkt. Het land heeft 2.191 kilometer snelweg, waarvan het gros wordt opgemaakt door de E4 en E6 vanaf het zuiden naar respectievelijk Stockholm en Noorwegen. De grootste Zweedse steden hebben een snel- en expresswegennet, met name Stockholm, Göteborg en Malmö. Het wegennet is opgedeeld in Europese wegen (enkv. europaväg meerv. europavägar) , rijkswegen (enkv. riksväg, meerv. riksvägar) en provinciale wegen (enkv. länsväg meerv. länsvägar). Ook rijkswegen en provinciale wegen kunnen uitgebouwd zijn als autosnelweg (enkv. motorväg, meerv. motorvägar), maar E-wegen zijn lang niet altijd snelwegen.

Flag of Sweden.svg Riksvägar (rijkswegen) in Zweden Flag of Sweden.svg

RV9.svgRV11.svgRV13.svgRV15.svgRV16.svgRV17.svgRV19.svgRV21.svgRV23.svgRV24.svgRV25.svgRV26.svgRV27.svgRV28.svgRV29.svgRV30.svgRV31.svgRV32.svgRV34.svgRV35.svgRV37.svgRV40.svgRV41.svgRV42.svgRV44.svgRV46.svgRV47.svgRV49.svgRV50.svgRV51.svgRV52.svgRV53.svgRV55.svgRV56.svgRV57.svgRV61.svgRV62.svgRV63.svgRV66.svgRV68.svgRV70.svgRV72.svgRV73.svgRV75.svgRV76.svgRV77.svgRV83.svgRV84.svgRV86.svgRV87.svgRV90.svgRV92.svgRV94.svgRV95.svgRV97.svgRV98.svgRV99.svgE6.20

E4 SE.svgE6 SE.svgE10 SE.svgE12 SE.svgE14 SE.svgE16 SE.svgE18 SE.svgE20 SE.svgE22 SE.svgE45 SE.svgE65 SE.svg


Wegnummering

Het hoofdwegennet bestaat uit Europese wegen, de E-wegen. Daarna komen de rijkswegen, die geen prefix hebben, alleen een nummer. Men zou ze wel kunnen afkorten naar "RV". Er is maar één eencijferige rijksweg, de RV 9, aangezien de oude RV 1 - RV 9 nu veelal Europese wegen zijn geworden. Provinciale wegen hebben drie cijfers en zijn gezoneerd per provincie. Deze kan men onderverdelen in primaire provinciale wegen, secundaire provinciale wegen en tertaire provinciale wegen. De primaire provinciale wegen hebben 3 cijfers. De secundaire cijfers krijgen een letter (A-Z) voor het nummer, bijvoorbeeld länsväg C 600 bij Uppsala. Primaire provinciale wegen lopen van het nummer 100 - 404, secundaire van 500 - 2999 en tertaire provinciale wegen van 3000 tot 9999. De secundaire en tertaire nummers worden per provincie opnieuw gebruikt. Primaire nummers lopen door heel Zweden.

Prefix

Een prefix wordt op de bewegwijzering alleen gebruikt voor Europese wegen, namelijk een [E]. Andere wegen hebben alleen een nummer op de borden zonder prefix, maar in schrijftaal kan men wel [RV] en [LV] gebruiken. De termen riksväg en länsväg worden vaak afgekort tot 'väg'.

Snelwegennet

Zie motorväg voor het hoofdonderwerp.

De Zweedse snelwegen liggen voornamelijk in het zuiden en midden van het land, tot ongeveer de lijn Oslo - Gävle. Ten noorden daarvan zijn alleen incidentele stukken van de E4 uitgebouwd als snelweg. In het zuiden zijn de E4 en E6 doorgaande snelwegen, en delen van de E18, E20, E22 en E65 zijn uitgebouwd als snelweg. Langere overige wegen die als snelweg zijn uitgebouwd zijn bijvoorbeeld de RV 40, RV 73, LV 222 en LV 229. Enkele snelwegen hebben geen nummer.

Opvallend aan het snelwegennet is dat tankstations zelden direct aan de snelweg zitten, maar bij aansluitingen, vergelijkbaar met wat in de Verenigde Staten gebeurt. De wegmarkeringen zijn wit. Een middenbarrier ontbreekt soms op plekken waar de middenberm wat breder is. Sommige wegen hebben een ijzeren kabel als middengeleider, ook wel cable barrier genoemd.

Geschiedenis

zie ook lijst van wegopeningen in Zweden voor een lijst van openstellingen.

De eerste snelwegen van Zweden werden in de jaren 50 aangelegd. De eerste snelwegen die openden waren de E22 rondom Malmö in 1953 en de E18 bij Stockholm in 1957. In 1957 werd de snelwegklasse ingevoerd, en kregen de eerste delen van de E22 ook snelwegclassificatie. In 1958 en 1959 openden delen van de E8 bij Stockholm. In de jaren 60 versnelde de snelwegenaanleg, wat tot in de jaren 70 aanhield. Tegenwoordig worden vooral kortere stukken gebouwd, die in de steden ondergronds lopen. In 2006-2007 opende 78 kilometer van de E4 tussen Uppsala en Gävle. In 1967 opende de E4 door Stockholm, genaamd de Essingeleden. Dit was de eerste snelweg met 2x3 rijstroken. In de jaren 90 is de weg verbreedt naar 2x4 rijstroken.

In september 1967 ging Zweden over van links rijden naar rechts rijden.

Lijst van snelwegen

Flag of Sweden.svg Snelwegen en expresswegen in Zweden Flag of Sweden.svg

E4E6E16 SE.svgE18 SE.svgE20 SE.svgE22 SE.svgE45 SE.svgE65 SE.svgRV11.svgRV25.svgRV28.svgRV40.svgRV44.svgRV53.svgRV73.svgRV75.svgRV80.svgLV155.svgLV222.svgLV228.svgLV229.svgLV265.svgLV273.svgE6.20


Motortrafikled

Een motortrafikled is een autoweg in Zweden. Deze wegen hebben vaak 2+1 rijstroken en hebben vaak een cable barrier als rijbaanscheiding. Constructief is het vaak één rijbaan, in veel gevallen betreft het omgebouwde wegen die oorspronkelijk een zeer brede rijbaan hadden. In 2015 had Zweden 410 kilometer motortrafikled, waarvan 390 kilometer met een cable barrier.

Knooppunten

Knooppunten in Zweden

AdolfsbergArlandaBräckemotetBulltoftaFredriksbergGävle VästraGräsnäsGullbergsmotetHäggvikHelsingborg SödraJärnbrottsmotetKistaKronetorpKroppKungens KurvaLjungarumMölndalsmotetNybodaOlskroksmotetPetersborgRingömotetRödastensmotetSaltskog ÖstraSunnanå


Tunnels

Tunnels in Zweden

Tunnel förbifart StockholmGötatunnelnLöttingetunnelnLundbytunnelnMarieholmstunnelnMuskötunnelnNorra länkenSöderledstunnelnSödra länkenTingstadstunnelnTörnskogstunneln


Congestie

In Zweden komt vooral verkeersdrukte voor in en rond de drie grootste steden, maar de verkeersintensiteiten daarbuiten zijn erg laag. In het noorden van Zweden is geheel geen verkeersdrukte en bestaan er zeer uitgestorven wegen.

Wegbeheer

Het Zweedse hoofdwegennet wordt beheerd door Trafikverket.[3] Trafikverket beheert alle E-wegen, riksvägar en länsvägar. Daarnaast beheert Trafikverket ook alle spoorwegen. Mede hierdoor heeft de rijksoverheid een zeer groot wegennet van 98.500 kilometer in beheer. Daarnaast zijn er 41.600 kilometer weg in gemeentelijk beheer. De provincies (län) hebben geen eigen wegbeheerder, maar wel een länsstyrelse, een administratieve raad. De provincies in Zweden zijn alleen administratief en hebben geen eigen bestuur. Het zijn uitvoerende agentschappen van de rijksoverheid.

Winterbeheer

Trafikverket houdt de bijna 100.000 kilometer weg zoveel mogelijk sneeuw- en ijsvrij. In hoeverre een weg sneeuw- en ijsvrij moet zijn is afhankelijk van de functie en verkeersintensiteit. Op secundaire wegen is het acceptabel dat er een laag sneeuw en ijs op blijft liggen. Het sneeuwschuiven en zouten van de wegen wordt uitbesteed aan externe aannemers. De kosten van het winteronderhoud bedragen circa 2 miljard SEK (€ 210 miljoen) per jaar. Op ongeveer 20% van de wegen wordt zout gebruikt om ze berijdbaar te houden, elders wordt hoofdzakelijk zand gebruikt om kosten te besparen en het milieu te ontlasten. De gladheid van secundaire wegen waar zand op gestrooid is wordt periodiek gemeten en waar nodig wordt extra zand gestrooid.

Bewegwijzering

afritsymbool in Zweden.

Zie ook bewegwijzering in Zweden.

De bewegwijzering op de snelwegen is in het groen uitgevoerd, met witte letters. Bewegwijzering op andere wegen is met blauwe borden. Afritbewegwijzering is in het blauw, maar bij knooppunten met andere snelwegen zijn alle borden groen. Lokale doelen zijn in witte borden met zwarte letters uitgevoerd. Aansluitingen heten een "trafikplats" en worden van te voren zonder afstandsaanduiding aangekondigd. Afritborden hebben een opvallende vorm, waarbij het bord rechtsboven uitsteekt in de richting van de afrit. Afritnummers worden aangegeven met een geel schildje met een zwart afritsymbool en het afritnummer. Afstandsborden zijn tevens groen, en bevatten een aantal hoofddoelen met het wegnummer erboven. Afstanden die aangegeven worden zijn regelmatig vele honderden kilometers door de omvang van het land.

Aansluitingen en knooppunten worden op 1 kilometer afstand aangekondigd. Men gebruikt bij belangrijke aansluitingen portaalborden, met vrij iele portaalconstructies en staande pijlen. Knooppunten zijn tevens genummerd. In Zweden worden exoniemen gebruikt, Kopenhagen (København) staat als "Köpenhamn" aangegeven. Dubbelnummeringen worden aangegeven, en men kan dan aparte afstandsborden voor beide wegnummers tegenkomen. Gemeentegrenzen staan doorgaans langs de snelwegen aangegeven. De bewegwijzering is in kapitaalschrift, vergelijkbaar met Frankrijk.

Wegnummers die indirect verwezen worden hebben een onderbroken bies. Het divergentiebord is vergelijkbaar met het Nederlandse, maar heeft blauwe pijlen in plaats van groene. Bij afritten worden de services die er zijn, aangegeven, omdat in Zweden zelden tankstations en andere voorzieningen direct aan de snelweg zitten. Het centrum wordt aangegeven door middel van een zwarte "C" in een wit vierkant. Het ziekenhuis heeft geen symbool, er staat "sjukhus" op de borden in een wit vlak. Windrichtingen worden niet voluit geschreven, maar afgekort, bijvoorbeeld "Landskrona N".

Verkeersborden hebben een gele achtergrond, in tegenstelling tot een witte achtergrond in de meeste andere landen van Europa. Dit is vanwege sneeuw.

Maximumsnelheden

wegtype Vmax
Znak d42.svg 50 km.svg
Znak d43.svg 70 km.svg 80 km.svg 90 km.svg 100 km.svg 110 km.svg
Znak D7.svg 70 km.svg 100 km.svg 110 km.svg
Znak D9.svg 110 km.svg 120 km.svg

Binnen de bebouwde kom geldt een maximumsnelheid van 50 km/uur, en standaard 70 buiten de kom, alhoewel vaker 90 en zelfs 110 op tweestrooks wegen aangegeven wordt. Op autosnelwegen geldt 110 km/uur, maar er zijn enkele trajecten waar men met 120 km/uur experimenteert. Voertuigen met een aanhanger mogen maximaal 80 km/uur. Op autowegen (motortrafikled) geldt in principe geen afwijkende maximumsnelheid ten opzichte van andere buitenkomse wegen (dus standaard 70 km/h), maar de meeste autowegen zijn op 100 km/h begrensd, soms ook 110 km/h.

Vanaf 2017 zou een eenduidiger snelhedenbeleid ingevoerd moeten worden. De volgende maximumsnelheden worden verwacht;

  • 40 km/h: bebouwde kom
  • 60 km/h: buiten de bebouwde kom en op belangrijke stadswegen
  • 80 km/h: hoofdwegen met middenstreep
  • 100 km/h: 2+1 wegen en rustige enkelbaans wegen met middenstreep (<4.000 mvt/etmaal)

Het is beleid om de maximumsnelheid op tweestrooks wegen zonder middengeleider en een verkeersintensiteit van meer dan 2.000 voertuigen per dag te verlagen van 90 naar 80 km/h.[4]

Autobelastingen

Zoals de meeste landen in Europa, wordt het gebruik en bezit van een auto in Zweden op diverse manieren belast.

Registratiebelasting

In Zweden is geen registratiebelasting bij het voor het eerst op kenteken zetten van een voertuig, zoals de Registreringsafgift in Denemarken of de BPM in Nederland. Er wordt enkel 25% btw over geheven. Zweedse auto's kosten hierdoor ruim de helft van wat ze in Denemarken kosten. Mede hierom zijn er ook veel Denen in Zweden (regio Malmö) gaan wonen vanwege de lagere auto- en huisvestingskosten.

Wegenbelasting

In Zweden wordt een wegenbelasting (Zweeds: Fordonsskatt) geheven[5]. De belasting is afhankelijk van het gewicht, brandstofsoort en uitstoot. Nieuwere voertuigen die na 2006 op kenteken zijn gezet betalen uitsluitend naar mate van de uitstoot.

De belasting bestaat uit twee delen; een vast bedrag van 360 SEK per jaar, plus 22 SEK per gram CO2 (vanaf 111 gram) per kilometer. Een benzineauto die 150 gram per kilometer uitstoot kost hierdoor 1218 SEK of ongeveer € 130 per jaar. Voor dieselauto's geldt een factor 2,37, plus een toeslag van 250 SEK wanneer het voertuig na 2007 op kenteken is gezet.

Voor oudere auto's geldt een belasting naar gewicht. Bijvoorbeeld een dieselauto van 1.600 kg kost 6.065 SEK per jaar (€ 625[6]). Een benzineauto van 1.600 kg kost 2.001 SEK per jaar (€ 206). Net zoals in Nederland worden dieselauto's dus zwaarder belast dan benzineauto's. Voor nieuwe eco-auto's[7] geldt een vrijstelling van wegenbelasting gedurende de eerste 5 jaar. Dit ging op 1 juli 2009 in. Dieselauto's van voor 2007 met een roetfilter krijgen een eenmalige korting van 6000 SEK (ongeveer één tot anderhalf jaar aan wegenbelasting).

Brandstofaccijns

Tussen 1924 en 1995 werd de belasting geheven via een brandstofaccijns, Bensinskatt genaamd. Dit is in 1995 vervangen door een Energiebelasting (Zweeds: Energiskatt) en Kooldioxidebelasting (Zweeds: Koldioxidskatt), maar wordt in de volksmond nog gewoon Bensinskatt genoemd. Daarnaast is er de Dieselskatt voor dieselvoertuigen. Voor 1990 werd er geen btw geheven op brandstof, sindsdien wel. Beide belastingen vormen samen de algemene brandstofaccijns.

In 2016[8] geldt een accijns van 6,31 SEK per liter benzine (€ 0,69 per liter). Dit is wat lager dan in Nederland, maar het verschil is sinds 2016 kleiner door een forse verhoging van de accijns.

Tol

Een portaal van de congestieheffing op de E6. Op dat moment was de heffing 8 kronen.

Zie ook tolwegen in Zweden.

Vrachtwagens moeten een eurovignet aanschaffen voor het gebruik van alle Motorvägar en E-wegen. Personenauto's hoeven geen algemene tol te betalen, wel geldt er tol op de bruggen in de E6 naar Noorwegen en de E20 naar Denemarken. Tevens geldt er een congestieheffing in Stockholm sinds 2007 en een congestieheffing in Göteborg sinds 2013. Op enkele bruggen moet tevens tol betaald worden.

Vergelijking met Nederland

In vergelijking met Nederland liggen zowel de wegenbelasting als benzineaccijnzen wat lager in Zweden.

Verkeersveiligheid

jaar verkeersdoden
2010 266
2011 319
2012 285
2013 260
2014 270
2015 259
2016 263[9]

In 2010 vielen in Zweden 28 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners. Procentueel heeft Zweden de op drie na grootste reductie in de Europese Unie behaald in vergelijking met het jaar 2001, een daling van 54 procent. Zweden was daarmee destijds het meest verkeersveilige land in de EU.[10] In 2015 vielen 27 verkeersdoden per 1 miljoen inwoners, het één na laagste van de Europese Unie en iets hoger dan buurland Noorwegen.[11]

Verder lezen

Referenties

  1. 01-01-2017
  2. Nu är vi 10 miljoner invånare i Sverige | scb.se
  3. www.trafikverket.se
  4. Anpassning av hastigheter på remiss | trafikverket.se
  5. Fordonsskatt op skatteverket.se (Zweeds)
  6. Wisselkoers 5-2010
  7. Voertuigen met een uitstoot van 120 gram/km of minder
  8. Skattesatser på bränslen och el under 2016 | skatteverket.se
  9. voorlopig cijfer: 263 personer omkom på väg under 2016 | transportstyrelsen.se
  10. Verkeersveiligheid: aantal verkeersdoden EU met 11% gedaald in 2010 | europa.eu
  11. 10th Annual Road Safety Performance Index (PIN) Report | etsc.eu
Wegen van Europa

AlbaniëAndorraArmeniëAzerbeidzjanBelgiëBosnië-HerzegovinaBulgarijeCyprusDenemarkenDuitslandEstlandFinlandFrankrijkGeorgiëGriekenlandHongarijeIerlandIJslandItaliëKazachstanKosovoKroatiëLetlandLiechtensteinLitouwenLuxemburgMacedoniëMaltaMoldaviëMonacoMontenegroNederlandNoorwegenOekraïneOostenrijkPolenPortugalRoemeniëRuslandSan MarinoServiëSloveniëSlowakijeSpanjeTsjechiëTurkijeVaticaanstadVerenigd KoninkrijkWit-RuslandZwedenZwitserland

in cursief landen die deels in Europa liggen of met Europa geassocieerd worden