Maximumsnelheid: verschil tussen versies

Uit Wegenwiki
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
 
(91 tussenliggende versies door 12 gebruikers niet weergegeven)
Regel 1: Regel 1:
[[Afbeelding:Nederlands_verkeersbord_A1.svg|thumb|100px|De maximumsnelheid wordt in Nederland aangegeven met verkeersbord A1]] [[Afbeelding:Nederlands_verkeersbord_A3.svg|thumb|100px|Ook een electronisch aangegeven snelheid geldt als maximumsnelheid]]
+
[[Afbeelding:Maximumsnelheid 130-120-100.jpg|thumb|right|600px]]
 +
[[Afbeelding:Maximumsnelheid in Nederland per 1 oktober 2019.png|thumb|right|400px|De maximumsnelheden per 1 oktober 2019.
  
De '''maximumsnelheid''' is de hoogste snelheid die op een wegvak is toegestaan of op een bepaald gedeelte van een wegvak is toegestaan. Deze wordt aangegeven met een getal in een rode cirkel of op een electronisch bord.  
+
{{legenda|#ffff00|130 km/h (19-6h)}}
 +
{{legenda|#228b22|120 km/h (19-6h)}}
 +
{{legenda|#0000ff|variabel 100/120-130 km/h (19-6h)}}
 +
{{legenda|#00ff00|100 km/h}}
 +
{{legenda|#00ffff|80 km/h}}
 +
]]
 +
[[Afbeelding:A2 130 km.jpg|thumb|right|400px|130 km/h op de A2 bij Everdingen.]]
 +
De '''maximumsnelheid''' is de hoogste snelheid die op een [[wegvak]] is toegestaan of op een bepaald gedeelte van een wegvak is toegestaan. Deze wordt aangegeven middels een [[verkeersbord]] met een getal in een rode cirkel of op een elektronisch bord.  
  
Naast specifiek aangegeven maximumsnelheden kent elk soort weg een algemene maximumsnelheid. Enkele uitzonderingen bestaan, zoals [[Duitsland|Duitse snelwegen]], waar geen algemene maximumsnelheid geldt.
+
Naast specifiek aangegeven maximumsnelheden kent elk soort weg een algemene maximumsnelheid. Enkele uitzonderingen bestaan, zoals [[Duitsland|Duitse snelwegen]], waar geen algemene maximumsnelheid geldt. Een maximumsnelheid wordt officieel ingesteld vanwege de [[verkeersveiligheid]] of vanwege het milieu (geluid of luchtvervuiling). Voor verschillende voertuigen kunnen verschillende maximumsnelheden gelden op eenzelfde weg.
  
Een maximumsnelheid wordt officieel ingesteld vanwege de verkeersveiligheid of vanwege het milieu (geluid of vervuiling).
+
==Notatie==
  
==Notatie==
+
In de [[verkeerskunde]] wordt maximumsnelheid uitgedrukt in kilometers per uur, de eenheid is km/u of km/h (kilometers per hour). Daarbij kent men de afkorting Vmax toe.
In de verkeerskunde wordt maximumsnelheid uitgedrukt in kilometers per uur, de eenheid is km/u of km/h (kilometers per hour). Daarbij kent men de afkorting [[Vmax]] toe.
 
  
 
In de natuurkunde wordt meestal gerekend met snelheden in meters per seconde (m/s). Een snelheid van 50 km/h komt dan overeen met 18 m/s.
 
In de natuurkunde wordt meestal gerekend met snelheden in meters per seconde (m/s). Een snelheid van 50 km/h komt dan overeen met 18 m/s.
  
In enkele landen wordt met de eenheid mijlen per uur gerekend, zoals in het [[Verenigd Koninkrijk]] en de [[Verenigde Staten]] van Amerika. De notatie is dan mph. Een mijl staat voor 1609,344 meter.
+
In enkele landen wordt met de eenheid mijlen per uur gerekend, zoals in het [[Verenigd Koninkrijk]] en de [[Verenigde Staten]] van Amerika. De notatie is dan mph (miles per hour). Een mijl staat voor 1609,344 meter.
  
 
==Vmax==
 
==Vmax==
 +
 
'''''v<sub>max</sub>''''' is de wiskundige notatie voor maximumsnelheid. De ''v'' van ''velocity'' is het internationale symbool voor de grootheid ''snelheid''.
 
'''''v<sub>max</sub>''''' is de wiskundige notatie voor maximumsnelheid. De ''v'' van ''velocity'' is het internationale symbool voor de grootheid ''snelheid''.
  
Regel 20: Regel 28:
  
 
==V85==
 
==V85==
Er bestaat een eenvoudig recept om na te gaan of een snelheidslimiet overeenstemt met de weg en zijn omgeving: de V85 regel. Dat is de snelheid die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden op een weg met verkeer in normale weersomstandigheden. Deze regel weerspiegelt de snelheid die een ruime meerderheid van automobilisten als redelijk en veilig beschouwt in ideale omstandigheden. Voor zover de infrastructuur geen zichtbare of verborgen gevaren oplevert, komt een snelheidsregime gebaseerd op de 85-percentielsnelheid (V85) een vlotte en veilige verkeersstroom ten goede. Het verhoogt immers de kans op uniformiteit in de gereden snelheden op die weg: automobilisten zullen minder geneigd zijn om te bumperkleven, in te halen of van rijstrook te veranderen, waardoor de kans op kopstaart- en frontale aanrijdingen vermindert. Door deze regel in te stellen kan het handhavingsbeleid zich richten op de grote snelheidsovertreders.
 
  
Snelheidsbeperkingen die in de buurt liggen van wat de V85 regel aangeeft, worden ook makkelijker aanvaard. Ze weerspiegelen het snelheidsgedrag van de meerderheid, én geven een duidelijk signaal aan onverbeterlijke hardrijders van wat algemeen als een redelijke en veilige snelheid wordt beschouwd. Tevens vermindert de publieke weerstand, tengevolge van onredelijke verkeersregels, tegenover een politioneel handhavingsbeleid.
+
Er bestaat een eenvoudig recept om na te gaan of een snelheidslimiet overeenstemt met de weg en zijn omgeving: de V85-regel. Dat is de snelheid die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden en door 15% wel wordt overschreden, op een weg met verkeer in normale weersomstandigheden. Deze regel weerspiegelt de snelheid die een ruime meerderheid van automobilisten als redelijk en veilig beschouwt in ideale omstandigheden. Voor zover de [[infrastructuur]] geen zichtbare of verborgen gevaren oplevert, komt een snelheidsregime gebaseerd op de 85-percentielsnelheid (V85) een vlotte en veilige verkeersstroom ten goede. Het verhoogt immers de kans op uniformiteit in de gereden snelheden op die weg: automobilisten zullen minder geneigd zijn om onveilig gedrag te vertonen, waardoor de kans op kopstaart- en frontale aanrijdingen vermindert. Door deze regel in te stellen kan het handhavingsbeleid zich richten op de grote snelheidsovertreders.
 +
 
 +
Snelheidsbeperkingen die in de buurt liggen van wat de V85-regel aangeeft, worden ook makkelijker aanvaard. Ze weerspiegelen het snelheidsgedrag van de meerderheid, én geven een duidelijk signaal aan onverbeterlijke hardrijders van wat algemeen als een redelijke en veilige snelheid wordt beschouwd. Tevens vermindert de publieke weerstand, tengevolge van onredelijke verkeersregels, tegenover een politioneel handhavingsbeleid.
  
 
==Maximumsnelheden per land==
 
==Maximumsnelheden per land==
 +
[[Afbeelding:A4 Zoeterwoude kaasplankje.jpg|thumb|right|400px|[[Kaasplank]]jes en flitskast op de A4 bij Zoeterwoude in 1989.]]
 +
===Nederland===
  
''Zie ook [[Maximumsnelheden in Europa]].''
+
In Nederland gelden de volgende maximumsnelheden:
 +
* [[binnen de kom]]: 50 km/h
 +
* [[buiten de kom]]: 80 km/h
 +
* op [[autoweg]]en: 100 km/h
 +
* op [[autosnelweg]]en: 130 km/h (19-6h)
  
===Nederland===
+
Wanneer er sprake is van een ernstige verstoring van de olie-aanvoer, kan de minister een maximumsnelheid van 90 km/h op alle autosnelwegen en autowegen instellen voor maximaal 4 maanden achtereen.<ref>[http://wetten.overheid.nl/BWBR0004825/HoofdstukVA/Artikel86a/geldigheidsdatum_12-11-2011 Artikel 86a RVV1990 | wetten.overheid.nl]</ref>  Voor verschillende voertuigen gelden andere snelheden dan hier aangegeven.
 +
 
 +
Men heeft op 16 maart de maximumsnelheid op autosnelwegen tussen 6 en 19 uur te verlaagd naar 100 km/h vanwege de [[Programma Aanpak Stikstof|stikstofcrisis]].<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-en-waterstaat/documenten/kamerstukken/2019/12/02/realisatie-snelheidsverlaging  Kamerbrief realisatie snelheidsverlaging | rijksoverheid.nl]</ref> De algemene maximumsnelheid bleef wel 130 km/h.
 +
 
 +
[[Afbeelding:Verkeersbord A1-50.svg|thumb|100px|De maximumsnelheid wordt in Nederland aangegeven met verkeersbord A1]] [[Afbeelding:Nederlands_verkeersbord_A3.svg|thumb|100px|Ook een elektronisch aangegeven snelheid geldt als maximumsnelheid]]
 +
[[Afbeelding:Maximumsnelheden in Nederland met 130.png|thumb|right|400px|De maximumsnelheid in Nederland voor 1 september 2012.
 +
 
 +
{{legenda|#ffff00|130 km/h}}
 +
{{legenda|#228b22|120 km/h}}
 +
{{legenda|#00ff00|100 km/h}}
 +
{{legenda|#00ffff|80 km/h}}
 +
]]
 +
 
 +
====Geschiedenis van snelheidsmaatregelen in Nederland====
 +
* '''1905''': Artikel 8 van de Motor- en Rijwielwet verschaft gemeentes de bevoegdheid om snelheidslimieten vast te stellen. Enkele gemeentes misbruiken deze bevoegdheid,  doorgaande verkeersroutes krijgen onrealistisch lage snelheidslimieten van soms minder dan 10 km/h.
 +
* '''1907''': Het besluit van de gemeente Zuilen om in de Dorpsstraat een limiet van 1 m/sec vast te stellen wordt vernietigd.
 +
* '''1908''': De wet uit 1905 wordt aangepast, gemeentes mogen geen maximumsnelheden vaststellen onder de 10 km/h.
 +
* '''1923''': De wet uit 1905 wordt aangepast, gemeentes mogen geen maximumsnelheden vaststellen onder de 20 km/h. De onduidelijke situatie waarin iedere gemeente zijn eigen limieten vaststelt blijft bestaan tot de komst van de bezetter.
 +
* '''5-8-1940''': De bezetter voert landelijk geldende snelheidslimieten in (die Nederland daarvoor nog niet had). 80 km/h buiten de bebouwde kom, 40 km/h binnen de bebouwde kom. Voertuigen van de politie, ambulancediensten en van de Duitse bezetter waren uitgezonderd van de maatregel.
 +
* '''1945''': de Duitse maatregelen worden teruggedraaid.
 +
* '''1-11-1957''': besluit tot het invoeren van 50 km/h limiet binnen de bebouwde kom. Bij Koninklijk Besluit van 22 november 1958, S, nr. 583, werd in het Wegenverkeersreglement artikel 61a opgenomen die deze limiet binnen de bebouwde kom effectueerde.
 +
* '''9-1-1960''': de commissie verkeersveiligheid adviseert de Minister van Verkeer om op autosnelwegen een Vmax in te stellen van 120, op enkelbaans autowegen 90.
 +
* '''29-9-1960''': het advies gaat na maatschappelijke discussie voor wat betreft de autosnelwegen 120 km/h de la in. De minister ziet er geen brood in.
 +
* '''16-10-1963''': de nieuwe Minister van Verkeer besluit om op diverse weggedeelten van auto(snel)wegen snelheidslimieten in te stellen, echter afhankelijk van de locatie en het gevaar voor de verkeersveiligheid.
 +
* '''1-9-1966''': een proef begint met maximumsnelheden op 5 autosnelwegen en 6 autowegen.
 +
* '''19-10-1973''': besluit om nog voor de zomer van 1974 maximumsnelheden in te stellen: 100 km/h op autosnelwegen en autowegen, 80 km/h op alle andere wegen buiten de bebouwde kom. Officieel aangegeven reden: verkeersveiligheid. De facto reden: oliepositie tijdens de oliecrisis (in dezelfde tijd speelden ook de autoloze zondagen).
 +
* '''4-2-1974''': besluit 100 km/h op auto(snel)wegen en 80 km/h elders buiten de bebouwde kom van kracht. Tevens invoering minimumsnelheid van 70 km/h op autosnelwegen.
 +
* '''9-2-1974''': staatssecretaris Van Hulten zinspeelt al op hogere snelheidslimiet van 120 km/h op autosnelwegen. Het argument van de benzinebesparing is volgens hem inmiddels achterhaald.
 +
* '''5-4-1974''': de kantonrechter bepaalt dat de 100 km/h op autosnelwegen onverbindend is verklaard, omdat ze niet op gronden van verkeersveiligheid is genomen.
 +
* '''11-4-1974''': een andere kantonrechter bepaalt dat ook de maximumsnelheden van 100 op autowegen en 80 bubeko onverbindend worden verklaard.
 +
* '''4-6-1974''': de Hoge Raad stelt dat de maximumsnelheden wel verbindend zijn.
 +
* '''21-6-1974''': minister Westerterp verhindert dat in een Europees verdrag een algemene limiet van 120 of 130 voor heel Europa wordt vastgelegd. Hierdoor is een unieke kans om tot Europese harmonisatie van snelheidslimieten te komen verloren gegaan.
 +
* '''3-7-1984''': bij snelheidsmetingen blijkt op autosnelwegen de limiet van 100 km/h door ruim 75% van de weggebruikers te worden genegeerd. De Rijkspolitie adviseert de politiek met klem om een redelijke snelheidslimiet van 120 km/h in te voeren.
 +
* '''1-5-1988''': de maximumsnelheid op autosnelwegen wordt verhoogd naar 120 km/h, tegelijkertijd worden pakkans en boetes opgeschroefd. Ook komen er veel wegvakken waar de Vmax op 100 km/h gehandhaafd blijft. Dit betreft 15% van de weglengte, waarop 30% van de totale [[verkeersprestatie]] wordt afgewikkeld. Veelal betreft dit [[Randstad|Randstedelijke]] snelwegen, met een [[ontwerpsnelheid]] van 120 km/h.
 +
* '''26-7-1990''': het [[RVV 1990]] wordt vastgesteld. De algemene maximumsnelheden veranderen niet ten opzichte van het besluit uit 1988. Wel wordt per deze datum de in 1974 ingevoerde minimumsnelheid afgeschaft. Daarnaast wordt het mogelijk om maximumsnelheden als zonebord in te voeren, iets wat later bij “[[Duurzaam Veilig]]”  wordt gebruikt om hele buitengebieden in 60 km/h-zones te veranderen.
 +
* '''11-5-2002''': invoering 80 km/h op [[A13 (Nederland)|A13]] bij Overschie met [[trajectcontrole]]
 +
* '''29-10-2004''': op delen van de [[A10 (Nederland)|A10]], [[A12 (Nederland)|A12]] en [[A20 (Nederland)|A20]] gaat de maximumsnelheid omlaag naar 80 km/h, gecombineerd met trajectcontrole.
 +
* '''02-07-2012''': op de A10-west, A12 [[Den Haag]] stad-uit en A13 bij Overschie gaat de maximumsnelheid omhoog naar 100 km/h.
 +
* '''01-09-2012''': de maximumsnelheid op autosnelwegen is verhoogd van 120 naar 130 km/u. Op circa 55% van het snelwegennet geldt echter een lagere snelheid. Vaak is er een tijdsperiode van bijvoorbeeld 6 tot 19 uur waarin een lagere snelheid dan 130 geldt. Ook geopende [[spitsstroken]] zijn van invloed. De navolgende jaren vinden geregeld aanpassingen plaats waarbij de maximumsnelheid wordt opgehoogd naar 130.
 +
* '''29-03-2014''': op de A10-west en de A13 bij Overschie wordt de maximumsnelheid weer verlaagd naar 80 km/u.
 +
* '''01-10-2019''': op de A1, A28 en A50 op de Veluwe wordt de maximumsnelheid verlaagd van 130 naar 120 km/u vanwege het [[PAS]].
 +
* '''16-03-2020''': de algemene maximumsnelheid op autosnelwegen wordt tussen 6 en 19 uur verlaagd naar 100 km/h vanwege de [[Programma Aanpak Stikstof|stikstofcrisis]].
 +
 
 +
===Europa===
 +
 
 +
''Zie het artikel [[Maximumsnelheden in Europa]].''
 +
 
 +
In [[Europa]] geldt vrij algemeen 50 km/h binnen de bebouwde kom en 80-100 km/h daarbuiten en 110-140 km/h op autosnelwegen. Elk land heeft wel de nodige afwijkingen. In post-communistische landen gold lange tijd 60 km/h binnen de bebouwde kom, maar dit komt nog maar weinig voor. [[Duitsland]] is het enige land dat geen algemene maximumsnelheid op autosnelwegen heeft, alhoewel veel trajecten wel gelimiteerd zijn op 120 of 130 km/h en op onbegrensde trajecten een [[adviessnelheid]] van 130 km/h geldt. In [[Bulgarije]] en [[Polen]] mag 140 km/h op autosnelwegen gereden worden.
 +
 
 +
Diverse landen in Centraal-Europa hebben vrij omvangrijke netwerken van hoogwaardig uitgebouwde autowegen die de-facto autosnelwegen zijn. De landen springen hier variërend mee om qua maximumsnelheid, zo hadden de tot 2016 bestaande R-wegen in [[Tsjechië]] dezelfde maximumsnelheid van 130 km/h als D-wegen. In Polen mag op S-wegen 120 km/h gereden worden. In [[Frankrijk]] geldt doorgaans 110 km/h op de [[voie express]]. Het kan voorkomen dat in land X een hogere maximumsnelheid op autowegen geldt dan in land Y op autosnelwegen. Het verschil is daarom vrij vaag. [[Noorwegen]] en [[Zweden]] hebben de laagste maximumsnelheden op autosnelwegen, namelijk 110 km/h, waarbij in Noorwegen pas sinds 2014 110 gereden mag worden en veel trajecten op 100 of zelfs 90 zijn gelimiteerd. In Zweden mag daarentegen op sommige trajecten 120 km/h gereden worden.
  
In Nederland gelden de volgende maximumsnelheden:
+
In enkele landen gelden in de winter lagere algemene maximumsnelheden, de zogenaamde winterlimieten. Dit komt voor in [[Estland]], [[Finland]], [[Letland]], [[Litouwen]] en [[Noorwegen]].
* binnen de kom: 50 km/h
 
* buiten de kom: 80 km/h
 
* op autowegen: 100 km/h
 
* op autosnelwegen: 120 km/h
 
  
 +
===Verenigde Staten===
 +
[[Afbeelding:Maximumsnelheden in de VS.png|thumb|right|400px|De maximumsnelheden in de Verenigde Staten.]]
 +
''Zie het artikel [[Maximumsnelheden in de Verenigde Staten]].''
  
Bovengenoemde snelheden gelden indien niets anders staat aangegeven. Uitzonderingen op de regel zijn inmiddels dermate wijdverspreid dat ze hier niet onvermeld kunnen blijven.
+
De [[maximumsnelheden in de Verenigde Staten]] zijn niet zo eenduidig als vaak in Europa. In de [[Verenigde Staten]] kan elke staat zijn eigen snelheidslimieten vaststellen. Er geldt ook geen standaard maximumsnelheid per wegtype of situatie, voor elk wegvak wordt de maximumsnelheid individueel vastgesteld. De maximumsnelheid wordt uitgedrukt in mijlen per uur en zijn doorgaans afgerond op 5 mijl. De maximumsnelheden op autosnelwegen en hoofdwegen liggen tussen de 60 mijl per uur (100 km/uur) in [[Hawaii]] tot 85 mijl per uur (137 km/uur) in diverse counties van Texas.  
  
 +
In de Verenigde Staten wordt minder strak het onderscheid gemaakt tussen autosnelwegen en niet-autosnelwegen zoals in Europa. Op 2x2 [[divided highway]]s met gelijkvloerse kruispunten mag in de Verenigde Staten vaak net zo snel gereden worden als op de autosnelwegen, vooral in de dunner bevolkte gebieden. In sommige staten zoals [[Texas]] gelden ook hoge snelheidslimieten op enkelbaans wegen met tegenverkeer, tot wel 75 mph (120 km/h).
  
Binnen de bebouwde kom worden steeds meer woonstraten ingericht als 30 km/h-zone. Op doorgaande wegen binnen de bebouwde kom mag de wegbeheerder een hogere maximumsnelheid van 70 km/h instellen, maar in gemeenten onder links bestuur gebeurde dit steeds minder vaak. Zo geldt in Rotterdam op de Vaanweg, het verlengde van de A29, nog steeds een maximumsnelheid van 50 km/h, terwijl de inrichting van de weg (ziet eruit zoals een autosnelweg van rond 1970, maar dan met een busbaan op de vluchtstrook) uitnodigt tot een hogere snelheid. Toch lijkt er hoop te zijn voor wie graag sneller zou rijden, want op de Abraham van Rijckevorsselweg, in het verlengde van de N210, is begin 2011 ter hoogte van de Erasmus Universiteit Rotterdam de maximumsnelheid wel naar 70 km/h verhoogd tussen de A16 en Woudestein.
+
De maximumsnelheden op de autosnelwegen zullen door Europeanen doorgaans als traag beschouwd worden, met name in het oosten van de VS. De hoogste snelheidslimieten in de [[Verenigde Staten]] zijn gangbare snelheden in Europa. Ook de snelheden op woonstraten binnen de kom zijn in de VS vaak wat lager dan in Europa. Daar staat tegenover dat de maximumsnelheden op wegen buiten de kom vaak een stuk hoger liggen dan in Europa. Ook liggen de maximumsnelheden voor vrachtwagens vrijwel altijd hoger dan in Europa. In Europa is de limiet meestal 80 - 90 km/h, terwijl in de Verenigde Staten 90 - 120 km/h gangbaarder is.
  
 +
==Verhoging naar 130 km/h==
  
Veel wegen buiten de bebouwde kom, vooral ongenummerde weggetjes door de polder, zijn te smal en/of te onoverzichtelijk om er veilig de algemene maximumsnelheid van 80 km/h te kunnen rijden. Onder het regime van 'Duurzaam Veilig' [[http://www.wegenwiki.nl/Duurzaam_Veilig]] zijn dit soort ongenummerde polderwegen tot erftoegangsweg geworden, waarbij meestal ook een 60 km/h-zone is ingesteld.  
+
Per 1 september 2012 is de maximumsnelheid op autosnelwegen verhoogd van 120 naar 130 km/h.<ref>[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2012-347.html Besluit van 2 juli 2012 tot wijziging van het RVV 1990 in verband met de verhoging van de maximumsnelheid op autosnelwegen naar 130 km per uur en tot wijziging van het BABW in verband met enkele aanpassingen aan bepalingen inzake experimenten met een variabele maximumsnelheid  | officielebekendmakingen.nl]</ref> Op circa 55% van het snelwegennet geldt echter een lagere snelheid. Vaak is er een tijdsperiode van bijvoorbeeld 6 tot 19 uur waarin een lagere snelheid dan 130 geldt. Ook geopende spitsstroken zijn van invloed. De navolgende jaren vinden geregeld aanpassingen plaats waarbij de maximumsnelheid wordt opgehoogd naar 130.
  
De bedoeling van 'Duurzaam Veilig' was dat de veiligheid zou worden vergroot, dat elke weggebruiker voortaan aan de belijning op de weg zou kunnen zien op welk type weg hij/zij rijdt en welke maximumsnelheid daar geldt. Helaas heeft de overheid aan de burger te laat en veel te weinig voorlichting gegeven over 'Duurzaam Veilig' en bovendien hebben diverse wegbeheerders de richtlijnen van 'Duurzaam Veilig' niet altijd even consequent toegepast. Het gevolg is dat veel meer weggebruikers nu langzamer rijden dan is toegestaan, ook op plaatsen waar er uit oogpunt van de verkeersveiligheid geen bezwaar tegen zou bestaan als daar gewoon de algemene maximumsnelheid 80 km/h gereden zou worden.  
+
De verhoging van de maximumsnelheid had een marginaal effect op de daadwerkelijke rijsnelheid, deze is afhankelijk van de verkeersdrukte en rij-omstandigheden. In werkelijkheid gingen de gemiddelde rijsnelheden van licht verkeer slechts met 1-3 km/h omhoog.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2011/11/28/onderzoek-invoering-verhoging-maximumsnelheid-naar-130-km-h-samenvattende-analyse-experiment-en-uitwerking-voorstel-landelijke-  Onderzoek invoering verhoging maximumsnelheid naar 130 km/h | rijksoverheid.nl]</ref> Het was daarmee vooral een legalisatie van reeds bestaand gebruik, in de praktijk ligt de gemiddelde rijsnelheid van personenauto's op 130 trajecten tussen 118 en 120 km/h en ligt de V85 op 130-137 km/h. De hoeveelheid boetes op autosnelwegen nam in de jaren daarna af.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/02/11/circa-84-miljoen-geconstateerde-verkeersovertredingen-in-2019  Circa 8,4 miljoen geconstateerde verkeersovertredingen in 2019 | rijksoverheid.nl]</ref>
  
Aangezien de ontwerpers van 'Duurzaam Veilig' op wegen met slechts 1 rijstrook per richting ook het (levensgevaarlijke?) inhalen hebben willen verbieden, door het aanbrengen van een dubbele doorgetrokken streep, is het inhalen van een brommobiel, trage traktor of treuzelende tante nu bijna nergens meer toegestaan, terwijl er vaak wel voldoende zicht is voor een veilige inhaalmanoeuvre. Op die manier
+
De verhoging van de maximumsnelheid kwamen veelvuldig in het nieuws vanwege vermeende negatieve effecten op luchtkwaliteit en geluidsoverlast. Om een verhoging mogelijk te maken dient de minister en verkeersbesluit te nemen, en daarbij een onderzoek op natuur, lucht en geluid uit te voeren. Tegen vrijwel alle verkeersbesluiten is bezwaar ingediend, maar geen enkel bezwaar is gegrond verklaard. Het effect op de verkeersveiligheid is zowel voorafgaand aan de invoering als daarna onderzocht. Ondanks een theoretische verslechtering van de verkeersveiligheid werd dit in de praktijk niet waargenomen.<ref>[https://www.swov.nl/publicatie/verhoging-snelheidslimiet-op-autosnelwegen Veiligheidseffecten 130km/uur-limiet vooralsnog niet eenduidig | swov.nl]</ref><ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2020/06/19/wie-130-mag-gaat-niet-per-se-130-rijden-a4003405 Wie 130 mag gaat niet per se 130 rijden | nrc.nl]</ref>
veroorzaken de twijfelende weggebruikers door hun lagere snelheid van 65 à 70 km/h nu behoorlijk wat vertraging voor het verkeer achter hen. Critici noemen het wegontwerp van 'Duurzaam Veilig' daarom ook wel 'duurzaam verpest' of 'duurzaam vern**kt'. Voorstanders van 'Duurzaam Veilig' wijzen er daarentegen op dat onjuist uitgevoerde inhaalmanoeuvres veel slachtoffers maken, niet alleen bij degene die inhaalt, maar ook bij de tegenliggers die een frontale botsing vaak niet overleven.
 
  
(Schrijver van deze bijdrage heeft de gevolgen van verkeerd inhalen op de Balkan al meerdere keren in de berm zien liggen, heeft zelf pas in het buitenland veilig leren inhalen zonder tegenliggers te hinderen en heeft in Nederland al meerdere keren een hap uit zijn stuur genomen als hij weer eens een traktor of treuzelaar voor de neus had die vanwege een 'Duurzaam Veilige' weginrichting niet op legale wijze inghaald kon worden...)
+
==Noodmaatregel 2020: verlaging maximumsnelheid==
 +
[[Afbeelding:Maximumsnelheid 100-130.png|right|80px]]
 +
Vanwege de uitspraak van de Raad van State over het [[Programma Aanpak Stikstof]] (PAS) ontstond de situatie dat elke toename van stikstof niet meer mogelijk was. Daardoor kwamen alle vergunningsplichtige projecten en activiteiten in Nederland stil te liggen, variërend van woningbouw tot wegenbouw en evenementen. Met name het feit dat de woningbouwopgave van 75.000 woningen in 2020 op slot kwam te staan zorgde voor acute problemen. Op 13 november 2019 heeft het kabinet aangekondigd om als noodmaatregel de maximumsnelheid landelijk te verlagen naar 100 km/h tussen 6 en 19 uur, om op die manier depositieruimte te creëren voor bouwprojecten.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-en-waterstaat/documenten/kamerstukken/2019/11/13/maatregelenpakket-voor-de-stikstofproblematiek-in-de-woningbouw--en-infrastructuursector-en-voor-de-pfas-problematiek  Maatregelenpakket voor de stikstofproblematiek in de woningbouw- en infrastructuursector en voor de PFAS-problematiek | rijksoverheid.nl]</ref> Op 19 december 2019 is hiervoor een [[verkeersbesluit]] vastgesteld.<ref>[https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2019-71032.html Verlaging van de maximumsnelheid naar 100 km/uur tussen 06:00 en 19:00 uur op wegvakken van autosnelwegen onder beheer van het Rijk | officielebekendmakingen.nl]</ref>
  
 +
Het RIVM heeft berekend dat deze maatregel de stikstofdepositie gemiddeld met 1,6 mol/ha/jaar vermindert,<ref>[https://www.rivm.nl/nieuws/rivm-berekeningen-maatregelen-stikstofproblematiek Verkennende RIVM berekeningen stikstofmaatregelen | rivm.nl]</ref> een ecologisch volledig te verwaarlozen effect, gezien de grens van een ecologisch relevant verschil 70 mol/ha/jaar bedraagt en de gemiddelde stikstofdepositie in Nederland circa 1600 mol/ha/jaar bedraagt. Hiermee werd echter theoretische ruimte gecreëerd voor de woningbouw, die berekend is op gemiddeld 0,3 mol/ha/jaar. Het effect van de woningbouw bedraagt 0,1 tot 0,3 mol in het overgrote deel van de Nederlandse natura 2000 gebieden, alleen langs de kust tussen Den Haag en Zandvoort ligt dit hoger, rond 1,2 tot 1,6 mol.<ref>[https://www.rivm.nl/documenten/toelichting-berekening-benodigde-ruimte-woningbouw Toelichting berekening benodigde ruimte woningbouw | rivm.nl]</ref> In een groot deel van Nederland draagt de woningbouw voor circa 1/10.000e deel bij aan de jaarlijkse stikstofdepositie, die in grote delen van Midden-Nederland tussen 2000 en 2500 mol/ha/jaar ligt.<ref>[https://calculator.aerius.nl/calculator/ Aerius Calculator | aerius.nl]</ref>
  
Op de meeste autsnelwegen in de Randstad is de maximumsnelheid beperkt tot 100 km/h, vaak omwille van de veiligheid, maar soms ook vanwege de luchtkwaliteit. Soms geldt zelfs een nog lagere limiet van 80 km/h, zoals op de A13 bij Rotterdam-Overschie, waar de bebouwing erg dicht tegen de snelweg staat, terwijl het verkeer dit weggedeelte tot één van de drukste stukken weg van Nederland maakt, met de daarbij behorende uitstoot van schadelijke stoffen, wat nog wordt verergerd doot de files die er vaak staan, omdat de A4 Delft-Schiedam na 50 jaar nog niet klaar is, of de brug over Delfshavense Schie in de A20 weer eens omhoog staat.
+
==Effecten op de luchtkwaliteit==
 +
[[Afbeelding:PM10 ontwikkeling.png|thumb|right|400px|De ontwikkeling van de PM10 (fijnstof) waarden in Nederland.]]
 +
De maximumsnelheid heeft een effect op de [[luchtkwaliteit]]. Bij hogere snelheden nemen de emissies toe, alhoewel dit niet evenredig is met de toename van de maximumsnelheid, voertuigen kunnen bij lage snelheden meer uitstoten dan bij goed doorstromend verkeer op de autosnelweg. Bij de luchtkwaliteit dient onderscheid gemaakt te worden tussen de [[emissie]]s (dat wat het verkeer uitstoot) en de [[concentratie]]s van de vervuilende stoffen, wat de totale concentratie is, inclusief wat niet door het verkeer wordt uitgestoten. Een toename van de emissie heeft dus niet in dezelfde mate effect op de concentraties, omdat het verkeer niet de enige bron van vervuilende stoffen is.
  
Sinds 1 maart 2011 geldt op een deel van de A7, waaronder de Afsluitdijk, een verhoogde maximumsnelheid van 130 km/h voor de gehele dag. Deze verhoogde maximumsnelheid kadert in een experiment waarbij later in 2011 meerdere weggedeelten betrokken zullen worden. Op drukkere wegen zal in mei 2011 de maximumsnelheid alleen buiten de spits met Dynamax (signaalgevers aan de portalen boven de weg) naar 130 km/u verhoogd worden. In juli 2011 volgen dan nog enkele trajecten, vooral in het noorden en oosten van Nederland, waar de snelheid permanent naar 130 km/u verhoogd zal worden. De planning is te vinden op de website van Rijkswaterstaat. [[http://www.rws.nl/wegen/innovatie_en_onderzoek/maximumsnelheden/proeven/index.aspx]]
+
Daarnaast verschillen de emissies per stof. Zo is de emissie van stikstofdioxide (NOx) bij een snelheidsverhoging groter dan fijnstof (PM10). Bij een verhoging van 100 naar 130 km/h neemt de emissie van NOx met 39% toe, maar bij PM10 met slechts 4%. Bij een snelheidsverhoging van 120 naar 130 km/h neemt de emissie van NOx met 12% toe en de emissie van fijnstof met slechts 1%.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-infrastructuur-en-milieu/documenten/rapporten/2016/11/09/kans-op-overschrijding-van-wettelijke-grenswaarden-langs-het-hoofdwegennet-na-snelheidsverhogingen-in-2016  Kans op overschrijding van wettelijke grenswaarden langs het hoofdwegennet na snelheidsverhogingen in 2016 | rijksoverheid.nl]</ref> Ook zit er een verschil bij een berekening op basis van modellen en de praktijk. Bij een snelheidsverhoging van 10 km/h zal niet al het autoverkeer ook 10 km/h sneller rijden, een deel deed dat al, en een deel zal langzamer blijven rijden.
  
Critici van deze snelheidsverhogingen naar 130 km/u wijzen op de beperkte winst in reistijd en de vergroting van de uitstoot van schadelijke stoffen. Voorstanders wijzen erop dat een maximumsnelheid van 100 km/u op een lege snelweg met 3 of meer rijstroken per richting, zoals bijvoorbeeld de gerenoveerde A2, of de A16 Breda-Rotterdam, niet geloofwaardig is. Nu de verkiezingen voor de Provinciale Staten en de Eerste Kamer (2 maart 2011) achter de rug zijn, heeft Minister Schultz-van Haegen ontdekt dat zij een probleem heeft met de meetcorrectie: Pas vanaf 139 km/u mag er een boete voor overtreding van de maximumsnelheid worden uitgeschreven en dat vindt de minister eigenlijk te snel en te gevaarlijk. De linkse oppositie in de Tweede Kamer verdenkt de minister ervan dat zij de rechtse kiezer heeft willen paaien door snel te beginnen met het verhogen van de maximumsnelheid, zonder goed na te denken over alle gevolgen.
+
==Afwijkende maximumsnelheden voor vrachtverkeer==
  
(Schrijver van deze bijdrage stemt doorgaans links, rijdt rechts waar het kan en kan niet wachten om het gevoel van vrijheid te genieten om buiten het spitsuur met 130 km/u over de A16 te rijden en 2 of 3 minuten sneller in Breda te zijn...)
+
In betrekkelijk veel Europese landen geldt op wegen buiten de bebouwde kom een lagere maximumsnelheid voor vrachtverkeer. Bekend is dat vrachtwagens op autosnelwegen in de meeste landen niet sneller dan 80 of 90 km/h mogen rijden. Echter in sommige landen geldt ook een lagere maximumsnelheid voor vrachtwagens op niet-autosnelwegen. Zo mogen vrachtwagens in Duitsland<ref>[https://dejure.org/gesetze/StVO/3.html Straßenverkehrs-Ordnung (StVO)§ 3 Geschwindigkeit | dejure.org]</ref> en Frankrijk<ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do?cidTexte=LEGITEXT000006074228&idArticle=LEGIARTI000006842186&dateTexte=&categorieLien=cid Code de la route: Article R413-8 | legifrance.gouv.fr]</ref> niet sneller dan 60 km/h tenzij er gescheiden rijbanen zijn.
  
===Verenigde Staten===
+
==60 km/h binnen de bebouwde kom==
  
''Zie het artikel [[Maximumsnelheden in de Verenigde Staten]].''
+
Oorspronkelijk was er in West-Europa een maximumsnelheid van 50 km/h binnen de bebouwde kom, maar in Oost-Europa was 60 km/h binnen de bebouwde kom gebruikelijk. Dit was het geval in zowel het Oostblok als in Joegoslavië. Na de val van het communisme zijn de maximumsnelheden hier geleidelijk verlaagd van 60 naar 50 km/h, tegen midden jaren 2000 waren er nauwelijks nog landen waar 60 km/h de algemene maximumsnelheid binnen de bebouwde kom was. In 2018 verlaagde [[Oekraïne]] als één van de laatste Europese landen de maximumsnelheid van 60 naar 50 km/h.
 +
<ref>[https://en.interfax.com.ua/news/general/465269.html Speed limit in populated localities in Ukraine to be reduced to 50 km/h from 2018 | interfax.com.ua]</ref>
 +
Landen waar wel nog een maximumsnelheid van 60 km/h binnen de bebouwde kom geldt zijn:
 +
*[[Azerbeidzjan]]
 +
*[[Bosnië en Herzegovina]]
 +
*[[Rusland]]
 +
*[[Wit Rusland]]
  
 
==Zie ook==
 
==Zie ook==
  
 
*[[Adviessnelheid]]
 
*[[Adviessnelheid]]
*[[Maximumsnelheden in Europa]]
 
  
 
== In andere talen==
 
== In andere talen==
 +
[[Afbeelding:Maximumsnelheid A4 Leidschendam 1988.jpg|thumb|right|400px|Een maximumsnelheid van 100 km/h bij Leidschendam in 1988.]]
 +
* {{Sjabloon:Taal_EN}} speed limit
 +
* {{Sjabloon:Taal_FR}} limitation de vitesse, vitesse maximale
 +
* {{Sjabloon:Taal_DE}} Höchstgeschwindigkeit, Tempolimit, Geschwindigkeitsbeschränkung
 +
* {{Sjabloon:Taal_DK}} hastighedsbegrænsning
 +
* {{Sjabloon:Taal_SE}} hastighetsbegränsning, fartbegränsning, fartgräns
 +
* {{Sjabloon:Taal_NO}} fartsgrense
 +
* {{Sjabloon:Taal_PL}} ograniczenie prędkości
 +
* {{Sjabloon:Taal_CZ}} rychlostní omezení
 +
* {{Sjabloon:Taal_ES}} límite de velocidad
 +
 +
==Referenties==
  
* {{Sjabloon:Taal_DK}} Hastighedsbegrænsning
+
<references/>
* {{Sjabloon:Taal_DE}} Höchstgeschwindigkeit
 
* {{Sjabloon:Taal_EN}} Speed limit
 
* {{Sjabloon:Taal_FR}} Limitation de vitesse
 
* {{Sjabloon:Taal_NO}} Fartsgrense
 
* {{Sjabloon:Taal_PL}} Ograniczenie prędkości
 
* {{Sjabloon:Taal_ES}} Límite de velocidad
 
* {{Sjabloon:Taal_SE}} Hastighetsbegränsning, Fartbegränsning, Fartgräns
 
* {{Sjabloon:Taal_CZ}} Rychlostní omezení
 
  
 
[[Categorie:Woordenboek]]
 
[[Categorie:Woordenboek]]
 
[[Categorie:Begrippen]]
 
[[Categorie:Begrippen]]

Huidige versie van 19 jun 2020 om 15:52

Maximumsnelheid 130-120-100.jpg
De maximumsnelheden per 1 oktober 2019.
   130 km/h (19-6h)
   120 km/h (19-6h)
   variabel 100/120-130 km/h (19-6h)
   100 km/h
   80 km/h
130 km/h op de A2 bij Everdingen.

De maximumsnelheid is de hoogste snelheid die op een wegvak is toegestaan of op een bepaald gedeelte van een wegvak is toegestaan. Deze wordt aangegeven middels een verkeersbord met een getal in een rode cirkel of op een elektronisch bord.

Naast specifiek aangegeven maximumsnelheden kent elk soort weg een algemene maximumsnelheid. Enkele uitzonderingen bestaan, zoals Duitse snelwegen, waar geen algemene maximumsnelheid geldt. Een maximumsnelheid wordt officieel ingesteld vanwege de verkeersveiligheid of vanwege het milieu (geluid of luchtvervuiling). Voor verschillende voertuigen kunnen verschillende maximumsnelheden gelden op eenzelfde weg.

Notatie

In de verkeerskunde wordt maximumsnelheid uitgedrukt in kilometers per uur, de eenheid is km/u of km/h (kilometers per hour). Daarbij kent men de afkorting Vmax toe.

In de natuurkunde wordt meestal gerekend met snelheden in meters per seconde (m/s). Een snelheid van 50 km/h komt dan overeen met 18 m/s.

In enkele landen wordt met de eenheid mijlen per uur gerekend, zoals in het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten van Amerika. De notatie is dan mph (miles per hour). Een mijl staat voor 1609,344 meter.

Vmax

vmax is de wiskundige notatie voor maximumsnelheid. De v van velocity is het internationale symbool voor de grootheid snelheid.

Omdat subscript (lager geschreven) tekst lastig te typen is (en sowieso niet altijd mogelijk is), wordt het begrip vmax vaak "uitvergroot" naar Vmax.

V85

Er bestaat een eenvoudig recept om na te gaan of een snelheidslimiet overeenstemt met de weg en zijn omgeving: de V85-regel. Dat is de snelheid die door 85% van de automobilisten niet wordt overschreden en door 15% wel wordt overschreden, op een weg met verkeer in normale weersomstandigheden. Deze regel weerspiegelt de snelheid die een ruime meerderheid van automobilisten als redelijk en veilig beschouwt in ideale omstandigheden. Voor zover de infrastructuur geen zichtbare of verborgen gevaren oplevert, komt een snelheidsregime gebaseerd op de 85-percentielsnelheid (V85) een vlotte en veilige verkeersstroom ten goede. Het verhoogt immers de kans op uniformiteit in de gereden snelheden op die weg: automobilisten zullen minder geneigd zijn om onveilig gedrag te vertonen, waardoor de kans op kopstaart- en frontale aanrijdingen vermindert. Door deze regel in te stellen kan het handhavingsbeleid zich richten op de grote snelheidsovertreders.

Snelheidsbeperkingen die in de buurt liggen van wat de V85-regel aangeeft, worden ook makkelijker aanvaard. Ze weerspiegelen het snelheidsgedrag van de meerderheid, én geven een duidelijk signaal aan onverbeterlijke hardrijders van wat algemeen als een redelijke en veilige snelheid wordt beschouwd. Tevens vermindert de publieke weerstand, tengevolge van onredelijke verkeersregels, tegenover een politioneel handhavingsbeleid.

Maximumsnelheden per land

Kaasplankjes en flitskast op de A4 bij Zoeterwoude in 1989.

Nederland

In Nederland gelden de volgende maximumsnelheden:

Wanneer er sprake is van een ernstige verstoring van de olie-aanvoer, kan de minister een maximumsnelheid van 90 km/h op alle autosnelwegen en autowegen instellen voor maximaal 4 maanden achtereen.[1] Voor verschillende voertuigen gelden andere snelheden dan hier aangegeven.

Men heeft op 16 maart de maximumsnelheid op autosnelwegen tussen 6 en 19 uur te verlaagd naar 100 km/h vanwege de stikstofcrisis.[2] De algemene maximumsnelheid bleef wel 130 km/h.

De maximumsnelheid wordt in Nederland aangegeven met verkeersbord A1
Ook een elektronisch aangegeven snelheid geldt als maximumsnelheid
De maximumsnelheid in Nederland voor 1 september 2012.
   130 km/h
   120 km/h
   100 km/h
   80 km/h

Geschiedenis van snelheidsmaatregelen in Nederland

  • 1905: Artikel 8 van de Motor- en Rijwielwet verschaft gemeentes de bevoegdheid om snelheidslimieten vast te stellen. Enkele gemeentes misbruiken deze bevoegdheid, doorgaande verkeersroutes krijgen onrealistisch lage snelheidslimieten van soms minder dan 10 km/h.
  • 1907: Het besluit van de gemeente Zuilen om in de Dorpsstraat een limiet van 1 m/sec vast te stellen wordt vernietigd.
  • 1908: De wet uit 1905 wordt aangepast, gemeentes mogen geen maximumsnelheden vaststellen onder de 10 km/h.
  • 1923: De wet uit 1905 wordt aangepast, gemeentes mogen geen maximumsnelheden vaststellen onder de 20 km/h. De onduidelijke situatie waarin iedere gemeente zijn eigen limieten vaststelt blijft bestaan tot de komst van de bezetter.
  • 5-8-1940: De bezetter voert landelijk geldende snelheidslimieten in (die Nederland daarvoor nog niet had). 80 km/h buiten de bebouwde kom, 40 km/h binnen de bebouwde kom. Voertuigen van de politie, ambulancediensten en van de Duitse bezetter waren uitgezonderd van de maatregel.
  • 1945: de Duitse maatregelen worden teruggedraaid.
  • 1-11-1957: besluit tot het invoeren van 50 km/h limiet binnen de bebouwde kom. Bij Koninklijk Besluit van 22 november 1958, S, nr. 583, werd in het Wegenverkeersreglement artikel 61a opgenomen die deze limiet binnen de bebouwde kom effectueerde.
  • 9-1-1960: de commissie verkeersveiligheid adviseert de Minister van Verkeer om op autosnelwegen een Vmax in te stellen van 120, op enkelbaans autowegen 90.
  • 29-9-1960: het advies gaat na maatschappelijke discussie voor wat betreft de autosnelwegen 120 km/h de la in. De minister ziet er geen brood in.
  • 16-10-1963: de nieuwe Minister van Verkeer besluit om op diverse weggedeelten van auto(snel)wegen snelheidslimieten in te stellen, echter afhankelijk van de locatie en het gevaar voor de verkeersveiligheid.
  • 1-9-1966: een proef begint met maximumsnelheden op 5 autosnelwegen en 6 autowegen.
  • 19-10-1973: besluit om nog voor de zomer van 1974 maximumsnelheden in te stellen: 100 km/h op autosnelwegen en autowegen, 80 km/h op alle andere wegen buiten de bebouwde kom. Officieel aangegeven reden: verkeersveiligheid. De facto reden: oliepositie tijdens de oliecrisis (in dezelfde tijd speelden ook de autoloze zondagen).
  • 4-2-1974: besluit 100 km/h op auto(snel)wegen en 80 km/h elders buiten de bebouwde kom van kracht. Tevens invoering minimumsnelheid van 70 km/h op autosnelwegen.
  • 9-2-1974: staatssecretaris Van Hulten zinspeelt al op hogere snelheidslimiet van 120 km/h op autosnelwegen. Het argument van de benzinebesparing is volgens hem inmiddels achterhaald.
  • 5-4-1974: de kantonrechter bepaalt dat de 100 km/h op autosnelwegen onverbindend is verklaard, omdat ze niet op gronden van verkeersveiligheid is genomen.
  • 11-4-1974: een andere kantonrechter bepaalt dat ook de maximumsnelheden van 100 op autowegen en 80 bubeko onverbindend worden verklaard.
  • 4-6-1974: de Hoge Raad stelt dat de maximumsnelheden wel verbindend zijn.
  • 21-6-1974: minister Westerterp verhindert dat in een Europees verdrag een algemene limiet van 120 of 130 voor heel Europa wordt vastgelegd. Hierdoor is een unieke kans om tot Europese harmonisatie van snelheidslimieten te komen verloren gegaan.
  • 3-7-1984: bij snelheidsmetingen blijkt op autosnelwegen de limiet van 100 km/h door ruim 75% van de weggebruikers te worden genegeerd. De Rijkspolitie adviseert de politiek met klem om een redelijke snelheidslimiet van 120 km/h in te voeren.
  • 1-5-1988: de maximumsnelheid op autosnelwegen wordt verhoogd naar 120 km/h, tegelijkertijd worden pakkans en boetes opgeschroefd. Ook komen er veel wegvakken waar de Vmax op 100 km/h gehandhaafd blijft. Dit betreft 15% van de weglengte, waarop 30% van de totale verkeersprestatie wordt afgewikkeld. Veelal betreft dit Randstedelijke snelwegen, met een ontwerpsnelheid van 120 km/h.
  • 26-7-1990: het RVV 1990 wordt vastgesteld. De algemene maximumsnelheden veranderen niet ten opzichte van het besluit uit 1988. Wel wordt per deze datum de in 1974 ingevoerde minimumsnelheid afgeschaft. Daarnaast wordt het mogelijk om maximumsnelheden als zonebord in te voeren, iets wat later bij “Duurzaam Veilig” wordt gebruikt om hele buitengebieden in 60 km/h-zones te veranderen.
  • 11-5-2002: invoering 80 km/h op A13 bij Overschie met trajectcontrole
  • 29-10-2004: op delen van de A10, A12 en A20 gaat de maximumsnelheid omlaag naar 80 km/h, gecombineerd met trajectcontrole.
  • 02-07-2012: op de A10-west, A12 Den Haag stad-uit en A13 bij Overschie gaat de maximumsnelheid omhoog naar 100 km/h.
  • 01-09-2012: de maximumsnelheid op autosnelwegen is verhoogd van 120 naar 130 km/u. Op circa 55% van het snelwegennet geldt echter een lagere snelheid. Vaak is er een tijdsperiode van bijvoorbeeld 6 tot 19 uur waarin een lagere snelheid dan 130 geldt. Ook geopende spitsstroken zijn van invloed. De navolgende jaren vinden geregeld aanpassingen plaats waarbij de maximumsnelheid wordt opgehoogd naar 130.
  • 29-03-2014: op de A10-west en de A13 bij Overschie wordt de maximumsnelheid weer verlaagd naar 80 km/u.
  • 01-10-2019: op de A1, A28 en A50 op de Veluwe wordt de maximumsnelheid verlaagd van 130 naar 120 km/u vanwege het PAS.
  • 16-03-2020: de algemene maximumsnelheid op autosnelwegen wordt tussen 6 en 19 uur verlaagd naar 100 km/h vanwege de stikstofcrisis.

Europa

Zie het artikel Maximumsnelheden in Europa.

In Europa geldt vrij algemeen 50 km/h binnen de bebouwde kom en 80-100 km/h daarbuiten en 110-140 km/h op autosnelwegen. Elk land heeft wel de nodige afwijkingen. In post-communistische landen gold lange tijd 60 km/h binnen de bebouwde kom, maar dit komt nog maar weinig voor. Duitsland is het enige land dat geen algemene maximumsnelheid op autosnelwegen heeft, alhoewel veel trajecten wel gelimiteerd zijn op 120 of 130 km/h en op onbegrensde trajecten een adviessnelheid van 130 km/h geldt. In Bulgarije en Polen mag 140 km/h op autosnelwegen gereden worden.

Diverse landen in Centraal-Europa hebben vrij omvangrijke netwerken van hoogwaardig uitgebouwde autowegen die de-facto autosnelwegen zijn. De landen springen hier variërend mee om qua maximumsnelheid, zo hadden de tot 2016 bestaande R-wegen in Tsjechië dezelfde maximumsnelheid van 130 km/h als D-wegen. In Polen mag op S-wegen 120 km/h gereden worden. In Frankrijk geldt doorgaans 110 km/h op de voie express. Het kan voorkomen dat in land X een hogere maximumsnelheid op autowegen geldt dan in land Y op autosnelwegen. Het verschil is daarom vrij vaag. Noorwegen en Zweden hebben de laagste maximumsnelheden op autosnelwegen, namelijk 110 km/h, waarbij in Noorwegen pas sinds 2014 110 gereden mag worden en veel trajecten op 100 of zelfs 90 zijn gelimiteerd. In Zweden mag daarentegen op sommige trajecten 120 km/h gereden worden.

In enkele landen gelden in de winter lagere algemene maximumsnelheden, de zogenaamde winterlimieten. Dit komt voor in Estland, Finland, Letland, Litouwen en Noorwegen.

Verenigde Staten

De maximumsnelheden in de Verenigde Staten.

Zie het artikel Maximumsnelheden in de Verenigde Staten.

De maximumsnelheden in de Verenigde Staten zijn niet zo eenduidig als vaak in Europa. In de Verenigde Staten kan elke staat zijn eigen snelheidslimieten vaststellen. Er geldt ook geen standaard maximumsnelheid per wegtype of situatie, voor elk wegvak wordt de maximumsnelheid individueel vastgesteld. De maximumsnelheid wordt uitgedrukt in mijlen per uur en zijn doorgaans afgerond op 5 mijl. De maximumsnelheden op autosnelwegen en hoofdwegen liggen tussen de 60 mijl per uur (100 km/uur) in Hawaii tot 85 mijl per uur (137 km/uur) in diverse counties van Texas.

In de Verenigde Staten wordt minder strak het onderscheid gemaakt tussen autosnelwegen en niet-autosnelwegen zoals in Europa. Op 2x2 divided highways met gelijkvloerse kruispunten mag in de Verenigde Staten vaak net zo snel gereden worden als op de autosnelwegen, vooral in de dunner bevolkte gebieden. In sommige staten zoals Texas gelden ook hoge snelheidslimieten op enkelbaans wegen met tegenverkeer, tot wel 75 mph (120 km/h).

De maximumsnelheden op de autosnelwegen zullen door Europeanen doorgaans als traag beschouwd worden, met name in het oosten van de VS. De hoogste snelheidslimieten in de Verenigde Staten zijn gangbare snelheden in Europa. Ook de snelheden op woonstraten binnen de kom zijn in de VS vaak wat lager dan in Europa. Daar staat tegenover dat de maximumsnelheden op wegen buiten de kom vaak een stuk hoger liggen dan in Europa. Ook liggen de maximumsnelheden voor vrachtwagens vrijwel altijd hoger dan in Europa. In Europa is de limiet meestal 80 - 90 km/h, terwijl in de Verenigde Staten 90 - 120 km/h gangbaarder is.

Verhoging naar 130 km/h

Per 1 september 2012 is de maximumsnelheid op autosnelwegen verhoogd van 120 naar 130 km/h.[3] Op circa 55% van het snelwegennet geldt echter een lagere snelheid. Vaak is er een tijdsperiode van bijvoorbeeld 6 tot 19 uur waarin een lagere snelheid dan 130 geldt. Ook geopende spitsstroken zijn van invloed. De navolgende jaren vinden geregeld aanpassingen plaats waarbij de maximumsnelheid wordt opgehoogd naar 130.

De verhoging van de maximumsnelheid had een marginaal effect op de daadwerkelijke rijsnelheid, deze is afhankelijk van de verkeersdrukte en rij-omstandigheden. In werkelijkheid gingen de gemiddelde rijsnelheden van licht verkeer slechts met 1-3 km/h omhoog.[4] Het was daarmee vooral een legalisatie van reeds bestaand gebruik, in de praktijk ligt de gemiddelde rijsnelheid van personenauto's op 130 trajecten tussen 118 en 120 km/h en ligt de V85 op 130-137 km/h. De hoeveelheid boetes op autosnelwegen nam in de jaren daarna af.[5]

De verhoging van de maximumsnelheid kwamen veelvuldig in het nieuws vanwege vermeende negatieve effecten op luchtkwaliteit en geluidsoverlast. Om een verhoging mogelijk te maken dient de minister en verkeersbesluit te nemen, en daarbij een onderzoek op natuur, lucht en geluid uit te voeren. Tegen vrijwel alle verkeersbesluiten is bezwaar ingediend, maar geen enkel bezwaar is gegrond verklaard. Het effect op de verkeersveiligheid is zowel voorafgaand aan de invoering als daarna onderzocht. Ondanks een theoretische verslechtering van de verkeersveiligheid werd dit in de praktijk niet waargenomen.[6][7]

Noodmaatregel 2020: verlaging maximumsnelheid

Maximumsnelheid 100-130.png

Vanwege de uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof (PAS) ontstond de situatie dat elke toename van stikstof niet meer mogelijk was. Daardoor kwamen alle vergunningsplichtige projecten en activiteiten in Nederland stil te liggen, variërend van woningbouw tot wegenbouw en evenementen. Met name het feit dat de woningbouwopgave van 75.000 woningen in 2020 op slot kwam te staan zorgde voor acute problemen. Op 13 november 2019 heeft het kabinet aangekondigd om als noodmaatregel de maximumsnelheid landelijk te verlagen naar 100 km/h tussen 6 en 19 uur, om op die manier depositieruimte te creëren voor bouwprojecten.[8] Op 19 december 2019 is hiervoor een verkeersbesluit vastgesteld.[9]

Het RIVM heeft berekend dat deze maatregel de stikstofdepositie gemiddeld met 1,6 mol/ha/jaar vermindert,[10] een ecologisch volledig te verwaarlozen effect, gezien de grens van een ecologisch relevant verschil 70 mol/ha/jaar bedraagt en de gemiddelde stikstofdepositie in Nederland circa 1600 mol/ha/jaar bedraagt. Hiermee werd echter theoretische ruimte gecreëerd voor de woningbouw, die berekend is op gemiddeld 0,3 mol/ha/jaar. Het effect van de woningbouw bedraagt 0,1 tot 0,3 mol in het overgrote deel van de Nederlandse natura 2000 gebieden, alleen langs de kust tussen Den Haag en Zandvoort ligt dit hoger, rond 1,2 tot 1,6 mol.[11] In een groot deel van Nederland draagt de woningbouw voor circa 1/10.000e deel bij aan de jaarlijkse stikstofdepositie, die in grote delen van Midden-Nederland tussen 2000 en 2500 mol/ha/jaar ligt.[12]

Effecten op de luchtkwaliteit

De ontwikkeling van de PM10 (fijnstof) waarden in Nederland.

De maximumsnelheid heeft een effect op de luchtkwaliteit. Bij hogere snelheden nemen de emissies toe, alhoewel dit niet evenredig is met de toename van de maximumsnelheid, voertuigen kunnen bij lage snelheden meer uitstoten dan bij goed doorstromend verkeer op de autosnelweg. Bij de luchtkwaliteit dient onderscheid gemaakt te worden tussen de emissies (dat wat het verkeer uitstoot) en de concentraties van de vervuilende stoffen, wat de totale concentratie is, inclusief wat niet door het verkeer wordt uitgestoten. Een toename van de emissie heeft dus niet in dezelfde mate effect op de concentraties, omdat het verkeer niet de enige bron van vervuilende stoffen is.

Daarnaast verschillen de emissies per stof. Zo is de emissie van stikstofdioxide (NOx) bij een snelheidsverhoging groter dan fijnstof (PM10). Bij een verhoging van 100 naar 130 km/h neemt de emissie van NOx met 39% toe, maar bij PM10 met slechts 4%. Bij een snelheidsverhoging van 120 naar 130 km/h neemt de emissie van NOx met 12% toe en de emissie van fijnstof met slechts 1%.[13] Ook zit er een verschil bij een berekening op basis van modellen en de praktijk. Bij een snelheidsverhoging van 10 km/h zal niet al het autoverkeer ook 10 km/h sneller rijden, een deel deed dat al, en een deel zal langzamer blijven rijden.

Afwijkende maximumsnelheden voor vrachtverkeer

In betrekkelijk veel Europese landen geldt op wegen buiten de bebouwde kom een lagere maximumsnelheid voor vrachtverkeer. Bekend is dat vrachtwagens op autosnelwegen in de meeste landen niet sneller dan 80 of 90 km/h mogen rijden. Echter in sommige landen geldt ook een lagere maximumsnelheid voor vrachtwagens op niet-autosnelwegen. Zo mogen vrachtwagens in Duitsland[14] en Frankrijk[15] niet sneller dan 60 km/h tenzij er gescheiden rijbanen zijn.

60 km/h binnen de bebouwde kom

Oorspronkelijk was er in West-Europa een maximumsnelheid van 50 km/h binnen de bebouwde kom, maar in Oost-Europa was 60 km/h binnen de bebouwde kom gebruikelijk. Dit was het geval in zowel het Oostblok als in Joegoslavië. Na de val van het communisme zijn de maximumsnelheden hier geleidelijk verlaagd van 60 naar 50 km/h, tegen midden jaren 2000 waren er nauwelijks nog landen waar 60 km/h de algemene maximumsnelheid binnen de bebouwde kom was. In 2018 verlaagde Oekraïne als één van de laatste Europese landen de maximumsnelheid van 60 naar 50 km/h. [16] Landen waar wel nog een maximumsnelheid van 60 km/h binnen de bebouwde kom geldt zijn:

Zie ook

In andere talen

Een maximumsnelheid van 100 km/h bij Leidschendam in 1988.
  • Engels (English): speed limit
  • Frans (Français): limitation de vitesse, vitesse maximale
  • Duits (Deutsch): Höchstgeschwindigkeit, Tempolimit, Geschwindigkeitsbeschränkung
  • Deens (Dansk): hastighedsbegrænsning
  • Zweeds (Svenska): hastighetsbegränsning, fartbegränsning, fartgräns
  • Noors (Norsk): fartsgrense
  • Pools (Polski): ograniczenie prędkości
  • Tsjechisch (Česky): rychlostní omezení
  • Spaans (Español): límite de velocidad

Referenties

  1. Artikel 86a RVV1990 | wetten.overheid.nl
  2. Kamerbrief realisatie snelheidsverlaging | rijksoverheid.nl
  3. Besluit van 2 juli 2012 tot wijziging van het RVV 1990 in verband met de verhoging van de maximumsnelheid op autosnelwegen naar 130 km per uur en tot wijziging van het BABW in verband met enkele aanpassingen aan bepalingen inzake experimenten met een variabele maximumsnelheid | officielebekendmakingen.nl
  4. Onderzoek invoering verhoging maximumsnelheid naar 130 km/h | rijksoverheid.nl
  5. Circa 8,4 miljoen geconstateerde verkeersovertredingen in 2019 | rijksoverheid.nl
  6. Veiligheidseffecten 130km/uur-limiet vooralsnog niet eenduidig | swov.nl
  7. Wie 130 mag gaat niet per se 130 rijden | nrc.nl
  8. Maatregelenpakket voor de stikstofproblematiek in de woningbouw- en infrastructuursector en voor de PFAS-problematiek | rijksoverheid.nl
  9. Verlaging van de maximumsnelheid naar 100 km/uur tussen 06:00 en 19:00 uur op wegvakken van autosnelwegen onder beheer van het Rijk | officielebekendmakingen.nl
  10. Verkennende RIVM berekeningen stikstofmaatregelen | rivm.nl
  11. Toelichting berekening benodigde ruimte woningbouw | rivm.nl
  12. Aerius Calculator | aerius.nl
  13. Kans op overschrijding van wettelijke grenswaarden langs het hoofdwegennet na snelheidsverhogingen in 2016 | rijksoverheid.nl
  14. Straßenverkehrs-Ordnung (StVO)§ 3 Geschwindigkeit | dejure.org
  15. Code de la route: Article R413-8 | legifrance.gouv.fr
  16. Speed limit in populated localities in Ukraine to be reduced to 50 km/h from 2018 | interfax.com.ua