RB01 (Tadzjikistan)

Uit Wegenwiki
(Doorverwezen vanaf M34 (Tadzjikistan))
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
RB01.svg
RB1 TJ map.png
RB01
Begin Dushanbe
Einde Nov
Lengte 265 km
Route

Centrum.svg Dushanbe RB02.svg RB04.svg RB09.svg

Tunnel.svg Anzob Tunnel (5.040 m)

Centrum.svg Ayni RB12.svg

Tunnel.svg Shahriston Tunnel (5.252 m)

Centrum.svg Shakhristan

Centrum.svg Istaravshan

Centrum.svg Nov RB13.svg

De RB01 (Cyrillisch: РБ01) is een hoofdweg in Tadzjikistan. De weg vormt de belangrijkste noord-zuidroute van het land, vanaf de hoofdstad Dushanbe dwars door de bergen met twee lange tunnels naar Nov in het noorden van het land, niet ver van Khujand. De weg verbindt de twee belangrijkste steden van het land en is 265 kilometer lang.

Routebeschrijving

De RB01 in de bergen van Tadzjikistan.

De RB01 begint in het centrum van Dushanbe. De weg vormt in eerste instantie een brede boulevard met 2x3 rijstroken langs de rivier de Varzhob. Dit deel heeft één ongelijkvloerse aansluiting. De weg voert vanuit Dushanbe de bergen in, het dal wordt al snel heel nauw, met alleen nog wat dorpen op de route. De RB01 is hier een enkelbaans weg, die in eerste instantie geleidelijk stijgt van 900 naar 1.400 meter hoogte, daarna volgt een steiler deel dat naar 1.900 meter hoogte stijgt. De weg voert hier door het Gissar Range, een steil gebergte met toppen tussen 4.000 en 4.600 meter. De weg kent daarna zijn steilste deel tot aan de Anzob Tunnel, de weg stijgt hier over woeste berghellingen tot 2.700 meter boven zeeniveau.

Noordelijk van de Anzob Tunnel daalt de weg af door spectaculair berglandschap. De weg daalt hier naar de vallei van de rivier de Zeravshan. Men bereikt hier het plaatsje Ayni dat op 1.400 meter hoogte ligt. Iets westelijker splitst de RB12 af. Hierna stijgt de weg weer door de bergen, opnieuw naar 2.700 meter hoogte, waarna de 5,2 kilometer lange Sharhiston Tunnel volgt. Dit gebergte kent ook toppen tot 4.000 meter.

Aan de noordzijde van de tunnel daalt de weg voortdurend af en voert dan het hooggebergte uit. Men bereikt het stadje Shakhristan dat op 1.500 meter hoogte ligt. Het landschap wordt hier woestijnachtig. In deze streek liggen geïsoleerde bergruggen en geen complete bergketens meer. De weg voert dan over de bypass van Istaravshan, die niet hoogwaardig is uitgebouwd. In Noord-Tadzjiistan daalt de weg geleidelijk nog verder, uiteindelijk in de vallei van de Syr Darya op minder dan 500 meter hoogte. De RB01 gaat ter hoogte van Nov over in de RB13, die de laatste 30 kilometer naar de stad Khujand aflegt.

Geschiedenis

Het noordelijk eindpunt ter hoogte van Nov.
De oorspronkelijke route van de M34 die na 1991 meermaals de grenzen van Tadzjikistan en Uzbekistan over stak en niet meer doorgaand te berijden was. In 2018 zijn aan Uzbeekse zijde nieuwe grensposten gebouwd.

Sovjetunie

Ten tijde van de Sovjetunie was de weg onderdeel van de M34, die van Tashkent naar Dushanbe verliep. Deze weg was in de winter vaak maandenlang slecht of niet berijdbaar omdat het over twee hoge passen ging, de 3.370 meter hoge Anzob Pass en de 3.370 meter hoge Shahriston Pass. Goede alternatieven om deze passen te vermijden waren er echter niet, waardoor Tadzjikistan met name in de winter erg geïsoleerd was van de Ferganavallei en de rest van de Sovjetunie. Bovendien was de M34 slecht uitgebouwd, deels onverhard over de bergpassen en zeer tijdrovend om te rijden, waardoor het noorden van Tadzjikistan lastig te besturen viel vanuit Dushanbe. Indertijd was Khujand meer geassocieerd met de Ferganavallei dan met de rest van Tadzjikistan.

Al voor 1984 is een rondweg bij de stad Istaravshan aangelegd. Deze lag oorspronkelijk vrij ruim rond de stad en was geschikt voor snelverkeer, maar vanwege de stedelijke groei daarna is de rondweg overwoekerd geraakt met bebouwing langs de weg, waardoor het niet zo'n snelle route meer is als het oorspronkelijk was. Ten zuiden van Istaravshan is de weg in de jaren '60 ook verlegd vanwege de bouw van een klein stuwmeer.

Het deel tussen Istaravshan en Nov geldt als één van de beter uitgebouwde wegen van Tadzjikistan. De weg is enkelbaans maar is over een afstand van 50 kilometer vrijwel vrij van bebouwing en kent lange rechte stukken. Ten tijde van de Sovjetunie is ook een trompetaansluiting met de RB13 bij Nov aangelegd. Deze is al voor 1984 gerealiseerd en is thans het eindpunt van de RB01.

Moderne geschiedenis

De Anzob Tunnel.

De oorspronkelijke M34 ten tijde van de Sovjetunie verliep niet naar Khujand maar vanaf Shakhristan naar Uvak, vervolgens een stuk door Uzbekistan en daarna kortstondig weer door Tadzjikistan via Zafarobod, om daarna weer in Uzbekistan naar Tashkent te verlopen. Deze route werd na 1991 met de nieuwe grenzen onpraktisch en is niet meer doorgaand te berijden. Er zijn nooit grensposten aangelegd bij de nieuwe grenzen die de M34 oversteekt sinds 1991.

In 1991 viel de Sovjetunie uit elkaar. De weg bleef daarna nog langere tijd de M34 heten, maar verliep vanaf dat moment niet verder dan Uvak, en de-facto feitelijk naar Khujand. In de Ferganavallei waren complexe grenzen ontstaan, waardoor zowel de regio Dushanbe als die van Khujand geïsoleerd raakten. Om dit op te lossen zijn twee tunnels onder de hoge bergpassen gebouwd, als eerste de 5.040 meter lange Anzob Tunnel (ook bekend als de Istiqol Tunnel) die op 1 maart 2005 opende, maar pas in juli 2007 officieel geïnaugureerd is. De tunnel is daarna jarenlang nog niet afgebouwd, zodat het verkeer feitelijk lange tijd door een tunnel in ruwbouw reed. In 2020 is een contract gegund om de tunnel verder af te bouwen door een Iraans bedrijf.[1] De tweede tunnel was de 5.252 meter lange Shahriston Tunnel die op 27 oktober 2012 is opengesteld.[2] Dit was onderdeel van een groot project om de hele M34 tussen Dushanbe en Khujand te moderniseren tussen 2006 en 2012.[3][4][5]

Omstreeks 2010 is een rondweg ter hoogte van Shakhristan aangelegd. Sinds 2010 wordt ook tol geheven op de weg. In 2015 is bij een hernummering van de wegen in Tadzjikistan de M34 omgenummerd tot de RB01.

Tol

Sinds 1 april 2010 is de RB01 een tolweg met een open tolsysteem. In 2010 waren 2 tolpoorten in gebruik, het was gepland om hier 7 van te maken. De tolkosten bedragen 0,30 TJS (Somoni) of circa € 0,05 per kilometer.

Referenties

Hoofdwegen in Tadzjikistan

RB01.svg RB02.svg RB03.svg RB04.svg RB05.svg RB06.svg RB07.svg RB08.svg RB09.svg RB10.svg RB11.svg RB12.svg RB13.svg RB14.svg RB15.svg RB16.svg RB17.svg RB19.svg